Thiếu tướng Nguyễn Thị Định – Cô Ba Định, huyền thoại “Đội quân tóc dài”

1. Giai đoạn giác ngộ và thử thách đầu đời (1936 – 1945)

Năm 1936: Ở tuổi 16, được sự dìu dắt của người anh trai ruột (ông Nguyễn Văn Chử), bà bắt đầu tham gia các hoạt động cách mạng tại quê nhà Bến Tre, làm các công việc giao liên, rải truyền đơn.

Năm 1938: Bà lập gia đình với ông Nguyễn Văn Bích (tức Bích Lâm) — một chiến sĩ cách mạng kiên trung.

Năm 1940: Bi kịch ập đến. Sau khi sinh con trai đầu lòng được 3 tháng, cả bà và chồng đều bị thực dân Pháp bắt. Chồng bà bị đày ra Côn Đảo và hy sinh tại đó. Bản thân bà bị giam cầm tại nhà tù Bà Rá (Bình Phước). Sức khỏe suy kiệt vì đòn roi tra tấn nhưng ý chí cách mạng của bà không hề lay chuyển.

Năm 1943: Do bị bệnh tim nặng, thực dân Pháp buộc phải cho bà về quản thúc tại địa phương. Vừa về, bà liền tìm cách bắt liên lạc lại với tổ chức.

Tháng 8/1945: Bà trực tiếp tham gia lãnh đạo giành chính quyền ở tỉnh Bến Tre trong cuộc Cách mạng Tháng Tám.

2. Giai đoạn Kháng chiến chống Pháp và chuyến vượt biển lịch sử (1946 – 1954)

Năm 1946: Bà là thành viên chủ chốt trong đoàn đại biểu Nam Bộ vượt biển ra Bắc để báo cáo tình hình chiến sự với Trung ương và Bác Hồ, đồng thời xin chi viện vũ khí. Chuyến "vượt biển" thành công mở đường này chính là tiền đề khảo sát cho Đường Hồ Chí Minh trên biển sau này. Bà mang về cho chiến trường miền Nam 12 tấn vũ khí.

Năm 1947 – 1954: Bà tham gia Thường vụ Tỉnh ủy Bến Tre, giữ chức Đoàn trưởng Đoàn Phụ nữ Cứu quốc tỉnh, lãnh đạo phong trào kháng chiến của phụ nữ địa phương cho đến khi hiệp định Giơ-ne-vơ được ký kết.

3. Thời hoa lửa lừng lẫy — Kháng chiến chống Mỹ (1954 – 1975)

Đây là giai đoạn đưa tên tuổi của cô Ba Định trở thành một huyền thoại sống của cách mạng miền Nam.

Năm 1960: Trên cương vị Phó Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre, bà là người trực tiếp chỉ đạo và là linh hồn của cuộc Đồng Khởi Bến Tre (bắt đầu ngày 17/1/1960). Từ cuộc đấu tranh này, "Đội quân tóc dài" huyền thoại gồm những người phụ nữ tay không đã ra đời dưới sự dẫn dắt của bà, dùng phương châm "ba mũi giáp công" để bẻ gãy nhiều trận càn quét của Mỹ - Ngụy.

Năm 1965: Bà được Bộ Chính trị bổ nhiệm làm Ủy viên Quân ủy Miền, Phó Tổng Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam Việt Nam.

Năm 1974: Nhằm ghi nhận những cống hiến vĩ đại của bà trên mặt trận quân sự, bà được phong quân hàm Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam, trở thành vị nữ tướng đầu tiên của nước nhà.

Lời ngợi ca của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Phó Tổng Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam là cô Nguyễn Thị Định. Cả thế giới chỉ nước ta có vị tướng quân gái như vậy. Thật vẻ vang cho cả miền Nam, cho cả dân tộc ta".

4. Người mẹ hiền hậu thời bình (1975 – 1992)

Năm 1976 – 1980: Sau khi đất nước thống nhất, bà giữ chức Thứ trưởng Bộ Thương binh và Xã hội, dốc lòng chăm lo chính sách cho thương bệnh binh, gia đình liệt sĩ.

Năm 1980 – 1992: Bà đảm nhiệm các chức vụ cao cấp như Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước. Ở cương vị nào, bà cũng giữ lối sống mộc mạc, giản dị với chiếc khăn rằn Nam Bộ, luôn hết lòng bảo vệ quyền lợi cho phụ nữ và trẻ em.

Ngày 26/08/1992: Trái tim của vị nữ tướng huyền thoại ngừng đập, bà tạ thế trong niềm tiếc thương vô hạn của đồng bào, chiến sĩ cả nước.

"Thời hoa lửa" của Thiếu tướng Nguyễn Thị Định là một bài ca bất tử. Tên của bà không chỉ khắc sâu vào lịch sử dân tộc mà còn trở thành biểu tượng kiêu hãnh của người phụ nữ Việt Nam anh hùng trên trường quốc tế.