Thiếu tướng Trần Việt – Bản hùng ca của những cánh én bạc
Nếu có một nơi mà ranh giới giữa sự sống và cái chết chỉ mỏng manh như một đường bay, thì đó chính là bầu trời miền Bắc Việt Nam trong những năm tháng đối đầu với không lực Hoa Kỳ. Trên khoảng không bao la ấy, những chàng trai tuổi đôi mươi của Không quân Nhân dân Việt Nam đã viết nên những trang sử bằng lòng quả cảm vô song. Trong số những cánh én bạc kiêu hùng, câu chuyện của Thiếu tướng Trần Việt – nguyên Phó tư lệnh Quân chủng Phòng không - Không quân – hiện lên không chỉ như một huyền thoại không chiến, mà còn là bản tình ca son sắt về tình đồng chí và tình yêu đôi lứa vượt qua bão đạn.
Cuộc đời của người anh hùng Trần Việt là một chuỗi những thử thách khắc nghiệt ngay từ thuở thiếu thời. Sinh ra tại mảnh đất Bình Định đầy nắng gió, mới 9 tuổi, cậu bé Trần Việt đã phải rời xa vòng tay mẹ để lên tàu tập kết ra Bắc. Hơn mười năm sống tự lập, di chuyển qua nhiều vùng đất từ Hải Phòng, Hà Tây sang đến cả Nam Ninh (Trung Quốc) rồi quay về Thái Nguyên, cậu học sinh miền Nam ấy đã sớm trui rèn cho mình một ý chí tự lập kiên cường.
Năm 1965, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt nhất, Trần Việt đã đưa ra một quyết định thay đổi hoàn toàn số phận: xung phong khám tuyển phi công. Với vóc dáng nhỏ nhắn, cao vỏn vẹn 1m65 và nặng chưa đầy 50kg, sự lựa chọn của ông từng khiến bạn bè hoài nghi. Thế nhưng, đằng sau thân hình mảnh khảnh ấy là một cơ thể dẻo dai và một ý chí sắt đá. Vượt qua những bài kiểm tra ngặt nghèo, ông được cử sang Liên Xô đào tạo chính quy lái máy bay chiến đấu Mig-21. Tháng 4-1968, người chiến sĩ trẻ tốt nghiệp xuất sắc về nước, mang theo khát vọng làm chủ bầu trời để bảo vệ quê hương.
Năm 1972 trở thành khúc tráng ca dữ dội nhất trong cuộc đời binh nghiệp của Trần Việt khi không quân Mỹ điên cuồng đánh phá miền Bắc. Trận đánh ngày 8-7-1972 đã trở thành một cột mốc không bao giờ phai mờ. Hôm ấy, giữa làn mưa đạn của kẻ thù, ông đã mưu trí hạ gục chiếc F-4 đầu tiên. Nhưng niềm vui chưa kịp trọn vẹn thì nỗi đau ập đến: Đại đội trưởng Đặng Ngọc Ngự - người anh, người chỉ huy mà ông vô cùng kính yêu – đã anh dũng nằm xuống sau khi bắn rơi chiếc máy bay thứ bảy.
Mất mát ấy như một nhát dao bóp nghẹt trái tim người phi công trẻ. Trong đêm tối của chiến trường, Trần Việt đã nén đau thương vào cuốn nhật ký nhỏ bằng một lời thề son sắt: “Anh Ngự không về nữa. Mình phải phấn đấu bắn rơi 3 F-4 tại chỗ để trả thù cho đồng chí thân yêu!”. Lời thề với người đã khuất đã biến thành ngọn lửa, thôi thúc ông bắn rơi chiếc F-4 thứ hai vào ngày 30-9-1972 – đánh dấu chiếc máy bay thứ 300 của Mỹ bị Không quân ta hạ gục.
Và thời khắc hoàn thành lời hứa cuối cùng đã đến vào ngày 27-12-1972, ngay trong chiến dịch 12 ngày đêm lịch sử. Xuất kích từ sân bay đất nện Miếu Môn, Trần Việt đã có quyết định táo bạo khi cho máy bay bay thấp thoát ly nhanh để che mắt địch rồi kéo cao lên 8km. Dù bị hai chiếc F-4 bủa vây nguy hiểm, ông vẫn quyết đoán xin công kích, thực hiện cú ngoặt gấp ở tốc độ 900km/h để xé toạc đội hình địch rồi phóng tên lửa hạ gục chiếc F-4 thứ ba. Ba ngôi sao đỏ thắm vẽ trên thân máy bay chính là câu trả lời trọn vẹn nhất cho lời thề năm xưa. Bản chất nhân văn của người lính Bộ đội Cụ Hồ còn sáng ngời hơn nữa khi nhiều năm sau, ông gặp lại Jack R. Trimble – viên phi công Mỹ bị ông bắn rơi ngày ấy. Lời cảm ơn của người mẹ Mỹ gửi đến ông vì đã "bắn rơi nhưng không bắn chết" con trai bà là minh chứng cho một cuộc chiến chính nghĩa, cao thượng và đầy tình người.
Bên cạnh những trận không chiến rực lửa, cuộc đời Thiếu tướng Trần Việt còn được tô thắm bởi một tình yêu thủy chung, thuần khiết với bà Nguyễn Việt Nga. Chiến tranh có thể tàn phá những công trình, nhưng không thể làm lụi tàn tình yêu. Người ta xúc động trước hình ảnh cô gái Việt Nga đạp xe 40 cây số trong đêm mưa dầm lên sân bay Đa Phúc chỉ để nhìn mặt
người yêu, và chàng phi công phải "nói dối" cấp trên đi sửa mái nhà dột để có vài phút ngắn ngủi bên nhau.
Họ hẹn nhau cưới vào đêm Giáng sinh năm 1972, nhưng bom đạn của chiến dịch "Điện Biên Phủ trên không" đã buộc họ phải gác lại hạnh phúc riêng. Chàng bay lên trời cao đối đầu với pháo đài bay B-52, nàng một mình đơn độc, lo lắng đạp xe khắp các ngả đường Thủ đô ngập tràn khói lửa để tìm tung tích chồng chưa cưới. Khi Mỹ ngừng ném bom hoàn toàn vào đầu năm 1973, hai người đã tạo nên một cuộc "đuổi bắt" đầy hạnh phúc: người này đạp xe lên Thái Nguyên thì người kia lại đạp xe về Hà Nội. Để rồi vào ngày 6-1-1973, một đám cưới giản dị, ấm áp được tổ chức trong niềm hân hoan của gia đình và đồng đội.
Giờ đây, khi đã bước qua tuổi xế chiều, Thiếu tướng Trần Việt vẫn giữ vẹn nguyên ký ức về một thời hoa lửa. Cuộc đời ông là một thước phim sống động, một bài ca tráng lệ về thế hệ cha anh – những người đã cống hiến tuổi thanh xuân cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Câu chuyện của ông mãi là ngọn đuốc sáng về tình đồng chí, tình yêu và lòng quả cảm, soi đường cho thế hệ mai sau bước tiếp.
