Thiếu tướng Nguyễn Sơn - Lãnh đạo kháng chiến ở Nam Trung Bộ

Bước sang năm 1946, tình hình đất nước ngày càng căng thẳng. Thực dân Pháp mở rộng chiến tranh ở Nam Bộ và tìm cách tiến ra các khu vực khác. Nam Trung Bộ trở thành địa bàn có ý nghĩa quan trọng bởi đây là khu vực nối liền nhiều chiến trường và có khả năng trở thành hướng tiến công của quân Pháp.

Ngày 16/7/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh giao Nguyễn Sơn làm Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến miền Nam Việt Nam kiêm Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Nam Trung Bộ. Đây là một trọng trách lớn, thể hiện sự tin tưởng đối với một cán bộ đã có nhiều năm kinh nghiệm hoạt động quân sự và chính trị.

Trên cương vị này, Nguyễn Sơn cùng tập thể lãnh đạo tổ chức kháng chiến ở Nam Trung Bộ. Nhiệm vụ trước mắt là ngăn chặn bước tiến của quân Pháp, bảo vệ các địa bàn chiến lược và giữ vững cơ sở kháng chiến.

Tình hình chiến trường đặt ra nhiều khó khăn. Lực lượng cách mạng còn hạn chế về vũ khí, trang bị và kinh nghiệm tổ chức chiến tranh quy mô lớn. Trong khi đó, quân Pháp có ưu thế về trang bị và khả năng cơ động. Vì vậy, việc tổ chức kháng chiến không thể chỉ dựa vào những trận đánh trực diện mà phải đồng thời xây dựng lực lượng và hậu phương.

Nguyễn Sơn đặc biệt chú trọng vấn đề cán bộ. Ông chủ trương để các chi đội ở địa phương tổ chức đào tạo cán bộ cấp tiểu đội, trong khi Ủy ban Kháng chiến miền Nam tổ chức trường chính quy để đào tạo cán bộ từ trung đội trở lên. Trường Lục quân Trung học Quảng Ngãi là một trong những cơ sở đào tạo quan trọng được xây dựng trong thời kỳ này.

Cách làm ấy cho thấy Nguyễn Sơn nhìn nhận cuộc chiến không chỉ ở yêu cầu trước mắt. Một chiến trường muốn đứng vững phải có lực lượng được tổ chức, có cán bộ được đào tạo và có khả năng bổ sung quân số, chỉ huy cho các đơn vị.

Bên cạnh đào tạo, ông còn chú trọng việc “rèn cán, chỉnh quân” qua thực tế chiến đấu, tức là kết hợp huấn luyện với kinh nghiệm trực tiếp trên chiến trường. Đây là cách phù hợp với điều kiện của lực lượng kháng chiến lúc bấy giờ, khi thời gian và cơ sở vật chất dành cho đào tạo còn hạn chế.

Những hoạt động tại Nam Trung Bộ giúp Nguyễn Sơn tiếp tục phát huy kinh nghiệm đã tích lũy trong nhiều năm hoạt động tại Trung Quốc. Quan trọng hơn, ông có thêm thực tiễn trong việc tổ chức một chiến trường Việt Nam với những điều kiện cụ thể của cuộc kháng chiến chống Pháp.

Giai đoạn Nam Trung Bộ cũng tạo tiền đề cho những nhiệm vụ tiếp theo của ông. Từ đây, Nguyễn Sơn tiếp tục được giao thêm các trọng trách trong xây dựng quân đội, trong đó có nhiệm vụ liên quan đến cơ quan tham mưu và đào tạo sĩ quan.