Thiếu tướng Nguyễn Hồng Nhị: Người viết số phận trên bầu trời quê hương

Trên đời này có những con người dường như sinh ra là để thuộc về bầu trời. Họ không đi lại bằng những bước chân thong thả trên mặt đất bằng phẳng, mà viết nên số phận của mình bằng những vệt khói dài xé toạc mây ngàn ở những độ cao mà người bình thường chẳng thể chạm tới. Thiếu tướng, Anh hùng Nguyễn Hồng Nhị là một người như thế – vị phi công huyền thoại đã dành cả tuổi trẻ để biến những khoảng không lộng gió thành biên cương bất khả xâm phạm của Tổ quốc.

Xuất thân từ một vùng đất nghèo khó ở Bình Định, chàng trai nông dân Nguyễn Hồng Nhị bước vào đời lính khi chưa đầy mười tám tuổi. Gác lại luống cày, ông nếm trải đủ gian khổ của người lính bộ binh, từ những cánh rừng tiễu phỉ hiểm trở ở Lào trước khi được chọn để sang Liên Xô học lái máy bay phản lực. Việc một người vốn chỉ quen với đồng ruộng, đất cát lại có thể thích nghi, làm chủ và điều khiển thành thạo khối thép vượt âm thanh MiG-21 không đơn thuần là câu chuyện của sự thông minh. Đó là kết quả của một ý chí thép, một sự kiên trì vượt bậc của thế hệ những người con muốn tìm một lối đi trên cao để bảo vệ mặt đất dưới sâu.

Trận đánh ngày mùng 4 tháng 3 năm 1966 đã đi vào lịch sử không quân Việt Nam như một huyền thoại về sự chính xác và lòng quả cảm. Giữa tầng cao không cách mặt đất mười bảy, mười tám cây số, nơi không khí loãng đến nghẹt thở và tốc độ bay lên tới 1.800 km/h, Nguyễn Hồng Nhị đã điều khiển chiếc MiG-21 rượt đuổi một chiếc máy bay trinh sát không người lái của Mỹ. Trận đánh ấy không có chỗ cho một giây chần chừ hay một cái lắc tay sai lệch. Sự phối hợp ăn ý giữa người phi công trên buồng lái và những bộ óc căng thẳng dõi theo từng chấm sáng radar dưới mặt đất đã tạo nên một cú dứt điểm hoàn hảo. Hai quả tên lửa phóng đi, mục tiêu tan xác. Phát súng mở màn ấy không chỉ là chiến công đầu tiên của cuộc đời ông, mà còn lời khẳng định đanh thép rằng: bầu trời miền Bắc không phải là nơi giặc muốn đến thì đến, muốn đi thì đi.

Trong suốt những năm tháng thanh xuân đối đầu với những phi đội hiện đại bậc nhất của không quân Hoa Kỳ, ông đã xuất kích hơn một trăm trận, bắn rơi tám máy bay địch. Thế nhưng, đằng sau những con số khô khốc của chiến tích, có những góc khuất đầy nước mắt mà người lính phải tự mình nén lại. Chuyến bay đáng nhớ nhất trong cuộc đời ông không phải là lần thoát hiểm ngoạn mục giữa vòng vây tiêm kích địch, mà là chuyến bay lướt qua Quảng trường Ba Đình vào mùa thu năm 1969. Đó là chuyến bay mà ông cùng các đồng đội phải gạt đi dòng nước mắt đang nhòe đi sau lớp kính mũ bay để tiễn biệt Bác Hồ. Tiếng động cơ gầm vang trên bầu trời Hà Nội ngày tang tóc đó giống như một lời thề nấc nghẹn của những cánh chim kiêu hãnh gửi tới người cha già dân tộc.

Chiến tranh khép lại, người phi công dũng cảm ngày nào tiếp tục cống hiến và trở thành vị Sư đoàn trưởng duy nhất của Quân chủng Không quân được phong hàm Thiếu tướng. Ông đã sống một cuộc đời trọn vẹn, bình dị và kiên trung cho đến khi cất cánh chuyến bay cuối cùng vào tháng 11 năm 2021, để lại một khoảng trống mênh mông trong lòng những người ở lại.

Thiếu tướng Nguyễn Hồng Nhị đã hòa mình vào mây trắng, nhưng mỗi khi ngước mắt nhìn lên khoảng không xanh thẳm của bầu trời quê hương hôm nay, người ta vẫn thấy hình bóng của những con người mở đường năm ấy. Đường bay của họ tuy không để lại dấu vết bằng mắt thường, nhưng nó đã hòa vào không khí, vào gió ngàn, trở thành một bức tường thành vô hình giữ gìn sự bình yên cho từng mái nhà, góc phố ở bên dưới.