Thiếu tướng, Nhà thơ Huỳnh Văn Nghệ: "Thi tướng" hào hoa của Chiến khu Đ (1914 - 1977)

Trong lịch sử quân sự Việt Nam, hiếm có một vị chỉ huy nào lại mang sự hòa quyện tuyệt đẹp giữa khí phách của một trượng phu trận mạc và tâm hồn của một thi sĩ lãng mạn như Thiếu tướng Huỳnh Văn Nghệ (quê ở Tân Uyên, Bình Dương). Ông là người chỉ huy huyền thoại của Chiến khu Đ, nỗi khiếp sợ của quân viễn chinh Pháp ở miền Đông Nam Bộ.

Bằng tài thao lược xuất quỷ nhập thần, ông đã trực tiếp chỉ huy trận phục kích giao thông kinh điển tại La Ngà (năm 1948), phá hủy hàng chục xe quân sự, tiêu diệt hàng trăm sĩ quan, binh lính Pháp, làm rúng động hệ thống phòng thủ của địch tại miền Nam. Lính Pháp thời bấy giờ kiêng dè và kính nể gọi ông là "Hùm xám miền Đông". Thế nhưng, đằng sau khẩu súng vương mùi thuốc súng, Huỳnh Văn Nghệ lại là một tâm hồn thơ lai láng, yêu quê hương tha thiết.

Giữa rừng sâu chiến khu, ông đã sáng tác những vần thơ bất hủ, kết nối mạch nguồn lịch sử hàng ngàn năm của dân tộc. Bài thơ Nhớ Bắc của ông với hai câu tuyệt bút: "Từ độ mang gươm đi mở cõi / Trời Nam thương nhớ đất Thăng Long" đã trở thành tiếng lòng chung của hàng triệu người con Nam Bộ hướng về cội nguồn dân tộc. Hình ảnh người chỉ huy cưỡi ngựa bạch, một tay cầm gươm đánh giặc, một tay cầm bút làm thơ đã đưa Huỳnh Văn Nghệ trở thành một "Thi tướng" độc nhất vô nhị, biểu tượng cho sự hào hoa, ngang tàng nhưng vô cùng sâu sắc của con người Nam Bộ trong chiến tranh.