Thiếu tướng Lê Quang Đạo - Bản lĩnh nơi tuyến đầu

Thiếu tướng Lê Quang Đạo, Tư lệnh Cảnh sát biển Việt Nam, nguyên là Phó Tư lệnh, Tham mưu trưởng Bộ đội Biên phòng - người không muốn nói quá nhiều về bản thân. Nhưng với khoảng thời gian hơn 27 năm liên tục gắn bó, cống hiến với màu quân hàm xanh trên mảnh đất biên cương này, ở nơi đâu chúng tôi cũng bắt gặp dấu ấn của ông trong thành tích chung của các đơn vị cũng như lực lượng Bộ đội Biên phòng (BĐBP).

Còn nhớ lần đầu tôi gặp Thiếu tướng Lê Quang Đạo khi ông đang mang quân hàm Thiếu tá, đảm nhiệm vai trò Phó Đồn trưởng Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, BĐBP Lạng Sơn năm 2006. Khi ấy, ông và đồng đội của mình vừa trải qua một giai đoạn đấu tranh trấn áp các loại tội phạm đầy quyết liệt với những chiến công đáng ghi nhận. Cảm nhận đầu tiên của tôi về người lính biên phòng sinh ra và lớn lên trong một gia đình nhà giáo ở miền quê Gia Viễn, Ninh Bình là vẻ ngoài mạnh mẽ, khoáng đạt nhưng tính cách thì bộc trực, quyết đoán. Bằng giọng nói trầm ấm, rủ rỉ như tâm tình, ông chia sẻ với chúng tôi nhiều điều rất thú vị về lịch sử, đặc điểm tình hình đơn vị và địa bàn biên giới với cách nói dí dỏm hàm chứa sự am tường sâu sắc về mảnh đất, con người nơi đây.

Tôi có chút ngỡ ngàng bởi những câu nói đẹp như thơ ấy được nói ra từ tâm tư, tình cảm của một vị chỉ huy “cơ sở” có dáng vẻ bề ngoài như võ tướng. Song chợt hiểu, hình như người lính biên phòng nào cũng ẩn giấu phía sau vẻ bề ngoài thô ráp, mộc mạc là một tâm hồn nhạy cảm trước cảnh vật non sông cẩm tú vùng biên cương, hải đảo và một tấm lòng đầy yêu thương, chia sẻ với bà con các dân tộc nơi biên viễn.

Và trong câu chuyện sôi nổi, nhiều ý nghĩa ấy, Lê Quang Đạo không giấu vẻ tự hào khi nói về truyền thống anh hùng của đơn vị cũng như xác định phải cống hiến, bảo vệ vẹn toàn từng tấc đất biên cương mà cha anh đã hi sinh xương máu giữ gìn. Rời mái trường phổ thông, ở tuổi 18 thanh xuân, tháng 3/1989, Lê Quang Đạo lên đường nhập ngũ như bao thanh niên cùng thế hệ. Sau hơn một năm là chiến sĩ của BĐBP tỉnh Hà Nam Ninh, Lê Quang Đạo tiếp tục dùi mài kinh sử và thi đỗ vào Đại học Biên phòng (nay là Học viện Biên phòng). Tháng 9/1993, chàng sĩ quan Biên phòng trẻ tuổi đặt chân lên biên giới xứ Lạng, đánh dấu điểm khởi đầu cho quãng thời gian hơn 27 năm liên tục gắn bó với công tác biên phòng tỉnh Lạng Sơn với cương vị đầu tiên là Đội trưởng Đội công tác Biên phòng của Đồn Biên phòng Thanh Lòa.

Chia sẻ về mối duyên với màu áo lính biên phòng, Thiếu tướng Lê Quang Đạo tâm sự: “Từ khi còn học phổ thông, tôi đã luôn mong trở thành người chiến sĩ biên phòng. Trong suy nghĩ của tôi ngày ấy, người lính biên phòng là hình mẫu rất hoàn thiện. Họ không chỉ hiên ngang trên lưng ngựa tuần tra, giỏi võ thuật, với rất nhiều chiến công ghi vào sử sách khi thực hiện nhiệm vụ giữ đất biên cương, tiễu phỉ, bảo vệ lãnh tụ và các cơ quan đầu não. Đồng thời, họ còn là những người đóng góp công sức lớn trong việc giúp đỡ bà con các dân tộc trên biên giới xóa đói giảm nghèo, xây dựng nền Biên phòng toàn dân vững chắc”.

Thượng tướng Phan Văn Giang, Bộ trưởng Quốc phòng và Thiếu tướng Lê Quang Đạo tại Cửa khẩu quốc tế Móng Cái (Quảng Ninh), trong khuôn khổ chương trình Giao lưu hữu nghị Quốc phòng biên giới Việt Nam - Trung Quốc lần thứ 6, năm 2021.

Đầu những năm 90 của thế kỷ trước, sau khi Việt Nam và Trung Quốc bình thường hóa quan hệ, Lạng Sơn là tỉnh đầu tiên thí điểm thực hiện việc mở cửa giao thương qua lại giữa hai nước. Thuộc lớp cán bộ chỉ huy trẻ biên phòng đầu tiên thực thi nhiệm vụ trên biên giới xứ Lạng trong giai đoạn này, Lê Quang Đạo cùng với đồng đội tham gia điều tra, bắt giữ nhiều đối tượng trà trộn ở cả hai phía nội biên và ngoại biên để lợi dụng, kích động nhân dân gây mất ổn định biên giới, gây hại cho an ninh quốc gia. Rời vị trí công tác ở Đồn Thanh Lòa, Lê Quang Đạo có 5 năm đảm nhiệm vai trò Phó Trạm trưởng Trạm Cốc Nam thuộc Đồn Biên phòng Tân Thanh (1995-1999).

Tại đây, Trung úy Lê Quang Đạo đã kiên quyết, nhiều lần cùng đồng đội mưu trí đấu tranh giữ vững được từng tấc đất biên cương và không để cho vị trí cột mốc chủ quyền trên địa bàn đơn vị phụ trách bị dịch chuyển, xâm lấn. Cùng với đó là việc đấu tranh quyết liệt, hiệu quả với nhiều loại tội phạm, nhất là tội phạm buôn bán tiền giả và mua bán người…

Những năm tiếp theo, trên cương vị Phó Đồn trưởng kiêm Trạm trưởng Trạm cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, rồi Đồn trưởng Đồn Biên phòng Tân Thanh (2004-2011), Thiếu tướng Lê Quang Đạo đã để lại nhiều dấu ấn nổi bật trên dải đất biên cương xứ Lạng. Đồn trưởng Lê Quang Đạo cùng lãnh đạo chỉ huy đơn vị đôn đốc cán bộ, chiến sĩ bám dân, bám bản, xác định rõ người lính biên phòng làm việc gì giúp dân phải chỉn chu như làm việc cho chính gia đình mình. Các anh đã khơi dậy phong trào tăng gia sản xuất trong nhân dân, giúp đồng bào xây dựng đời sống mới. Khi chính sách xây dựng nhà đại đoàn kết của Đảng, Nhà nước đến với đồng bào, anh chỉ huy cho cán bộ, chiến sĩ góp công, góp sức trực tiếp đơn vị đứng ra thi công hàng chục ngôi nhà Đại đoàn kết cho người dân. Nhà của Đồn Biên phòng thi công luôn cao, thoáng, chắc chắn bởi có thêm phần công sức và sự khéo léo, tinh thần trách nhiệm của những người lính quân hàm xanh. Vận dụng các mối quan hệ của đơn vị cũng như bản thân, người cán bộ giàu bản lĩnh và sức sáng tạo ấy cũng không ngần ngại vận động một số doanh nghiệp trên địa bàn đóng góp để trên vùng biên cương này có thêm những mái ấm làm sáng rừng, sáng bản.

Có vẻ như số phận luôn gắn anh ở vị trí người đi đầu trên những trận tuyến khó khăn. Năm 2008, anh được điều chuyển về làm Đồn trưởng Đồn Biên phòng Tân Thanh và cùng với Ban Chỉ huy, cán bộ, chiến sĩ nơi đây tạo lập thêm những chiến công mới. Khi ấy, địa bàn đồn quản lý gồm 15 km đường biên giới, trên địa bàn của 26 thôn bản, thuộc hai xã Tân Thanh và Tân Mỹ, là điểm nóng về an ninh trật tự của tỉnh.

Thủ đoạn của bọn tội phạm rất tinh vi, manh động, nếu bị phát hiện ngăn chặn, thì chống trả quyết liệt. Nhất là đội quân “cửu vạn” chuyên mang vác hàng lậu, ngày cũng như đêm, hễ vắng bóng lực lượng chống buôn lậu là tung hoành trên các đường mòn, lối tắt. Nếu bắt được hàng lậu, hàng cấm mà không xử lý nhanh, chủ hàng lập tức huy động đội quân “cửu vạn”, xe ôm đến gây sự, vu cáo, chống người thi hành công vụ, rồi nhân đó mà cướp hàng.

Để thiết lập lại trật tự, bảo vệ sự bình yên nơi biên giới trong bối cảnh ấy là không hề đơn giản. Vậy mà Ban chỉ huy và tập thể cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Tân Thanh đã làm được. Bình quân mỗi năm, đơn vị đã xác lập các kế hoạch nghiệp vụ để điều tra bám sát tình hình, đấu tranh, bắt giữ chiếm tới 70% số vụ tội phạm về ma túy, tiền giả, pháo nổ... trên toàn tuyến biên giới của tỉnh Lạng Sơn. Tuy nhiên, khi được hỏi về những chiến công ấy, người Đồn trưởng năm xưa chỉ nói rất giản dị: “Ðiều cốt lõi là phải xây dựng được thế trận lòng dân. Hằng tuần, tháng, đơn vị luôn phối hợp với các lực lượng, đóng trên địa bàn, giao ban, nắm tình hình. Ðồng thời, tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương, xây dựng, củng cố các tổ chức chính trị, xã hội vững mạnh, tuyên truyền vận động bà con các dân tộc không tham gia, không tiếp tay cho buôn lậu, toàn dân tố giác tội phạm. Từ đó, nhiều nguồn tin có giá trị đã được người dân cung cấp kịp thời, giúp lực lượng Biên phòng đấu tranh, truy quét tội phạm có hiệu quả.”

Có lẽ chính vì luôn xác định rõ như vậy, nên những mô hình “Tổ tự quản đường biên cột mốc” hay phong trào “Toàn dân bảo vệ biên giới” của các dân tộc anh em trên địa bàn đơn vị quản lý được chú trọng và hoạt động đạt hiệu quả cao. Cùng với cấp ủy, chính quyền địa phương, các Tổ, Đội công tác Biên phòng đã thường xuyên xuống địa bàn bám nắm cơ sở, giúp dân xây dựng các mô hình phát triển kinh tế, tuyên truyền vận động bà con các dân tộc không tham gia, không tiếp tay cho buôn lậu, tích cực tố giác tội phạm và trở thành những “cánh tay nối dài” của BĐBP trong việc cung cấp thông tin, phối hợp bắt giữ các đối tượng xấu. Bản thân ông cũng đã đề xuất, trực tiếp thực hiện rất nhiều mô hình, phong trào mang lại lợi ích thiết thực cho đồng bào nơi đây như mô hình “Trồng rừng vành đai biên giới”, “Tổ tự quản an ninh trật tự thôn bản”…

Từ ý tưởng của ông, nhiều thế hệ chiến sĩ nghĩa vụ biên phòng là con em đồng bào các dân tộc có ý chí phấn đấu đã được kết nạp Đảng trước khi xuất ngũ, tạo điều kiện đi học nghề để sau này quay về phục vụ quê hương, tham gia bảo vệ biên giới. Và có rất nhiều thanh thiếu niên trước đó lỡ sa chân vào tệ nạn ma túy, đã được BĐBP Lạng Sơn cảm hóa, giúp đỡ quay về nẻo thiện làm lại cuộc đời… Trước khi có chương trình “Nâng bước em tới trường” và “Con nuôi đồn Biên phòng” do Bộ Tư lệnh BĐBP phát động, tại Lạng Sơn, Thiếu tướng Lê Quang Đạo đã trực tiếp nhận đỡ đầu ba thiếu niên có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn bằng tiền lương của ông.

Là người đã có 27 năm gắn bó với đồng bào các dân tộc của tỉnh Lạng Sơn, từ một sĩ quan Biên phòng trẻ lần lượt trải qua những vị trí công tác nhiều áp lực, đòi hỏi trình độ, kinh nghiệm, bản lĩnh như Tham mưu phó, Phó Chỉ huy trưởng, Chỉ huy trưởng BĐBP tỉnh Lạng Sơn, rồi tiếp tục được tín nhiệm giao trọng trách Phó Tham mưu trưởng rồi Phó Tư lệnh, Tham mưu trưởng BĐBP, dường như tư duy “Dân là gốc", phát huy sức mạnh của nhân dân luôn là “kim chỉ nam” cho mọi nhiệm vụ công tác của Lê Quang Đạo. Ông luôn tự đặt mình vào vị trí là một tấm gương trong công tác, đời sống để cán bộ chiến sĩ trong đơn vị noi theo. Chỉ đạo sát sao từng công việc cụ thể, phân công công việc hợp lí, quan tâm, tạo điều kiện cho cán bộ chiến sĩ phát huy hết năng lực riêng… sự điều hành của ông đã góp phần không nhỏ vào những thành công liên tiếp của đơn vị.

“Tất cả những điều tôi đã làm là thực hiện một cách sáng tạo và quyết liệt nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biên giới, xây dựng thế trận lòng dân. Chính miền biên cương bồi đắp dần lên “nhân cách lính” của tôi như bây giờ”. Tôi tự hào từng là một thầy giáo quân hàm xanh!”, Thiếu tướng Lê Quang Đạo khẳng định.

Thiếu tướng Nguyễn Tiến Thắng, nguyên Chủ nhiệm Chính trị BĐBP, Chính ủy BĐBP tỉnh Lạng Sơn (giai đoạn 2005 - 2009) đánh giá: "Đồng chí Lê Quang Đạo là một cán bộ có nhiều ưu điểm nổi bật. Trước tiên, khi còn là chỉ huy đơn vị cơ sở, đồng chí đã nắm chắc đặc điểm từng tuyến biên giới của tỉnh, từng địa bàn, từng dân tộc, văn hóa, truyền thống, phong tục tập quán của đồng bào. Điều thứ hai là hiểu được cấp dưới và nắm rõ năng lực, phẩm chất, điều kiện hoàn cảnh gia đình từng người. Khi tham gia điều hành, chỉ huy đơn vị, quán triệt nghị quyết cũng hết sức mạch lạc, khoa học và giao nhiệm vụ, phân công cụ thể nên cấp dưới hiểu và nắm ngay được ý định của cấp trên và định hình ngay được quy trình, phương pháp và cách làm”.

Năm 2014, trên cương vị Phó Chỉ huy trưởng, đồng chí Lê Quang Đạo là một trong những cán bộ có đóng góp quan trọng trong việc thúc đẩy công tác đối ngoại biên phòng trên tuyến biên giới Lạng Sơn (Việt Nam) - Quảng Tây (Trung Quốc). Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị (BĐBP tỉnh Lạng Sơn) và Trạm kiểm soát Biên phòng Hữu Nghị Quan (Tổng đội Công an biên phòng Quảng Tây) trở thành cặp đơn vị đầu tiên kết nghĩa “Đồn - Trạm hữu nghị, biên giới bình yên” vào năm 2014. Tiếp đó, anh đã chỉ đạo Ban chỉ huy đồn tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động đối ngoại, trở thành đơn vị làm điểm Giao lưu Công tác chính trị giữa BĐBP Việt Nam và Cục Quản lý Biên phòng (nay là Cục Quản lý di dân quốc gia Trung Quốc). Những hoạt động như “Lá cờ Đảng soi sáng biên cương”, “Việt - Trung hữu nghị tâm liền tâm” và “Cùng nói tiếng nước láng giềng, cùng hát bài ca cách mạng”… thực sự mang lại một không khí cởi mở, gắn bó giữa lực lượng làm nhiệm vụ kiểm soát cửa khẩu hai nước, góp phần xây dựng tổ chức đảng vững mạnh, xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, ổn định và phát triển.

Năm 2018, Bộ Quốc phòng quyết định bổ nhiệm Đại tá Lê Quang Đạo, Phó Chỉ huy trưởng, Tham mưu trưởng BĐBP tỉnh Lạng Sơn giữ chức vụ Chỉ huy trưởng, thay Đại tá Trịnh Quốc Huy được nghỉ hưu theo chế độ. Với bản lĩnh, năng lực của mình cùng những kinh nghiệm mà các thế hệ đi trước chia sẻ, hướng dẫn, Đại tá Lê Quang Đạo cùng với Đảng ủy, Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh tập trung xây dựng đoàn kết nội bộ, giữ vững nguyên tắc, kỷ cương, phát huy tốt vai trò lãnh đạo của Thường vụ Đảng ủy, Bộ Chỉ huy, đặc biệt là trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới Tổ quốc, cũng như trong củng cố, xây dựng đơn vị. Bên cạnh đó, ông luôn coi trọng sự đoàn kết gắn bó chặt chẽ với các sở, ban, ngành, các huyện, thị trong tỉnh; tăng cường tham mưu những vấn đề trọng yếu với các đồng chí lãnh đạo tỉnh, báo cáo cặn kẽ các vấn đề về biên giới và BĐBP để các đồng chí lãnh đạo hiểu và quan tâm đến BĐBP hơn.

Trong buổi lễ kỷ niệm 60 năm Ngày Truyền thống BĐBP tại Cơ quan Bộ Tư lệnh BĐBP, Thủ tướng Chính phủ đã tới dự và phát biểu. Thủ tướng nhấn mạnh: “Đặc biệt trong những ngày qua, BĐBP đã phối hợp chặt chẽ với các bộ, các ngành và địa phương và lực lượng chức năng thực hiện tốt nhiệm vụ bảo vệ tuyệt đối an toàn Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ - Triều. Hình ảnh người chiến sĩ Biên phòng làm nhiệm vụ tại ga biên giới Đồng Đăng, tỉnh Lạng Sơn, đón tiếp nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un đến Việt Nam bằng tàu hỏa đã để lại những ấn tượng và tình cảm tốt đẹp trong lòng bạn bè quốc tế”. Để có được sự ghi nhận lớn lao ấy, toàn lực lượng BĐBP đã nỗ lực rất lớn nhằm đảm bảo tuyệt đối an toàn và tiến hành làm thủ tục xuất, nhập cảnh nhanh chóng, chặt chẽ, an toàn cho phái đoàn cấp cao của Chính phủ Triều Tiên. Trong những ngày tháng ấy, trên cương vị Chỉ huy trưởng Bộ đội Biên phòng Lạng Sơn, Lê Quang Đạo đã thực hiện tốt chức năng đối ngoại Biên phòng, phối hợp chặt chẽ với lực lượng quản lý biên giới Trung Quốc để làm tốt công tác bảo đảm an ninh, an toàn cho Đoàn nhập cảnh vào Việt Nam qua cửa khẩu đường sắt Đồng Đăng.

Nhắc lại kỷ niệm này, Thiếu tướng Lê Quang Đạo cho biết lực lượng biên phòng Lạng Sơn khi đó chính thức chỉ có 48 tiếng đồng hồ làm công tác chuẩn bị cho lễ đón nhà lãnh đạo Triều Tiên. Thời gian gấp rút với bộn bề các phương án được đặt ra để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho lễ đón và lễ tiễn Chủ tịch Kim Jong Un về nước sau đó. Những ngày này, hầu như Chỉ huy trưởng BĐBP Lạng Sơn Lê Quang Đạo đều thức trắng đêm chỉ huy cán bộ, chiến sĩ. Ông chia sẻ: “Tại khu vực ga Đồng Đăng, biên phòng nhận nhiệm vụ đảm bảo an ninh trên phạm vi gần 4km2 vùng lõi (vùng quan trọng nhất). Một nửa quân số của BĐBP Lạng Sơn với hàng trăm cán bộ, chiến sĩ tinh nhuệ, bản lĩnh nhất đã được lựa chọn để thực hiện nhiệm vụ đặc biệt quan trọng này”.

Xác định nơi đoàn tàu của Chủ tịch Kim Jong Un đi qua và dừng chân trước khi lên đoàn xe di chuyển về Hà Nội đều có địa hình, địa vật khá phức tạp, ông đã chỉ huy cán bộ, chiến sĩ các đơn vị trực thuộc BĐBP Lạng Sơn phối hợp với các lực lượng của Quân đội, Công an tổ chức rà phá bom mìn, vật cản một cách kỹ lưỡng. Cùng với đó, công tác phối hợp bảo đảm an ninh, phát huy chức năng đối ngoại biên phòng với lực lượng quản lý biên giới phía Trung Quốc được phát huy ở mức cao nhất. Thời tiết Lạng Sơn lúc đó rất lạnh, để giữ sức khỏe cho anh em làm nhiệm vụ tại khu vực trọng yếu này, ngoài việc đảm bảo đồ ăn, thức uống, trang phục giữ ấm, Bộ Chỉ huy BĐBP Lạng Sơn còn chỉ đạo quân y, cấp dưỡng nấu nước gừng bằng chảo gang lớn. Đích thân Chỉ huy trưởng mang từng chai “doping” nước gừng ấm tới tận các tổ chốt cho cán bộ, chiến sĩ. Sau đó, ông lặng lẽ đi bộ dưới trời mưa rét lạnh dọc theo đường tàu hỏa để quan sát địa hình, kịp thời khắc phục những sơ hở hay những vấn đề nhỏ như vệ sinh môi trường, cảnh quan…

“Tôi vinh dự là người lính biên phòng Việt Nam đầu tiên bắt tay chào đón Chủ tịch Kim Jong Un tới ga Đồng Đăng. Khi tiễn ngài Chủ tịch Triều Tiên về nước, tôi và ông ấy thêm một lần bắt tay nhau. Tôi đã nói với Chủ tịch Kim Jong Un trước khi ông ấy lên tàu về nước là tôi mong muốn được tiếp tục đón đồng chí quay trở lại thăm Việt Nam và sẽ đi qua con đường này, chính tôi sẽ là người bảo vệ đồng chí…”, Thiếu tướng Lê Quang Đạo tâm sự.

Giữ được cái tâm trong sáng, không vụ lợi; quản lí điều hành, xây dựng kế hoạch công tác đảm bảo khách quan, khoa học, chính xác; tinh thần làm việc trách nhiệm cao, dám thể hiện chính kiến, quan điểm của mình, phản biện những vấn đề đúng, sai trong mọi mặt công tác... những yếu tố ấy đã giúp cho Lê Quang Đạo nhận được sự tin tưởng và đồng thuận của cấp trên cũng như đồng đội trong hầu hết những vấn đề mà ông đề xuất. Đó cũng là lý do đầy thuyết phục để liên tục 13 năm liền ông được bầu là Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở và hai lần đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua toàn quân cùng nhiều huân, huy chương cao quý khác. Những đơn vị mà ông từng công tác liên tục đạt danh hiệu Đơn vị Quyết thắng, chính quy, vững mạnh toàn diện và tổ chức Đảng trong sạch vững mạnh, “mẫu mực, tiêu biểu”.

Với sự nỗ lực phấn đấu cùng nhiều chiến công, thành tích đáng ghi nhận, ngày 11/9/2020, Đại tá Lê Quang Đạo đã được Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc ký quyết định bổ nhiệm giữ chức Phó Tư lệnh, Tham mưu trưởng BĐBP và được Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng quyết định thăng quân hàm Thiếu tướng. Trở thành Phó Tư lệnh, song không vì thế mà khoảng cách giữa anh với cán bộ, chiến sĩ hay nhân dân biên giới thêm cách xa. Thiếu tướng Lê Quang Đạo luôn trăn trở là làm sao phát huy được phẩm chất của người lính mang quân hàm xanh vốn đã quen đồng cam cộng khổ nơi biên cương xa thẳm, khơi dậy tình đồng chí đồng đội, ý thức trách nhiệm chia sẻ gian khó với nhau… Rồi những thiếu thốn, rách áo đói cơm của bà con nơi xa xôi khắc nghiệt cũng được anh đặc biệt lưu tâm, chỉ đạo anh em tìm mọi cách hỗ trợ bà con thoát đói, giảm nghèo.

Đảm nhiệm vai trò mới giữa bối cảnh dịch bệnh Covid-19 bùng phát, thiên tai, bão lụt nghiêm trọng xảy ra tại các tỉnh miền Trung và hoạt động xuất nhập cảnh trái phép trên cả ba tuyến biên giới diễn biến phức tạp, tinh vi, bản lĩnh của người chiến sĩ quân hàm xanh một lần nữa lại được chứng minh bởi “Đời loạn mới biết tôi trung/Tuế hàn mới hiểu bách tùng kiên tâm”. Thiếu tướng Lê Quang Đạo đã cùng với các đồng chí trong Đảng ủy, Bộ Tư lệnh BĐBP tham gia xây dựng và tham mưu cho Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng báo cáo Chính phủ trình Quốc hội bỏ phiếu thông qua Luật Biên phòng Việt Nam; đề xuất nhiều sáng kiến hữu hiệu nhằm tiến hành các hoạt động quản lý, bảo vệ biên giới, đối ngoại Biên phòng, huấn luyện sẵn sàng chiến đấu, cứu hộ - cứu nạn, phòng chống thiên tai, dịch bệnh... trong tình hình mới cùng những thách thức an ninh phi truyền thống.

Cùng với việc đề cao công tác huấn luyện cán bộ, chiến sĩ trong toàn lực lượng đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ xây dựng lực lượng BĐBP ngày một chính quy, tinh, gọn, mạnh, ông cũng tích cực nghiên cứu, tham mưu, chỉ đạo các đơn vị phát huy tốt chức năng đội quân chiến đấu, đội quân công tác, đội quân lao động sản xuất của Quân đội nhân dân Việt Nam, tham gia hiệu quả trong việc hạn chế thấp nhất tác động tiêu cực của những thách thức an ninh phi truyền thống như bão lũ, thiên tai, dịch bệnh…, góp phần giúp người dân có cuộc sống ấm no, hạnh phúc; xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác, cùng phát triển với các nước láng giềng.

Thời gian này, Thiếu tướng Lê Quang Đạo còn là thành viên Ban Chỉ đạo Ủy ban Quốc gia ứng phó sự cố thiên tai và tìm kiếm cứu nạn, đảm nhiệm vai trò tham mưu ứng phó với các vấn đề an ninh phi truyền thống xảy ra trên biên giới, biển đảo. Ông đặc biệt chú ý đến phong tục tập quán của nhân dân sinh sống gần các đoạn biên giới thường xảy ra hiện tượng xuất nhập cảnh trái phép mang theo nguy cơ lây nhiễm Covid-19. Chống dịch hiệu quả phải đi từ nguyên nhân nảy sinh, sau đó mới đến chốt chặn nhiều lớp và bảo vệ nghiêm ngặt. Cán bộ, chiến sĩ thấy Thiếu tướng Lê Quang Đạo thường xuyên có mặt tại những địa bàn trọng điểm, đến từng tổ chốt biên phòng trên đỉnh núi cheo leo để kiểm tra công tác của anh em, nắm chắc đời sống, điều kiện ăn ở để tham mưu cho Bộ Tư lệnh, Bộ Quốc phòng quan tâm đầu tư xây dựng, bán kiên cố hàng trăm tổ chốt để đảm bảo cho anh em công tác, ứng trực và nghỉ ngơi dài ngày.

Suốt hai năm, hàng nghìn tổ chốt biên phòng trên dọc dải diên cương Tổ quốc đẹp như một khúc tráng ca với màu cờ đỏ thắm tin yêu, là điểm tựa cho cả nước vững vàng trong đại dịch. Hay trong cơn lũ dữ, ông sát sao chỉ đạo Bộ Chỉ huy BĐBP các tỉnh tập trung cứu hộ, cứu nạn, bảo vệ an toàn tính mạng và tài sản cho nhân dân. Nhiều lần ông trực tiếp có mặt tại các địa bàn trọng yếu, có nguy cơ cao để kiểm tra tình hình bão lũ, kịp thời chỉ đạo, động viên cán bộ chiến sĩ khắc phục khó khăn, phát huy phẩm chất Bộ đội cụ Hồ, đến những nơi xung yếu nhất, nguy hiểm nhất với tinh thần “cứu dân như cứu người thân của mình”.

Trong đại dịch, Thiếu tướng Lê Quang Đạo cũng đã chủ động đánh giá đúng những khó khăn, bất cập mà thực tiễn đặt ra, để tham mưu cho Đảng ủy, Bộ Tư lệnh BĐBP chỉ đạo tập trung huấn luyện đồng bộ ở tất cả các nội dung, đối tượng; kết hợp chặt chẽ giữa huấn luyện chiến đấu với thực hiện nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới và phòng chống dịch Covid-19 và ứng phó với các thách thức phi truyền thống, các hiện tượng thiên tai cực đoan; tổ chức tốt hội thi, hội thao ở các cấp. Các đơn vị căn cứ điều kiện thực tế đã điều chỉnh kế hoạch, lịch huấn luyện theo hướng: Những nội dung chuyên ngành biên phòng thì tổ chức huấn luyện kết hợp với thực hiện nhiệm vụ; tổ chức huấn luyện xoay vòng, đổi tập, chia nhỏ, tập nhiều, tăng cường tự tập, tự nghiên cứu, kiểm tra, đánh giá kết quả. Nội dung lý luận thì cấp tài liệu đến các tổ, chốt để bộ đội nghiên cứu, rồi viết thu hoạch... Cùng với đó, tăng thời gian huấn luyện trong tuần; bố trí ngày nghỉ, giờ nghỉ để huấn luyện bù, vét; tận dụng địa hình, tranh thủ thời tiết thuận lợi để tổ chức huấn luyện, kiểm tra, phấn đấu đạt kết quả cao nhất, bảo đảm tuyệt đối an toàn, đánh giá kết quả chính xác. Các đơn vị chú trọng rút kinh nghiệm, kịp thời khắc phục những khâu yếu, mặt yếu...

Nhờ có sự chủ động, linh hoạt, sáng tạo như vậy, nên dù gặp nhiều khó khăn, song, BĐBP đã triển khai thực hiện nghiêm túc Chỉ lệnh công tác quân sự, quốc phòng của Tổng Tham mưu trưởng và Mệnh lệnh huấn luyện chiến đấu của Tư lệnh BĐBP. Trên cả hai tuyến biên giới đất liền và tuyến biển, kết quả kiểm tra huấn luyện cán bộ và huấn luyện đơn vị đều đạt khá trở lên. Điểm nổi bật trong công tác huấn luyện, đào tạo của BĐBP giai đoạn này là, thực hiện phương châm “Biên cương gắn với giảng đường”, từ đầu năm 2020 đến nay, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh BĐBP đã điều động hàng nghìn lượt học viên biên phòng đi thực tập, kiến tập hoạt động quản lý, bảo vệ biên giới gắn với tăng cường lực lượng cho các tỉnh biên giới trọng điểm thực hiện nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát, ngăn chặn xuất nhập cảnh trái phép và phòng chống dịch Covid-19. Đây là cách làm hiệu quả, được lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Bộ Quốc phòng và chính quyền, nhân dân các địa phương vùng biên giới đánh giá cao.

Tháng 10 năm 2021, người con của vùng đất Gia Viễn anh hùng được Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm, giữ chức vụ mới - Tư lệnh Cảnh sát biển Việt Nam. Trên cương vị là Phó Bí thư Đảng ủy, Tư lệnh Cảnh sát biển Việt Nam, Đại biểu Quốc hội khóa XV, Thiếu tướng Lê Quang Đạo ông tâm sự: “Ở cương vị mới, tôi luôn tự nhủ rằng, sự ghi nhận, tin yêu của Đảng, Nhà nước, Quân đội là động lực tiếp thêm niềm tin, sức mạnh để tôi cống hiến nhiều hơn nữa sức lực, trí tuệ của mình cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Song cũng có ít nhiều lo lắng bởi suốt bao nhiêu năm công tác trên biên giới đất liền, chưa có nhiều kinh nghiệm đối với công tác thực thi pháp luật trên biển. Vì thế, tôi đã lập tức dành thời gian tìm hiểu kĩ và sâu hơn về lực lượng Cảnh sát biển qua thực tiễn kiểm tra cơ sở, đồng thời tham chiếu các công trình nghiên cứu khoa học, học hỏi kinh nghiệm của các thế hệ đi trước cũng như kinh nghiệm công tác của mình để tìm ra những hướng đi mới”.

Vượt qua những khó khăn ban đầu, Thiếu tướng Lê Quang Đạo đã nhanh chóng nhập cuộc, tạo nên sự đoàn kết nhất trí trong Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển để tiếp tục tham mưu chiến lược cho Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức xây dựng Cảnh sát biển Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ thực thi pháp luật bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia, duy trì an ninh, trật tự, an toàn trên các vùng biển Việt Nam trong tình hình mới. Đến nay, lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam đã có sự phát triển vượt bậc. Tổ chức, biên chế hiện có 21 đầu mối trực thuộc hoạt động ổn định, hiệu quả. Số lượng và chất lượng tàu, xuồng, trang thiết bị kỹ thuật hiện đại, từng bước đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của lực lượng. Hệ thống cơ sở hạ tầng, doanh trại, cầu cảng, vị trí đóng quân được trên quan tâm đầu tư mở rộng và xây dựng theo hướng đồng bộ, chính quy, “sáng, xanh, sạch, đẹp”, đưa vào sử dụng hiệu quả, tạo nền tảng vững chắc để đẩy nhanh tiến trình xây dựng Cảnh sát biển Việt Nam tinh, gọn, mạnh, tiến thẳng lên hiện đại trong thời gian tới.

Cùng với đó, Thiếu tướng Lê Quang Đạo đã cùng Thường vụ Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển lãnh đạo các cơ quan, đơn vị triển khai nghiêm túc nhiệm vụ thường xuyên, đột xuất được Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng giao; quán triệt, duy trì nghiêm chỉ thị, mệnh lệnh của Bộ Quốc phòng về trực sẵn sàng chiến đấu; chỉ đạo các cơ quan, đơn vị chủ động phối hợp chặt chẽ với các lực lượng liên quan nắm chắc tình hình trên biển, trên không, địa bàn đóng quân; theo dõi, nắm chắc diễn biến tình hình trên biển, làm tốt công tác phân tích, dự báo; kịp thời báo cáo, tham mưu, đề xuất với Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng xử lý hiệu quả các tình huống bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo, an ninh quốc gia và trật tự an toàn trên biển, phòng chống tội phạm, vi phạm pháp luật trên biển và địa bàn ven biển theo đúng chủ trương, đối sách, không để bị động bất ngờ trong mọi tình huống. Trong công tác cứu hộ, cứu nạn, ông đề cao tinh thần không quản ngại nguy hiểm, tất cả “vì nhân dân phục vụ” để động viên cán bộ, chiến sĩ các cấp trong toàn lực lượng luôn xung phong đi đầu, có mặt kịp thời ở nơi xảy ra thiên tai, sự cố, thể hiện rõ vai trò là lực lượng xung kích, nòng cốt, trong ứng phó sự cố, khắc phục hậu quả thiên tai, cứu hộ, cứu nạn trên biển.

Một dấu ấn không thể phủ nhận của Thiếu tướng Lê Quang Đạo trong giai đoạn này là ông đã lãnh đạo triển khai linh hoạt, toàn diện, hiệu quả công tác đối ngoại Cảnh sát biển. Với sự quyết liệt, nhạy bén trong chỉ đạo của người đứng đầu, tháng 12 năm 2022, chương trình giao lưu “Cảnh sát biển Việt Nam và những người bạn” lần thứ nhất, năm 2022 với lực lượng thực thi pháp luật các nước Trung Quốc, Malaysia, Campuchia, Indonesia, Philippines, Thái Lan với chủ đề “Vì vùng biển an ninh, an toàn và môi trường sạch” đã trở thành một bài ca đẹp về tình đoàn kết hữu nghị, được bạn bè quốc tế ghi nhận và đánh giá cao. Ngoài ra, Thiếu tướng Lê Quang Đạo cũng đã chỉ đạo triển khai nhiều hoạt động đối ngoại song phương thiết thực, ân tình với các lực lượng thực thi pháp luật các nước đối tác và tham gia trách nhiệm, hiệu quả trong các cơ chế, diễn dàn hợp tác đa phương như ReCAAP, HACGAM, MLED, CGGS, SEAMLEI…

Trên cương vị Đại biểu Quốc hội thuộc Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Phú Yên, Thiếu tướng Lê Quang Đạo phát huy vai trò, chức trách của người đại biểu dân cử; tham gia đầy đủ và có những đóng góp tích cực vào các hoạt động của Quốc hội và Ủy ban Quốc phòng và An ninh của Quốc hội. Là một người trưởng thành từ cơ sở, ông hiểu rằng là đại biểu Quốc hội tức là người đại diện của nhân dân, là sứ giả chuyển tải tâm tư nguyện vọng của nhân dân đến lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quốc hội; đồng thời là người giám sát các hoạt động tại cơ sở, kịp thời phát hiện các vấn đề nổi cộm để tham mưu với Đảng, Quốc hội, điều chỉnh các chính sách hợp lý, bám sát và theo kịp thực tiễn. Vì vậy, dẫu việc quân luôn bận rộn, ông vẫn cố gắng sắp sếp thời gian tiếp xúc với người dân nhiều hơn, thường xuyên hơn để lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của bà con. Đồng thời tích cực phát huy ưu thế và vai trò phản biện xã hội của mình trên nghị trường, tham gia đề xuất các ý kiến từ thực tế khó khăn của người dân để giúp Quốc hội ban hành văn bản pháp luật được toàn diện, sát thực.

Trong câu chuyện, Thiếu tướng Lê Quang Đạo luôn xác định, bản thân cần phải tâm huyết với lực lượng, với nhiệm vụ được giao, không chạy theo cái “lợi” mà coi trọng dự án hơn chuyên án. Ông cho rằng, người chỉ huy trước thử thách không được dao động, cơ hội mà phải dám hy sinh vì lợi ích chung, thể hiện vai trò trung tâm đoàn kết, công tâm không thiên vị và thường xuyên chăm lo đến đời sống vật chất tinh thần của cán bộ, chiến sĩ và hậu phương người lính… có như vậy mới tạo được động lực cho anh em thi đua, phấn đấu.

Nghe Thiếu tướng Lê Quang Đạo bày tỏ những lời gan ruột, tôi thấy đôi mắt ông lại lấp lánh những dự định lớn lao nào đó nhưng chưa tiện nói cùng tôi. Nhưng tôi tin rằng vị thủ lĩnh của những ngôi sao đại dương, những người lính cảnh sát biển kiên trung sẽ luôn vững vàng trên hành trình phía trước, cống hiến trọn vẹn sức lực, trí tuệ của mình để cùng toàn lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam tạo nên những dấu ấn mới trên chặng đường hội nhập và phát triển của quân đội và đất nước.