Thiếu tướng Nguyễn Sơn với phong trào văn hóa văn nghệ

Thiếu tướng Nguyễn Sơn tên khai sinh là Vũ Nguyên Bác, tên húy là Hạo Nhiên, quê ở làng Kiêu Kỵ, huyện Gia Lâm, tỉnh Bắc Ninh (nay thuộc Hà Nội). Ông sinh ra trong một gia đình khá giả tại phố Yên Ninh, nay thuộc phường Quán Thánh, Hà Nội. Lớn lên trong cảnh đất nước bị nô dịch, với tinh thần yêu nước, Nguyễn Sơn sớm giác ngộ và đi theo con đường cách mạng.

Năm 17 tuổi, Nguyễn Sơn với tên mới là Lý Anh Tự sang Quảng Châu tham gia lớp huấn luyện chính trị đặc biệt của Hội Việt Nam Cách mạng thanh niên do Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc tổ chức. Được sự phân công của tổ chức, tháng 8-1927, Nguyễn Sơn gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc. Sau khi tham gia cuộc khởi nghĩa vũ trang công nông binh Quảng Châu, từ năm 1928, với tên gọi mới là Hồng Thủy, Nguyễn Sơn đã trở thành người chiến sĩ cộng sản quốc tế, liên tục chiến đấu trong hàng ngũ của Hồng quân công nông Trung Quốc. Những năm sau này, dù ở Trung Quốc hay Việt Nam, trên mọi cương vị công tác được hai Đảng, nhân dân hai nước giao phó, bầu nhiệt huyết và trái tim cộng sản của vị “Lưỡng quốc tướng quân” Nguyễn Sơn là luôn dành cho Đảng, cho nhân dân lao động cần lao.

Không chỉ là vị tướng giỏi trận mạc, tình yêu đối với văn hóa, văn nghệ đã trở thành một phần trong cốt cách con người Nguyễn Sơn.

Cháy bỏng tình yêu văn hóa truyền thống

Nguyễn Sơn chẳng những có tài về quân sự mà còn có khả năng về chính trị, tuyên huấn và văn nghệ. Nguyễn Sơn đặc biệt yêu và hiểu sâu về Truyện Kiều. Trong những năm chiến đấu trên khắp chiến trường ở Trung Quốc, có lúc gian khổ đến tận cùng và cả gian truân, trắc trở cũng đến tận cùng. Nghĩ về những tháng năm dài đó, sau này ông tâm sự: “Trong những ngày tham gia Vạn lý trường chinh, khi vượt qua những chặng núi tuyết lạnh thấu xương, mỗi lần tôi ngân lên một câu Kiều là thấy trong lòng mình ấm lại, là có thêm nghị lực để vượt qua mọi khó khăn, hoàn thành nhiệm vụ”. (Trích Thiếu tướng Nguyễn Sơn - Người chiến sĩ cộng sản trung kiên, NXB Quân đội nhân dân, 2016, tr.234).

Vì thế khi làm Khu trưởng Liên khu 4, ông ca ngợi Truyện Kiều của thi hào Nguyễn Du là một áng văn chương tuyệt tác của dân tộc mà bất kỳ người Việt Nam bình thường nào đọc cũng rung động sâu sắc. Ông thuộc lòng Truyện Kiều và có lần đã giảng suốt một ngày về Truyện Kiều cho Trường Thiếu sinh quân Khu 4. Nguyễn Sơn mê Truyện Kiều vì nhận thấy trong kiệt tác này những giá trị văn hóa dân tộc, là tình yêu dân tộc, yêu con người. Rõ ràng, trong ông, không chỉ là một sở thích, một thú vui với văn chương, mà chính là tình yêu với dân tộc và Tổ quốc mình qua văn chương, nghệ thuật.