Thiếu tướng Nguyễn Thế Lâm: Vị tướng Tư lệnh của hai binh chủng

Thiếu tướng Nguyễn Thế Lâm sinh năm 1918, tại làng Tân Xuân, huyện Hàm Thuận, tỉnh Bình Thuận (nay là phường Hàm Thắng, tỉnh Lâm Đồng) trong gia đình có 6 anh chị em. Xuất thân trong gia đình khá giả, chàng thanh niên Nguyễn Kèn được gia đình khuyến khích theo học ngành y. Thế nhưng, với lòng yêu nước nồng nàn và nỗi căm thù giặc sâu sắc, cậu đã sớm giác ngộ và chọn gắn bó với con đường binh nghiệp, với nhiều lần “ngược Bắc, xuôi Nam” để cống hiến cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.Là người ham học, hoàn thành xong chương trình tiểu học, Nguyễn Thế Lâm rời quê nhà ngược ra Quy Nhơn để học trung học đệ nhất cấp (tương đương trung học cơ sở hiện nay) tại trường Quốc học Quy Nhơn, 1 trong 3 trường quốc học cấp trung học cơ sở ở miền Trung lúc bấy giờ (Quốc học Huế, Quốc học Vinh và Quốc học Quy Nhơn). Sau đó, ông tiếp tục thêm 3 năm dùi mài kinh sử tại cố đô Huế và giành được bằng tú tài toàn phần theo hệ tú tài Pháp.

Thời đó, những người có bằng tú tài toàn phần thường đi làm việc cho chính quyền bảo hộ Pháp. Thế nhưng, Nguyễn Thế Lâm đã chọn cho mình lối đi riêng bằng cách thi vào Đại học Y khoa Hà Nội. Ở thời điểm phong trào yêu nước trong giới học sinh, sinh viên đang diễn ra sôi nổi, chàng sinh viên năng nổ đã sớm giác ngộ, hăng hái tham gia các phong trào yêu nước. Cũng từ đây, Nguyễn Thế Lâm đã được giới thiệu tham gia tổ chức Việt Minh, tích cực tham gia phong trào. Thậm chí, sau 2 năm học ngành y, Nguyễn Thế Lâm đã xin chuyển sang học ngành lâm nghiệp với mong muốn sớm thoát ly đời sinh viên để tham gia cách mạng, khi được biết lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã về tới Việt Bắc.Năm 1945, sau sự kiện Nhật đảo chính Pháp, phong trào Việt Minh trong giới học sinh, sinh viên ngày càng sôi nổi. Bọn tay sai của Nhật, Pháp cũng ráo riết hoạt động để lôi kéo thanh niên theo chúng. Trước tình hình đó, những thanh niên ở miền Nam và miền Trung hoạt động trong tổ chức đã bày tỏ mong muốn được vào Nam để hoạt động và đã được chấp thuận. Sau khi tham gia một lớp huấn luyện cấp tốc về chương trình hoạt động của đoàn thể trước tình hình mới, Nguyễn Thế Lâm được giao nhiệm vụ trở về Huế để tuyên truyền phong trào cứu quốc và mở rộng lực lượng cứu quốc trong tầng lớp nhân dân. Tại đây, ông đã tham gia Ban Chấp hành Việt Minh tỉnh Thừa Thiên.

Trong cuốn hồi ký “Ngược Bắc, xuôi Nam” của mình, Thiếu tướng Nguyễn Thế Lâm ghi: “… động cơ yêu nước đã đưa tôi vào tổ chức Việt Minh để tham gia giành độc lập cho đất nước. Đọc lời kêu gọi bí mật của Nguyễn Ái Quốc, biết Người đứng đầu tổ chức Việt Minh của cả nước, tin tưởng ở "vị cứu tinh của dân tộc", tôi đã bắt đầu suy nghĩ, đơn giản như thế trên con đường cứu nước, tìm đến với Đảng”.Dấu ấn về tài thao lược trên chiến trường của đồng chí Nguyễn Thế Lâm được thể hiện ngay từ những ngày ra quân cùng với quân và dân Nha Trang vào cuối năm 1945. Đây là lần ra trận đầu tiên của ông trong cuộc chiến chống thực dân Pháp. Trong hơn 3 tháng sát cánh cùng quân và dân Nha Trang, ông cùng đồng đội đã vận dụng xuất sắc những bài học về chiến tranh nhân dân, góp phần chặn bước tiến của quân thù, tạo điều kiện để nhân dân cả nước chuẩn bị bước vào cuộc kháng chiến toàn quốc từ ngày 19-12-1946.

Sau khi rời mặt trận Nha Trang, người lính Nguyễn Thế Lâm được giao đảm nhiệm chức vụ Phó trung đoàn trưởng, sau đó là Trung đoàn trưởng. Trong đời binh nghiệp, ông đã nắm giữ nhiều vị trí khác nhau và tham gia nhiều chiến dịch. Năm 1954, ông được điều về làm Phó tham mưu trưởng Binh chủng Pháo binh, sau được cử sang Liên Xô học 5 năm về pháo binh - tên lửa tại Học viện Pháo binh Kalinin ở Leningrad (Saint Petersburg). Kết thúc khóa học năm 1964, ông về nước và được bổ nhiệm làm Tư lệnh Binh chủng Pháo binh.Sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân, giữa năm 1968, đồng chí Nguyễn Thế Lâm nhận lệnh vào chiến trường Trị Thiên - Huế (chiến trường B4), một trong những chiến trường ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, với cương vị Phó tư lệnh, Tham mưu trưởng Quân khu. Đầu năm 1970, khi tình hình Quân khu Thị Thiên cũng như toàn miền Nam đang từng bước được khôi phục và kiện toàn lực lượng, chuẩn bị cho kế hoạch mới, ông được điều về giữ chức Tư lệnh Binh chủng Thiết giáp (nay là Binh chủng Tăng thiết giáp) và cũng là vị tư lệnh đầu tiên của Binh chủng.