Thiếu tướng Nguyễn Sơn - Người xây dựng Trường Thiếu sinh quân Liên khu 4
Không chỉ quan tâm đến cán bộ và bộ đội, Nguyễn Sơn còn chú trọng đào tạo thế hệ trẻ trong vùng kháng chiến. Năm 1948, Trường Thiếu sinh quân Liên khu 4 được thành lập, trở thành một mô hình kết hợp giáo dục văn hóa với rèn luyện phục vụ cách mạng.
Trong quá trình xây dựng hậu phương Liên khu 4, Nguyễn Sơn dành sự quan tâm đặc biệt cho giáo dục. Ông nhìn nhận rằng cuộc kháng chiến không chỉ cần người chiến đấu ở hiện tại mà còn cần chuẩn bị một thế hệ trẻ có kiến thức và có khả năng tiếp tục phục vụ đất nước.
Cuối năm 1947, dưới sự chỉ đạo của Nguyễn Sơn, Liên khu 4 quyết định thành lập một trường văn hóa quân sự dành cho thiếu niên trong bộ đội khu. Lễ khai giảng được tổ chức vào ngày 6 tháng Giêng năm 1948 tại làng Bồ Hà; sau đó trường chuyển về Cổ Định, thuộc khu vực Tân Ninh, Nông Cống, Thanh Hóa. Nguyễn Sơn đặt tên trường là Trường Thiếu sinh quân Liên khu 4.
Mô hình của trường không chỉ nhằm đào tạo quân sự. Học sinh được học chương trình văn hóa phổ thông, đồng thời được tiếp cận với ngoại ngữ, âm nhạc, mỹ thuật và những nội dung phù hợp với môi trường quân đội. Phương châm “học đi đôi với hành” được áp dụng trong quá trình giáo dục.
Điều đó phản ánh cách nhìn khá toàn diện của Nguyễn Sơn về con người. Một người phục vụ cách mạng cần có sức khỏe và kỷ luật nhưng cũng cần kiến thức văn hóa. Trong điều kiện chiến tranh, giáo dục càng có ý nghĩa bởi nó giúp bảo đảm rằng thế hệ trẻ không bị gián đoạn hoàn toàn việc học tập.
Nguyễn Sơn còn trực tiếp quan tâm đến đội ngũ giáo viên. Theo tư liệu của Báo Quân đội nhân dân, ông tìm kiếm và mời nhiều trí thức, văn nghệ sĩ tham gia giảng dạy. Một số trường hợp cho thấy ông chú trọng tập hợp những người có chuyên môn để phục vụ công tác giáo dục trong vùng kháng chiến.
Trường Thiếu sinh quân Liên khu 4 sau đó tồn tại trong khoảng năm năm, từ 1948 đến 1952. Nhiều học viên sau này tiếp tục học tại các trường quân sự, chính trị hoặc kỹ thuật và tham gia công tác ở nhiều lĩnh vực.
Vai trò của Nguyễn Sơn trong việc thành lập trường cho thấy một mặt khác trong con người ông. Bên cạnh người chỉ huy quân sự, ông còn quan tâm đến giáo dục và xây dựng con người.
Đây cũng là lý do hình ảnh Nguyễn Sơn tại Liên khu 4 thường gắn với cả hoạt động quân sự và văn hóa. TTXVN ghi nhận ông được nhân dân gọi là “ông tướng văn hóa” của chiến khu 4 bởi những hoạt động mở trường, xây dựng phong trào văn hóa, văn nghệ trong kháng chiến.
Trường Thiếu sinh quân vì vậy là một trong những dấu ấn đặc biệt của thời kỳ Nguyễn Sơn làm Khu trưởng Liên khu 4. Nó cho thấy trong hoàn cảnh chiến tranh, ông vẫn coi việc đào tạo con người là một nhiệm vụ lâu dài của cách mạng.
