Thiếu tướng Tạ Văn Thiều và ký ức về chiến công đầu trên chiến trường Quảng Trị

Ngày 31-3-1967, cán bộ, chiến sĩ Đội 1, Đoàn huấn luyện trinh sát Đặc công Hải quân 126 (Đoàn 126), tiền thân của Lữ đoàn Đặc công Hải quân 126 (Quân chủng Hải quân), lập chiến công đầu trên chiến trường Cửa Việt - Đông Hà (Quảng Trị). Đây là một trong những trận đánh đáng nhớ của Thiếu tướng, Anh hùng LLVT nhân dân Tạ Văn Thiều, bí danh Mai Năng (1930-2019), nguyên Tư lệnh Binh chủng Đặc công.

Ngày 29-6-1966, ta chính thức mở Mặt trận Đường 9 - Bắc Quảng Trị. Trước sự xuất hiện của bộ đội miền Bắc ở Đường 9, Mỹ - ngụy hết sức lo sợ. Vào đầu tháng 7, địch quyết định dùng lực lượng lớn, gồm 7 tiểu đoàn lính thủy đánh bộ Mỹ, 2 chiến đoàn ngụy, 2 chi đoàn xe tăng mở cuộc hành quân Hastings. Tại đây, chúng tập trung khai thác tuyến đường thủy Cửa Việt - Đông Hà và coi Cửa Việt là căn cứ hậu cần, là “cái dạ dày quan trọng nhất”.

Đoạn sông từ Cửa Việt đến Đông Hà có tên là sông Hiếu, dài 17km. Riêng lực lượng tuần phòng trên sông có Duyên đoàn 11 hải quân ngụy và thường xuyên có từ 12 đến 18 tàu chiến Mỹ với nhiều phương tiện khác. Để tạo điều kiện cho tàu có trọng tải 500 tấn đến 1.000 tấn ra vào cảng Cửa Việt và đi lại trên sông Hiếu được dễ dàng, địch thường xuyên cho nạo vét, nên sông Hiếu và quanh khu vực cảng có độ sâu từ 6 đến 12m.

Cuối tháng 11-1966, Đội 1 và bộ phận tiền phương của Đoàn 126 vào đến Vĩnh Linh. Đồng chí Tạ Văn Thiều, lúc này là Phó đoàn trưởng quân sự, chỉ huy một tổ trinh sát nắm tình hình quanh khu vực Cửa Việt, hạ lưu sông Hiếu.

Ngày 10-3-1967, Bộ tư lệnh Mặt trận B5 có cuộc họp với cán bộ toàn mặt trận để phổ biến kế hoạch mở chiến dịch đánh vào quân Mỹ ở Gio Cam. Đồng chí Đàm Quang Trung, Tư lệnh Mặt trận B5 giao nhiệm vụ cho Đoàn 126, mà trực tiếp là Đội 1: “Đánh thế nào, các đồng chí trực tiếp tham gia bàn cụ thể. Tôi chỉ nhắc yêu cầu của Bộ tư lệnh là trận đầu ra quân phải thắng và phải đánh trong thời gian ta mở chiến dịch”. Ngày 15-3, tại căn cứ của Đoàn 126 ở Vĩnh Trung (Vĩnh Linh), đại diện Bộ tư lệnh Hải quân và Đoàn 126 họp bàn bạc và hạ quyết tâm đánh thắng trận đầu. Đồng chí Tạ Văn Thiều đảm nhiệm thêm chức vụ Đội trưởng Đội 1.

Cuối tháng 3-1967, xét thấy mọi điều kiện và thời cơ đều đã chín muồi, Ban Chỉ huy tiền phương Đoàn 126 giao Đội 1 chuẩn bị xuất kích đánh trận đầu. Ngày 29-3, căn cứ vào thông tin của tổ trinh sát vẫn bám mục tiêu ở Cửa Việt và Đông Hà báo về, cộng với những thông tin của cơ sở ở Gio Linh, Ban Chỉ huy tiền phương Đoàn 126 ở Vĩnh Trung lệnh cho Đội 1 lên đường vào trận. Vì tính chất quan trọng của trận đầu nên Đảng ủy, Chỉ huy Đoàn 126 giao cho đồng chí Tạ Văn Thiều trực tiếp chỉ huy trận đánh. Cán bộ, chiến sĩ Đội 1 hết sức phấn khởi, tất cả đều xung phong tham gia chiến đấu. Bàn đi tính lại, chỉ huy Đội quyết định chọn 4 đồng chí: Nguyễn Văn Tình, Tống Duy Kiên, Đỗ Khắc và Nguyễn Văn Kiểm. Đây là những đồng chí có thành tích xuất sắc trong huấn luyện, bản lĩnh chiến đấu tốt, có kinh nghiệm trinh sát thực địa.

Vào lúc 19 giờ 30 phút ngày 30-3, đồng chí Tạ Văn Thiều cùng lực lượng đánh tàu của Đội 1 xuất phát. 23 giờ cùng ngày, lực lượng vượt sông Bến Hải. Khoảng 1 giờ sau, lực lượng đến xóm Rú - Cát Sơn, là điểm tập kết theo kế hoạch. Tại đây, đồng chí Tạ Văn Thiều lệnh cho Đội 1 tạm giấu quân, chờ đến đêm hôm sau.

Tối 31-3, lực lượng tiếp tục lên đường. Lúc 20 giờ 30 phút, lực lượng đến được thôn An Trung, cách cảng Cửa Việt chừng nửa cây số. Lúc này, đồng chí Tạ Văn Thiều cùng Ban Chỉ huy trận đánh cho kiểm tra lại vũ khí, khí tài mang theo rồi quyết định, hai tổ trực tiếp đánh tàu do đồng chí Thiều chỉ huy ở lại, còn bộ phận mang vác rút về hậu cứ.