THIẾU TƯỚNG NGUYỄN SƠN – LƯỠNG QUỐC TƯỚNG QUÂN VĂN VÕ SONG TOÀN
Trong lịch sử cách mạng Việt Nam, Thiếu tướng Nguyễn Sơn là một nhân vật đặc biệt: người chiến sĩ cách mạng Việt Nam được phong quân hàm thiếu tướng ở cả Việt Nam và Trung Quốc. Cuộc đời hoạt động sôi nổi, tinh thần yêu nước, tài năng quân sự cùng những đóng góp cho giáo dục và văn hóa đã làm nên hình ảnh một vị tướng được nhiều thế hệ kính trọng, trìu mến gọi là “Lưỡng quốc tướng quân”.
Từ người thanh niên Hà Nội đến chiến sĩ cách mạng
Thiếu tướng Nguyễn Sơn tên khai sinh là Vũ Nguyên Bác, sinh ngày 01/10/1908 tại Hà Nội, trong một gia đình có quê gốc ở làng Kiêu Kỵ, Gia Lâm. Ông sớm được học tập, tiếp xúc với tinh thần yêu nước và những tư tưởng tiến bộ, từ đó nuôi dưỡng khát vọng đấu tranh vì độc lập, tự do của dân tộc. sknc.qdnd.vn
Năm 1925, khi mới 17 tuổi, người thanh niên Vũ Nguyên Bác bí mật sang Quảng Châu, Trung Quốc, tham gia tổ chức cách mạng do Nguyễn Ái Quốc sáng lập. Tại đây, ông được giới thiệu vào học Trường Quân sự Hoàng Phố – nơi đào tạo nhiều cán bộ quân sự cho phong trào cách mạng. Trong quá trình hoạt động, ông sử dụng nhiều tên gọi, trong đó có Lý Anh Tự và Hồng Thủy. qdnd.vn
Năm 1929, ông tham gia Hồng quân Công nông Trung Quốc. Từ một người chiến sĩ, ông trải qua nhiều vị trí công tác, trong đó có chính trị viên đại đội, chính ủy trung đoàn và chủ nhiệm chính trị sư đoàn. Những năm tháng chiến đấu gian khổ đã giúp ông tích lũy kinh nghiệm quân sự, rèn luyện bản lĩnh và ý chí kiên cường. qdnd.vn
Đặc biệt, ông tham gia cuộc Vạn lý trường chinh của Hồng quân Trung Quốc trong giai đoạn 1934–1936. Giữa những chặng đường dài đầy hiểm nguy, người chiến sĩ cách mạng Việt Nam đã cùng đồng đội vượt qua thiếu thốn, chiến đấu và tiếp tục cống hiến cho sự nghiệp cách mạng. sknc.qdnd.vn
Trở về Tổ quốc trong những ngày đầu kháng chiến
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, theo tiếng gọi của Tổ quốc, ông trở về Việt Nam và lấy tên Nguyễn Sơn. Trong bối cảnh đất nước vừa giành độc lập phải đối mặt với muôn vàn khó khăn, ông được giao trọng trách tham gia lãnh đạo kháng chiến ở miền Nam, góp sức xây dựng lực lượng và tổ chức chiến đấu. sknc.qdnd.vn
Sau đó, ông lần lượt đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng như Cục trưởng Cục Quân huấn Bộ Tổng Tham mưu, Khu trưởng, Tư lệnh kiêm Chính ủy Liên khu IV. Với kinh nghiệm chiến đấu và đào tạo quân sự tích lũy được, ông đặc biệt quan tâm đến việc xây dựng đội ngũ cán bộ, mở các lớp huấn luyện, kết hợp học tập lý thuyết với thực hành, đáp ứng yêu cầu của cuộc kháng chiến. tuonglinh.qdnd.vn
Tháng 01/1948, Nguyễn Sơn được Chủ tịch Hồ Chí Minh phong quân hàm Thiếu tướng Quân đội Việt Nam trong đợt phong quân hàm cấp tướng đầu tiên. Ngày 09/10/1948, lễ thụ phong của ông được tổ chức tại Thanh Hóa. Nhân dịp này, ông được trao tấm thiếp của Chủ tịch Hồ Chí Minh với lời căn dặn về bản lĩnh, sự tinh tế, suy nghĩ chu đáo và hành động ngay thẳng. baotanghochiminh.vn
Người thầy của những thế hệ chiến sĩ và học trò
Không chỉ là một nhà chỉ huy quân sự, Thiếu tướng Nguyễn Sơn còn dành nhiều tâm huyết cho sự nghiệp giáo dục, đào tạo. Ông từng làm Hiệu trưởng Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn, truyền đạt kinh nghiệm chiến đấu, góp phần đào tạo cán bộ cho quân đội trong những ngày đầu kháng chiến. sknc.qdnd.vn
Tại Liên khu IV, ông quan tâm xây dựng các lớp học, trường học phục vụ kháng chiến, trong đó có Trường Thiếu sinh quân Liên khu IV. Ngôi trường là nơi nuôi dưỡng, giáo dục nhiều thiếu niên trong hoàn cảnh chiến tranh; từ mái trường ấy, nhiều học trò sau này trở thành cán bộ quân đội, nhà văn, nhạc sĩ và những người có đóng góp trên nhiều lĩnh vực. Với các thế hệ học trò, hình ảnh “Bác Sơn” gần gũi còn gắn với tình thương, sự nghiêm khắc và niềm tin vào thế hệ trẻ. qdnd.vn
Vị tướng yêu văn hóa, trọng nhân tài
Nhắc đến Nguyễn Sơn, nhiều người nhớ tới hình ảnh một vị tướng văn võ song toàn. Bên cạnh công việc quân sự, ông dành sự quan tâm đặc biệt cho văn học, nghệ thuật và hoạt động văn hóa trong kháng chiến.
Tại Liên khu IV, ông tập hợp, động viên và tạo điều kiện để nhiều trí thức, văn nghệ sĩ tham gia kháng chiến. Dưới sự quan tâm của ông, các hoạt động văn hóa, văn nghệ được duy trì, góp phần nâng cao đời sống tinh thần của bộ đội và nhân dân. Ông cũng có nhiều đóng góp trong việc bảo tồn, khôi phục những loại hình nghệ thuật truyền thống như tuồng, chèo và điệu múa Xuân Phả. sknc.qdnd.vn
Tình yêu văn học của vị tướng còn được thể hiện qua những buổi nói chuyện say sưa về Truyện Kiều. Câu chuyện ấy cho thấy ở ông, bên cạnh sự quyết đoán của người chỉ huy là một tâm hồn giàu cảm xúc, trân trọng vẻ đẹp của văn hóa dân tộc. qdnd.vn
Danh xưng “Lưỡng quốc tướng quân”
Năm 1950, Nguyễn Sơn trở lại Trung Quốc công tác. Ông tiếp tục học tập tại Học viện Quân sự Nam Kinh, sau đó tham gia công tác điều lệnh và báo chí quân sự, đóng góp kinh nghiệm vào lĩnh vực huấn luyện.
Năm 1955, với tên gọi Hồng Thủy, ông được phía Trung Quốc phong quân hàm Thiếu tướng Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc. Việc được phong quân hàm cấp tướng ở cả hai nước khiến ông được biết đến rộng rãi với danh xưng “Lưỡng quốc tướng quân”. Báo Quân đội nhân dân ghi nhận ông là người nước ngoài được Trung Quốc phong quân hàm thiếu tướng trong thời kỳ đó. sknc.qdnd.vn
Năm 1956, do bệnh nặng, ông bày tỏ nguyện vọng được trở về quê hương. Ngày 21/10/1956, Thiếu tướng Nguyễn Sơn từ trần tại Việt Nam. Lễ tang ông được tổ chức trọng thể tại Hà Nội trong niềm tiếc thương của đồng chí, đồng đội, gia đình và nhân dân. sknc.qdnd.vn
Tấm gương sáng cho thế hệ trẻ
Cuộc đời Thiếu tướng Nguyễn Sơn là hành trình của một người con Hà Nội mang trong mình lòng yêu nước, ý chí học tập và tinh thần sẵn sàng cống hiến. Dù ở chiến trường, trên bục giảng hay trong công tác văn hóa, ông đều để lại dấu ấn bởi sự nhiệt huyết, tư duy độc lập và tình cảm dành cho con người.
Tìm hiểu về Lưỡng quốc tướng quân Nguyễn Sơn, thế hệ trẻ hôm nay thêm trân trọng những đóng góp của cha ông đối với nền độc lập của dân tộc; đồng thời học tập ở ông tinh thần ham học hỏi, rèn luyện bản lĩnh, yêu quý văn hóa dân tộc và sống có trách nhiệm với cộng đồng.
