Thiếu tướng Nguyễn Thế Lâm – Vị tướng từng chỉ huy hai binh chủng của Quân đội nhân dân Việt Nam
Nguyễn Thế Lâm sinh năm 1918 tại làng Tân Xuân, huyện Hàm Thuận, tỉnh Bình Thuận, trong một gia đình có sáu anh chị em. Sau khi hoàn thành bậc tiểu học ở quê, ông ra Quy Nhơn học tại Trường Quốc học Quy Nhơn rồi tiếp tục học ở Huế, lấy bằng tú tài toàn phần theo hệ giáo dục Pháp. Gia đình từng định hướng ông theo ngành y, nhưng ông sớm tham gia phong trào yêu nước và lựa chọn con đường hoạt động cách mạng. Trong thời gian học tập, ông tham gia tổ chức Sinh viên Cứu quốc.
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Nguyễn Thế Lâm tham gia lực lượng vũ trang và trực tiếp bước vào chiến đấu tại Nha Trang cuối năm 1945. Đây là một trong những trải nghiệm chiến trường đầu tiên của ông trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Ông cùng lực lượng vũ trang và nhân dân địa phương chiến đấu trong hơn ba tháng, góp phần cản bước tiến của quân Pháp và tạo điều kiện để lực lượng cách mạng củng cố, chuẩn bị cho cuộc kháng chiến toàn quốc. Sau đó, ông lần lượt giữ các chức vụ Phó trung đoàn trưởng rồi Trung đoàn trưởng, từng tham gia nhiều chiến dịch và hoạt động quân sự trên các chiến trường.
Trong quá trình kháng chiến chống Pháp, Nguyễn Thế Lâm tiếp tục trưởng thành qua thực tiễn chỉ huy. Ông từng giữ vai trò Tư lệnh Liên khu 5, trở thành người đảm nhiệm cương vị Tư lệnh đầu tiên của liên khu này. Chiến trường Liên khu 5 có địa bàn rộng, bao gồm khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, với điều kiện tác chiến phức tạp. Những năm hoạt động tại đây góp phần hình thành kinh nghiệm chỉ huy và tổ chức chiến đấu của ông. Báo Quân đội nhân dân đánh giá quá trình hơn ba thập niên binh nghiệp của Nguyễn Thế Lâm trải qua nhiều vị trí, từ chi đội trưởng, chỉ huy trung đoàn đến tư lệnh liên khu và tư lệnh binh chủng.
Sau năm 1954, Nguyễn Thế Lâm được điều về công tác tại Binh chủng Pháo binh, giữ cương vị Phó tham mưu trưởng. Ông sau đó được cử sang Liên Xô học tập trong thời gian khoảng năm năm về pháo binh và tên lửa tại Học viện Pháo binh Kalinin ở Leningrad. Sau khi hoàn thành khóa học năm 1964, ông trở về nước và được bổ nhiệm làm Tư lệnh Binh chủng Pháo binh. Việc được đào tạo chuyên sâu về pháo binh và tên lửa giúp ông có thêm cơ sở chuyên môn để tham gia xây dựng lực lượng pháo binh theo hướng chính quy trong những năm chiến tranh.
Sau Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, Nguyễn Thế Lâm được điều vào chiến trường Trị - Thiên - Huế, giữ chức Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Quân khu. Đây là một trong những địa bàn chiến sự ác liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Đến đầu năm 1970, ông được điều trở lại làm Tư lệnh Binh chủng Thiết giáp, đồng thời trở thành Tư lệnh đầu tiên của Binh chủng Thiết giáp. Như vậy, trong quá trình công tác, ông từng giữ cương vị Tư lệnh của cả Binh chủng Pháo binh và Binh chủng Thiết giáp, một trường hợp đặc biệt trong lịch sử quân đội.
Sự nghiệp quân sự của Nguyễn Thế Lâm vì vậy gắn với cả chỉ huy chiến trường và xây dựng các lực lượng kỹ thuật, hỏa lực chủ lực. Từ một thanh niên được đào tạo theo chương trình giáo dục Pháp, ông chuyển sang hoạt động cách mạng, trực tiếp chiến đấu tại Nam Trung Bộ, sau đó đảm nhiệm các vị trí chỉ huy ngày càng cao và tham gia xây dựng những binh chủng quan trọng của quân đội. Báo Quân đội nhân dân xác định ông là vị tướng duy nhất từng làm Tư lệnh của hai binh chủng, đồng thời là Tư lệnh đầu tiên của Liên khu 5.
Nguyễn Thế Lâm được phong quân hàm Thiếu tướng. Hơn ba thập niên hoạt động trong quân đội, ông trải qua nhiều chiến trường và nhiều lĩnh vực công tác, từ chỉ huy bộ đội chiến đấu đến tham mưu, huấn luyện và xây dựng binh chủng. Cuộc đời quân nghiệp của ông phản ánh quá trình trưởng thành của một lớp cán bộ quân sự được tôi luyện từ thực tiễn chiến tranh, đồng thời tham gia xây dựng quân đội theo hướng ngày càng chính quy, chuyên môn hóa.
