Thiếu tướng Phan Trọng Tuệ: "Vị Tướng - Bộ trưởng" của những con đường huyết mạch (1917 - 1991)

​Để có một đường mòn Hồ Chí Minh huyền thoại xẻ dọc dãy Trường Sơn, lịch sử không thể không vinh danh Thiếu tướng Phan Trọng Tuệ (quê ở Quốc Oai, Hà Nội). Ông là một trường hợp đặc biệt hiếm có khi vừa mang quân hàm Tướng quân đội, vừa giữ chức vụ Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải suốt nhiều năm liền, trở thành "tổng đạo diễn" của những con đường chi viện chiến lược.

​Năm 1965, khi tuyến đường Trường Sơn bị máy bay B-52 và chất độc hóa học của Mỹ đánh phá hủy diệt hòng cắt đứt cuống rốn chi viện cho miền Nam, Phan Trọng Tuệ được Bộ Chính trị điều động vào làm Tư lệnh kiêm Chính ủy Đoàn 559. Vị Bộ trưởng ấy đã cởi bỏ bộ âu phục, khoác ba lô lao vào giữa tuyến lửa Trường Sơn. Ông đưa ra một quyết định mang tính chiến lược: kết hợp sức mạnh của công binh quân đội với lực lượng Thanh niên xung phong (TNXP) và ngành Giao thông vận tải để "chọc thủng" Trường Sơn.

​Dưới sự chỉ huy trực tiếp của ông, hàng vạn TNXP đã được huy động, bạt núi, san đèo, mở hàng loạt các tuyến đường tránh, đường kín, phá thế độc đạo. Ông thường xuyên có mặt tại những trọng điểm ác liệt nhất như phà Xuân Sơn, phà Long Đại để đốc thúc việc thông xe. Không chỉ là "cha đẻ" của việc mở rộng đường bộ Trường Sơn, Phan Trọng Tuệ còn là một trong những người đầu tiên đề xuất và tổ chức mở tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển (Tàu không số). Từ rừng sâu cho đến biển cả, dấu chân của vị "Tướng - Bộ trưởng" ấy đã dệt nên một mạng lưới huyết mạch khổng lồ, góp phần định đoạt thắng lợi của cả cuộc kháng chiến.