Thiếu tướng Nguyễn Sơn - Tuổi trẻ và bước đầu đến với cách mạng
Sinh ra trong một gia đình tại vùng Kiêu Kỵ, Gia Lâm, Nguyễn Sơn sớm được tiếp xúc với những câu chuyện về phong trào yêu nước và những tư tưởng tiến bộ. Những ảnh hưởng ấy góp phần hình thành ở ông ý thức về vận mệnh đất nước và thôi thúc ông tìm con đường đấu tranh giải phóng dân tộc.
Thiếu tướng Nguyễn Sơn, tên thật là Vũ Nguyên Bác, sinh ngày 1/10/1908. Ông còn được biết đến với các tên gọi Lý Anh Tự và Hồng Thủy. Theo tư liệu của Thông tấn xã Việt Nam, quê quán của ông được ghi là Hà Nội; một tư liệu chuyên đề của TTXVN xác định cụ thể ông quê ở làng Kiêu Kỵ, Gia Lâm, Hà Nội.
Nguyễn Sơn lớn lên trong một thời kỳ đất nước đang chịu ách thống trị của thực dân Pháp. Những phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX tuy gặp nhiều khó khăn nhưng đã tạo nên một không khí đấu tranh mạnh mẽ trong xã hội. Theo tư liệu TTXVN, từ nhỏ ông được nghe cha mẹ kể về phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục và được tiếp xúc với những sách báo có tư tưởng tiến bộ. Những điều đó góp phần nuôi dưỡng ở ông ý thức về đất nước và tinh thần tìm kiếm một con đường mới cho sự nghiệp cứu nước.
Đây là một thế hệ thanh niên lớn lên trong hoàn cảnh đặc biệt. Những con đường cứu nước theo các khuynh hướng cũ đã bộc lộ nhiều hạn chế, trong khi ảnh hưởng của các phong trào cách mạng mới ngày càng lan rộng. Với Nguyễn Sơn, quá trình trưởng thành không chỉ diễn ra trong sách vở mà còn gắn với việc quan sát những biến động của xã hội và tìm hiểu những tư tưởng chính trị mới.
Bước ngoặt quan trọng đến vào năm 1925. Khi ấy, Nguyễn Sơn được người liên lạc của Nguyễn Ái Quốc là Nguyễn Công Thu đưa sang Quảng Châu, Trung Quốc. Tại đây, ông được tham gia một lớp huấn luyện chính trị đặc biệt. Đây là bước chuyển quan trọng trong cuộc đời của người thanh niên Vũ Nguyên Bác, bởi từ thời điểm này, ông bắt đầu tiếp cận trực tiếp với hoạt động cách mạng có tổ chức.
Quảng Châu khi đó là một trung tâm hoạt động cách mạng quan trọng ở châu Á. Nguyễn Ái Quốc đang tổ chức các lớp đào tạo, chuẩn bị đội ngũ cán bộ cho phong trào cách mạng Việt Nam. Những người được đào tạo tại đây sau này trở thành một bộ phận quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển của tổ chức cách mạng Việt Nam.
Đối với Nguyễn Sơn, việc sang Quảng Châu mở ra một chặng đường hoàn toàn mới. Nếu những năm tháng tuổi trẻ giúp ông hình thành ý thức yêu nước thì quá trình học tập và hoạt động tại Trung Quốc bắt đầu biến nhận thức đó thành con đường hoạt động cách mạng cụ thể.
Chỉ một năm sau, năm 1926, ông tiếp tục bước vào một môi trường đào tạo quân sự có ảnh hưởng lớn đến sự nghiệp sau này: Trường Quân sự Hoàng Phố. Từ đây, Nguyễn Sơn không chỉ được tiếp cận với lý luận chính trị mà còn được đào tạo về quân sự, đặt nền móng cho năng lực tổ chức và chỉ huy của ông trong những năm tiếp theo.
