Thiếu tướng Nguyễn Sơn

Thiếu tướng Nguyễn Sơn (01/10/1908 – 21/10/1956), tên thật là Vũ Nguyên Bác, tên húy là Hạo Nhiên, quê ở làng Kiêu Kỵ, huyện Gia Lâm, Hà Nội. Ông là vị tướng duy nhất được cả Việt Nam và Trung Quốc phong quân hàm tướng nên được gọi là “Lưỡng quốc tướng quân”.Cha ông là cụ Vũ Trường Xương, một nhà đại tư sản ở Hà Nội. Khi mới 5 tuổi, ông đã bắt đầu học tiếng Pháp tại một trường Dòng ở Hà Nội. Năm 15 tuổi, ông vào Sài Gòn rồi sang Pháp. Tại đay, ông đã được gặp đồng chí Nguyễn Ái Quốc. Năm 1925, ông được đồng chí Nguyễn Ái Quốc giới thiệu sang Trung Quốc học trường võ bị Hoàng Phố. Tháng 8/1927, ông gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc rồi tham gia khởi nghĩa ở Quảng Châu tháng 12/1927. Để tránh khủng bố trắng, ông rời Quảng Châu sang Thái Lan và tổ chức Việt kiều tham gia cách mạng. Năm 1928, ông trở lại Trung Quốc. Năm 1929, ông tham gia Hồng quân Công nông Trung Quốc và giữ các chức vụ: Chính trị viên đại đội; Chính ủy Trung đoàn; Chủ nhiệm chính trị Sư đoàn 34, Quân đoàn 12 Hồng quân Trung Quốc. Tháng 01/1934, ông là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản nước Cộng hòa Xô – viết Trung Hoa, Ủy viên Chính phủ dân chủ Công nông Xô – viết Trung ương. Trong thời gian này, ông đổi tên là Hồng Thủy. Từ năm 1934 đến năm 1936, ông tham gia “Vạn lý trường chinh”, sau đó là Tổng biên tập báo “Kháng địch” của Biên khu tấn Sát Ký. Năm 1938, ông là giáo viên chính trị Trường cán bộ Quân chính kháng chiến Nhật Biên khu Tấn Sát Ký. Tháng 8/1945, ông về Việt Nam tham gia đấu tranh vũ trang, đổi tên là Nguyễn Sơn. Ông lần lượt được giao giữ các chức vụ: Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến hành chính miền Nam Việt Nam kiêm Chủ tịch Ủy ban kháng chiến miền Nam Trung bộ; năm 1946 là Hiệu trưởng Trường Sĩ quan Lục quân Trung học Quảng Ngãi. Tháng 01/1947, ông làm Cục trưởng Cục quân huấn Bộ Tổng tham mưu; Tháng 7/1947, là Khu trưởng kiêm Chính ủy Liên khu 4. Ngày 19/01/1948, ông được Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Sắc lệnh 111/SL phong quân hàm Thiếu tướng. Khi biết mình được nhận vinh dự ấy, ông đã gửi Công văn hỏa tốc đến Chủ tịch Hồ Chí Minh với mong muốn dành tiêu chuẩn ấy cho các đồng chí khác. Nhận được công văn, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết lên tấm các của mình: “Tặng Sơn đệ” với 12 chữ Hán: “Đảm dục đại, tâm dục tế, trí dục viên, hạnh dục phương”. Khi đọc những dòng đề tặng uyên thâm vừa có lý, có tình của Người, ông thực sự xúc động. Lễ thụ phong quân hàm Thiếu tướng cho ông được tổ chức tại Thọ Xuân - Thanh Hóa. Tháng 10/1950, ông trở lại Trung Quốc, phụ trách Khoa Việt Nam bán Mặt trận Thống nhất Trung ương và học tại Học viện Quân sự Nam Ninh. Năm 1954, ông tốt nghiệp loại xuất sắc, được bổ nhiệm giữ chức Phó Cục trưởng Cục Điều lệnh thuộc Bộ Tổng giám Huấn luyện Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc và Giám đốc tòa soạn tạp chí “Huấn luyện chiến đấu”. Ngày 27/9/1955, Tổng lý Quốc viện Chu Ân Lai ký Sắc lệnh phong quân hàm thiếu tướng cho ông. Ông là vị tướng duy nhất của Trung Quốc là người nước ngoài. Ông mất ngày 21/10/1956, an táng tại nghĩa trang Mai Dịch. Ông được Nhà nước Việt Nam truy tặng Huân chương Hồ Chí Minh, tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Nhất, Huân chương quân công hạng Nhì và được Nhà nước Trung Quốc tặng thưởng Huân chương Bát nhất hạng Nhất, Huân chương Giải phóng hạng Nhất. Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã viết về Thiếu tướng Nguyễn Sơn như sau: “Nguyễn Sơn là một chiến sĩ cộng sản kiên định, một con người có khí phách, có chút ngang tàng, có khả năng về chính trị, về tuyên truyền, về văn nghệ. Anh lại có phong cách rất riêng, rất là Nguyễn Sơn. Anh coi trọng bạn bè, coi trọng con người, coi trọng bồi dưỡng đội ngũ kế cận. Trong lịch sử cách mạng Việt Na cũng như trong lòng mỗi người chúng ta, anh vẫn còn sống mãi với hình ảnh một người cộng sản kiên định, một người bạn, người đồng chí, một người chiến hữu thân thiết và rất mực chân thành, suốt đời phục vụ sự nghiệp cách mạng của nước ta và nước bạn” (1). (1). Lời phát biểu của Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại buổi sinh hoạt tưởng niệm 85 năm ngày sinh của Tướng Nguyễn Sơn, ngày 31/12/1993, tại Hà Nội.