Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy – Người chỉ huy mặt trận Vị Xuyên Từ chàng thanh niên Hưng Yên đến người lính trải qua ba cuộc chiến

Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy – Người chỉ huy mặt trận Vị Xuyên

Từ chàng thanh niên Hưng Yên đến người lính trải qua ba cuộc chiến

Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy sinh năm 1931 tại làng Ông Đình, huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên, tên khai sinh là Nguyễn Đăng Nhược. Đầu năm 1945, ông được giác ngộ cách mạng, tham gia phong trào Việt Minh, đến năm 17 tuổi thì vào quân đội. Ông nhập ngũ năm 1948, được kết nạp Đảng năm 1949 sau 7 tháng trong quân ngũ.

Cuộc đời binh nghiệp của ông trải dài qua nhiều mặt trận và nhiều cuộc chiến khốc liệt của dân tộc. Ông từng kinh qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, đến năm 1975 được điều về công tác tại Quân khu Thủ đô. Đặc biệt, năm 1972, ông trực tiếp chỉ huy trong Trận Thành cổ Quảng Trị và từng là chủ tịch ủy ban quân quản thị xã Quảng Trị — một trong những trận đánh ác liệt và bi tráng nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Sau đó, ông tiếp tục tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh và chiến dịch biên giới Tây Nam.

Xung phong ra biên cương giữ đất Vị Xuyên

Năm 1981, khi đang là Phó Tham mưu trưởng Quân khu Thủ đô, trước tình hình chiến sự căng thẳng ở biên giới phía Bắc, ông đã chủ động xin ra mặt trận. Ông từng bộc bạch rằng nếu lên biên giới lúc đó, gánh nặng gia đình sẽ dồn hết lên vai vợ, nhưng trước yêu cầu của Đảng và quân đội, với trách nhiệm của một đảng viên, cán bộ cao cấp, ông đã trả lời sẵn sàng nhận nhiệm vụ. Không chỉ nhận nhiệm vụ, ông còn chủ động đề nghị cấp trên điều động mình về hẳn Bộ Tư lệnh Quân khu 2 thay vì chỉ là cán bộ tăng cường, và nguyện vọng đó đã được chấp thuận. Ông được bổ nhiệm làm Phó Tham mưu trưởng Quân khu 2, phụ trách tác chiến tại Mặt trận Vị Xuyên.

Những ngày "lò vôi thế kỷ"

Từ năm 1984, Trung Quốc huy động lực lượng lớn tấn công khu vực biên giới Vị Xuyên (Hà Giang). Ban đầu, đối phương huy động lực lượng của 5 sư đoàn, gồm 3 sư đoàn phía trước và 2 sư đoàn phía sau, cùng khoảng 400 khẩu pháo hạng nặng. Cuộc chiến diễn ra dai dẳng và vô cùng khốc liệt. Theo tướng Huy, thế trận tại đây luôn giằng co, xen kẽ, cài răng lược, có ngày hai bên đánh nhau tới 2-3 lần, với Làng Pinh trở thành một cột mốc lịch sử của cuộc chiến.

Đỉnh điểm là đầu năm 1985, cường độ pháo kích đạt mức khủng khiếp: có ngày đối phương bắn tới 30.000 quả đạn pháo vào khu vực Vị Xuyên trên chiều rộng khoảng 5km, chiều sâu 3km — mức độ hỏa lực được so sánh không kém gì các trận đánh dữ dội nhất của chiến tranh chống Mỹ. Sau này khi đo đạc lại, có những vị trí như điểm cao 685 đã bị bạt đi tới 3 mét vì bom đạn. Nhiều nơi, hai bên chỉ cách nhau vài chục mét nhưng giành giật từng mỏm đá suốt hàng tháng trời.

Trách nhiệm với đồng đội đã ngã xuống

Cuộc chiến đấu bảo vệ Vị Xuyên kéo dài suốt 10 năm (1979-1989) để lại mất mát vô cùng to lớn. Trong khoảng thời gian đó đã có hơn 4.000 bộ đội Việt Nam hy sinh, hàng nghìn người bị thương, và đến nay nhiều liệt sĩ vẫn chưa tìm được hài cốt. Phần lớn trong số đó là những người lính còn rất trẻ, chỉ mới đôi mươi.

Sau khi nghỉ hưu năm 1994, Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy vẫn dành nhiều tâm huyết cho đồng đội cũ. Ông trở thành Trưởng ban Liên lạc Cựu chiến binh Mặt trận Vị Xuyên, nhiều lần trở lại chiến trường xưa, viết hồi ức và tham gia các hoạt động tri ân nhằm giúp thế hệ sau hiểu rõ hơn về một giai đoạn lịch sử bi hùng của dân tộc. Ông cũng là tác giả cuốn Hồi ức chiến tranh Vị Xuyên, ghi lại những tư liệu quý giá về cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc.