Thiếu tướng Nguyễn Sơn: "Lưỡng quốc Tướng quân" huyền thoại và cá tính quân sự độc đáo (1908 - 1956)

Trong lịch sử quân sự thế giới, rất hiếm có một người được phong hàm Tướng ở cả hai quốc gia khác nhau. Thiếu tướng Nguyễn Sơn (tên thật là Vũ Nguyên Bác, quê ở Gia Lâm, Hà Nội) chính là nhân vật huyền thoại độc nhất vô nhị đó, mang danh hiệu "Lưỡng quốc Tướng quân" (Tướng của Việt Nam và Trung Quốc).

Sớm sang Trung Quốc hoạt động cách mạng dưới sự dìu dắt của Bác Hồ, Nguyễn Sơn đã gia nhập Hồng quân Công nông Trung Quốc, trở thành một chỉ huy quân sự và chính trị xuất sắc. Ông là một trong số ít người Việt Nam tham gia vào cuộc Vạn lý Trường chinh lịch sử của Hồng quân Trung Quốc, nếm trải đủ mọi gian khổ, đối mặt với cái chết hàng chục lần. Với tài thao lược, ông được phong hàm Thiếu tướng Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc.

Cuối năm 1945, đáp lời kêu gọi của Tổ quốc, Nguyễn Sơn trở về Việt Nam và được Bác Hồ giao trọng trách làm Tư lệnh Liên khu 4 (vùng Bắc Trung Bộ). Tại đây, ông không chỉ thể hiện tài năng của một vị chỉ huy quân sự bách chiến bách thắng mà còn bộc lộ cá tính của một nhà văn hóa lớn. Ông rất yêu văn nghệ, thuộc làu Truyện Kiều, thường xuyên tổ chức các lớp huấn luyện quân sự kết hợp với bình thơ, viết kịch. Dưới sự lãnh đạo của ông, Liên khu 4 đã trở thành một pháo đài bất khả xâm phạm, một vùng tự do phát triển rực rỡ về cả quân sự lẫn văn hóa nghệ thuật. Năm 1948, ông được Chủ tịch Hồ Chí Minh phong hàm Thiếu tướng Quân đội Nhân dân Việt Nam. Vị Tướng tài hoa, văn võ song toàn ấy đã mất sớm vào năm 1956 do bạo bệnh, nhưng di sản và giai thoại về ông mãi mãi là một hiện tượng kỳ vĩ của lịch sử.