Thiếu tướng Nguyễn Sơn - Xây dựng Trường Lục quân Quảng Ngãi

Trong những năm đầu kháng chiến, thiếu cán bộ quân sự là một trong những vấn đề lớn của lực lượng cách mạng. Nguyễn Sơn đặc biệt chú trọng đào tạo cán bộ và góp phần xây dựng Trường Lục quân Quảng Ngãi, một cơ sở quan trọng của công tác huấn luyện quân sự thời kỳ đầu.

Thời kỳ: 1946–1947

Một trong những bài toán cấp thiết của quân đội cách mạng trong những năm đầu kháng chiến là thiếu cán bộ có trình độ. Quân đội phát triển nhanh, chiến trường mở rộng, nhưng hệ thống đào tạo quân sự còn mới và điều kiện vật chất rất hạn chế. Nếu không nhanh chóng xây dựng đội ngũ chỉ huy, lực lượng vũ trang khó có thể đáp ứng yêu cầu chiến tranh lâu dài.

Nguyễn Sơn nhận thức rõ vấn đề đó từ kinh nghiệm nhiều năm hoạt động tại Trung Quốc. Khi giữ trọng trách ở Nam Trung Bộ, ông chú trọng xây dựng hệ thống đào tạo cán bộ. Ông chủ trương các chi đội địa phương tổ chức những khóa đào tạo cán bộ cấp tiểu đội, trong khi cấp khu tổ chức trường chính quy đào tạo cán bộ từ trung đội trở lên.

Trong hệ thống đó, Trường Lục quân Quảng Ngãi giữ vị trí đáng chú ý. Đây là một trong những cơ sở đào tạo cán bộ quân sự được tổ chức trong hoàn cảnh cuộc kháng chiến đang diễn ra. Việc mở trường cho thấy yêu cầu xây dựng quân đội lúc này đã chuyển từ việc ứng phó từng trận đánh sang xây dựng lực lượng có tổ chức và có khả năng phát triển lâu dài.

Nguyễn Sơn có vai trò quan trọng trong quá trình xây dựng nhà trường. Ông quan tâm đến việc gắn đào tạo với thực tế chiến đấu. Thay vì chỉ truyền đạt lý thuyết, cán bộ cần được rèn luyện trong những điều kiện thực tế của chiến trường. Chủ trương “rèn cán, chỉnh quân” qua thực tế chiến đấu phản ánh cách tiếp cận này.

Trong hoàn cảnh thiếu thốn, công tác đào tạo cũng gặp không ít khó khăn. Vũ khí và trang bị huấn luyện hạn chế, đội ngũ giáo viên chưa nhiều, trong khi nhu cầu cán bộ từ các đơn vị ngày càng tăng. Nhà trường phải vừa đào tạo, vừa thích nghi với yêu cầu thực tế của cuộc kháng chiến.

Tuy vậy, việc duy trì đào tạo có ý nghĩa lâu dài. Mỗi cán bộ được đào tạo không chỉ bổ sung cho một đơn vị mà còn có thể tiếp tục huấn luyện những chiến sĩ khác. Vì thế, công tác đào tạo tạo ra hiệu ứng lan tỏa trong quá trình xây dựng lực lượng.

Kinh nghiệm tổ chức trường quân sự của Nguyễn Sơn cũng thể hiện rõ ảnh hưởng từ quá trình hoạt động của ông tại Trung Quốc. Nhưng khi áp dụng tại Việt Nam, ông phải điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện của chiến trường và lực lượng cách mạng trong nước.

Sau này, Nguyễn Sơn còn đảm nhiệm những vị trí liên quan trực tiếp đến công tác quân huấn và đào tạo. Tư liệu TTXVN ghi nhận trong giai đoạn 1946–1950, ông từng giữ chức Hiệu trưởng Trường Sĩ quan Lục quân Quảng Ngãi, bên cạnh nhiều nhiệm vụ quan trọng khác.

Trường Lục quân Quảng Ngãi vì vậy không chỉ là một dấu mốc trong sự nghiệp Nguyễn Sơn mà còn phản ánh một yêu cầu lớn của quân đội Việt Nam những năm đầu kháng chiến: muốn chiến đấu lâu dài phải đồng thời xây dựng được đội ngũ cán bộ.