Thiếu tướng Trần Đại Nghĩa
"Tôi ở lại Pháp lâu năm là để học tập và thu thập các kiến thức về vũ khí, chờ ngày về giúp nước. Nay Bác gọi, tôi phải về ngay."
Tiểu sử và xuất thân:
Trần Đại Nghĩa (13/9/1913 – 9/8/1997), tên thật là Phạm Quang Lễ, sinh ra trong một gia đình nhà giáo nghèo tại tỉnh Vĩnh Long. Năm 1935, ông sang Pháp du học, tốt nghiệp nhiều ngành kỹ thuật và toán học, sau đó tiếp tục nghiên cứu, làm việc tại Pháp và Đức. Tháng 5/1946, ông trở về Việt Nam theo lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, quyết tâm dùng tri thức khoa học để phục vụ sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc.
Chiến công và đóng góp:
Trong kháng chiến chống Pháp, ông có đóng góp nổi bật trong nghiên cứu, chế tạo vũ khí cho quân đội Việt Nam. Tháng 11/1946, ông cùng các cộng sự nghiên cứu chế tạo súng Bazooka chống xe tăng, được đưa vào chiến đấu từ tháng 3/1947. Sau đó, ông tiếp tục nghiên cứu súng không giật SKZ, góp phần phá hủy các công sự kiên cố của quân Pháp. Những thành tựu này đóng góp quan trọng vào việc xây dựng nền công nghiệp quốc phòng Việt Nam trong điều kiện vô cùng thiếu thốn.
Quân hàm, chức vụ và danh hiệu:
Ngày 5/12/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh lấy tên cho ông là Trần Đại Nghĩa và giao ông giữ chức Cục trưởng Cục Quân giới. Năm 1948, ông được phong quân hàm Thiếu tướng. Trong quân đội, ông từng giữ chức Giám đốc Nha Nghiên cứu Quân giới, Cục trưởng Cục Pháo binh và Phó Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần. Sau đó, ông đảm nhiệm nhiều chức vụ trong lĩnh vực khoa học, công nghiệp và giáo dục, trong đó có Viện trưởng Viện Khoa học Việt Nam và Hiệu trưởng đầu tiên của Trường Đại học Bách khoa Hà Nội.
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Thời gian hoạt động:
Giai đoạn 1935–1946, ông học tập và nghiên cứu tại Pháp, Đức. Từ năm 1946 đến năm 1954, ông tham gia xây dựng ngành quân giới và nghiên cứu, chế tạo vũ khí phục vụ kháng chiến chống Pháp. Sau năm 1954, ông chuyển sang đảm nhiệm nhiều trọng trách trong lĩnh vực khoa học, kỹ thuật, công nghiệp và giáo dục, tiếp tục đóng góp cho công cuộc xây dựng đất nước.
Danh hiệu và sự ghi nhận:
-Năm 1948, ông được phong quân hàm Thiếu tướng.
-Năm 1952, ông được trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động .
- Năm 1966, ông được bầu làm Viện sĩ nước ngoài của Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô.
-Năm 1996, ông được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt đầu tiên về cụm công trình nghiên cứu và chỉ đạo kỹ thuật chế tạo vũ khí trong kháng chiến chống Pháp.
-Ông được ghi nhận là một trong những người đặt nền móng cho ngành khoa học kỹ thuật quân sự và công nghiệp quốc phòng Việt Nam.
