THIẾU TƯỚNG PHÙNG ĐÌNH ẤM – “BA CUNG”

Ông sinh ngày 1 tháng 6 năm 1929, trong một gia đình làm nghề thợ may tại xã Mỹ Lợi, huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định. Tuổi thơ của ông không được sống trong sự đủ đầy. Từ nhỏ, ông đã phải trải qua những ngày tháng lao động, chăn bò, làm thuê và tự học để trưởng thành.

Từ chàng trai quê Phù Mỹ đến người chiến sĩ cách mạng

Tháng 8 năm 1945, khi đất nước bước vào một thời kỳ lịch sử mới, chàng trai Phùng Đình Ấm tham gia lực lượng thanh niên giành chính quyền tại Phù Mỹ.

Ông lần lượt đảm nhiệm các nhiệm vụ trong lực lượng dân quân, rồi được kết nạp vào Đảng ngày 22/2/1947.

Tháng 4/1947, ông nhập ngũ và bắt đầu những năm tháng chiến đấu liên tục trên các chiến trường.

Từ một người lính, ông từng bước trưởng thành qua thực tiễn chiến đấu và công tác chính trị. Những năm tháng ấy đã rèn luyện ở ông sự kiên trì, bản lĩnh và đặc biệt là khả năng vận động, gắn bó với nhân dân.

Nhưng chặng đường đặc biệt nhất trong cuộc đời ông bắt đầu khi ông được giao nhiệm vụ trở về miền Nam.

“Dựa vào dân để mở đường”

Ngày 25/5/1959, Đoàn B90 được thành lập với 25 cán bộ, chiến sĩ. Đồng chí Trần Quang Sang làm Trưởng đoàn, Phùng Đình Ấm và Phạm Văn Lạc làm Đoàn phó.

Nhiệm vụ của B90 là trở về Nam Tây Nguyên, xây dựng cơ sở trong nhân dân và mở đường liên lạc xuống Đông Nam Bộ.

Ngày 20/6/1959, Phùng Đình Ấm cùng cán bộ, chiến sĩ Đoàn B90 lên đường.

Bốn tháng hành quân dọc Trường Sơn đưa họ vào một chiến trường hoàn toàn mới.

Phía trước là núi rừng.

Là những buôn làng xa xôi.

Là những vùng đất mà cán bộ chưa có cơ sở trong dân, ngôn ngữ còn bất đồng, lương thực thiếu thốn. Địch tăng cường kiểm soát buôn làng, biệt kích thường xuyên lùng sục, tìm cách ngăn chặn lực lượng cách mạng.

Trong hoàn cảnh ấy, những người lính B90 hiểu rằng không thể chỉ dựa vào sức mình.

Muốn mở được đường, trước hết phải đến với dân.

Phải nói cho dân hiểu.

Phải sống cùng dân.

Phải được dân tin.

Và phải biến những cánh rừng xa lạ thành những con đường của lòng dân.

Những bước chân trong rừng sâu

Từ tháng 12/1959 đến tháng 12/1960, Phùng Đình Ấm làm Đội trưởng Đội vũ trang tuyên truyền, thực hiện nhiệm vụ mở đường liên lạc nối Nam Bộ với Liên khu 5.

Đó là những tháng ngày vô cùng gian khổ.

Có lúc thiếu lương thực.

Có lúc phải vượt qua những vùng rừng núi hiểm trở.

Có khi không biết phía trước là địch hay dân.

Nhưng từng bước, cán bộ B90 tìm đến từng người dân, xây dựng từng cơ sở, từng bàn đạp.

Từ một điểm nhỏ, mở rộng thành nhiều điểm.

Từ một cơ sở, nối thành một tuyến.

Từ những bước chân âm thầm giữa đại ngàn, một con đường chiến lược dần hình thành.

Và rồi thời khắc lịch sử đã đến.

16 giờ 30 phút ngày 30/10/1960, cánh mở đường phía Đông của B90 bắt liên lạc được với bộ phận C200 tại vàm sông Đắk R'Tih.

Đến 20 giờ ngày 4/11/1960, cánh phía Tây của B90 cũng bắt liên lạc được với một bộ phận C270 tại khu vực Đắk Song – Gia Nghĩa.

Nhiệm vụ soi mở đường từ Nam Tây Nguyên xuống Đông Nam Bộ đã hoàn thành.

Một con đường đã được nối lại.

Nhưng phía sau những mốc thời gian ấy là biết bao bước chân của những người lính đã đi trong rừng sâu, biết bao đêm ngủ giữa núi rừng, biết bao lần đối mặt với hiểm nguy.

Con đường của lòng dân

Sau khi tuyến đường được khai thông, hành lang chiến lược từ Trung ương vào Nam Bộ và cực Nam Trung Bộ từng bước được nối thông.

Qua tuyến đường ấy, hàng vạn cán bộ, chiến sĩ từ miền Bắc trở về chiến trường miền Nam; nhiều đơn vị, vũ khí và vật chất được chi viện cho chiến trường.

Với Phùng Đình Ấm, đó không chỉ là một chiến công.

Đó còn là minh chứng cho một điều mà ông đã thấm thía trong những năm tháng hoạt động cách mạng:

Muốn làm được việc lớn, phải dựa vào nhân dân.

Trong những cánh rừng năm ấy, người lính không thể tồn tại nếu không có sự che chở của đồng bào.

Một bát cơm.

Một nắm muối.

Một lời chỉ đường.

Một nơi trú chân.

Một người dân giữ bí mật.

Những điều tưởng như nhỏ bé ấy đã góp phần làm nên những con đường lớn.

Người lính trở về với ký ức

Sau chiến tranh, Thiếu tướng Phùng Đình Ấm không quên những năm tháng đã qua.

Khi nghỉ hưu, ông tích cực tham gia giáo dục truyền thống, sưu tầm tư liệu và biên soạn lịch sử các đơn vị lực lượng vũ trang.

Ông cùng đồng đội thành lập Ban Liên lạc truyền thống B90 và C200, góp phần thúc đẩy việc nghiên cứu, ghi lại lịch sử tuyến đường Hồ Chí Minh đoạn từ Nam Tây Nguyên đến Đông Nam Bộ.

Ông còn viết nhiều sách, hồi ký và truyện ký về chiến tranh, về Campuchia, về những năm tháng chiến đấu và công tác của mình.

Có lẽ đó cũng là một cách người lính năm xưa tiếp tục chiến đấu.

Không phải bằng súng.

Mà bằng ký ức.

Bằng những trang sách.

Bằng việc kể lại câu chuyện cho thế hệ sau.

Để những con đường từng được mở bằng máu và mồ hôi không bị lãng quên.

Lời nhắn gửi từ một thời hoa lửa

Thiếu tướng Phùng Đình Ấm qua đời vào tháng 2 năm 2011, sau một cuộc đời gắn bó với những chiến trường và nhiệm vụ đặc biệt của đất nước. Ông được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý của Việt Nam, Lào và Campuchia.

Nhưng khi nhắc về ông, người ta có thể nhớ đến nhiều hơn những danh hiệu và phần thưởng.

Đó là hình ảnh một người chiến sĩ xuất thân từ quê nghèo Bình Định.

Một người đã đi qua chiến tranh.

Một người đã đặt chân vào những vùng rừng núi xa xôi.

Một người đã cùng đồng đội mở một con đường giữa đại ngàn.

Và trên hết, đó là câu chuyện về những con người đã biết đặt nhiệm vụ chung lên trên những khó khăn của riêng mình.

Một thời hoa lửa đã đi qua.

Những cánh rừng năm xưa giờ đã thay đổi.

Những con đường mới đã được mở.

Những bản làng ngày càng phát triển.

Nhưng mỗi khi nhắc đến tuyến đường B90, đến những bước chân năm ấy, người ta vẫn có thể hình dung một đoàn người lặng lẽ đi giữa núi rừng.

Họ đi để tìm dân.

Đi để mở đường.

Đi để nối những chiến trường.

Và họ đi với một niềm tin rằng phía sau mình là quê hương, phía trước mình là ngày đất nước hòa bình.

Thiếu tướng Phùng Đình Ấm – Ba Cung – là một trong những người đã góp phần viết nên câu chuyện ấy.

Một câu chuyện về lòng dân.

Về người lính.

Về những con đường.

Và về một thời hoa lửa không thể nào quên.