Thiếu tướng Võ Bẩm – Người mở những bước chân đầu tiên trên tuyến đường Trường Sơn

Trong lịch sử đường Hồ Chí Minh, người ta thường nhớ đến những con đường xuyên núi, những đoàn xe nối dài qua Trường Sơn và một hệ thống chi viện chiến lược có quy mô lớn chưa từng có.

Nhưng trước khi những con đường ấy trở thành tuyến vận tải huyền thoại, Trường Sơn chỉ là những cánh rừng rộng lớn, những con dốc hiểm trở và những lối mòn xuyên núi mà con người phải tự tìm cách đi qua.

Trong những ngày đầu ấy, có một người con Quảng Ngãi được giao nhiệm vụ mở tuyến chi viện đặc biệt cho chiến trường miền Nam.

Đó là Thiếu tướng Võ Bẩm.

Câu chuyện về ông không chỉ gắn với sự ra đời của Đoàn 559. Đó còn là câu chuyện về những con người đã bước vào một nhiệm vụ chưa có sẵn bản đồ, chưa có một mô hình hoàn chỉnh và phải tự mình tìm đường giữa núi rừng Trường Sơn.

Từ người con Quảng Ngãi đến người cán bộ cách mạng

Sinh ra tại Quảng Ngãi, Võ Bẩm sớm tham gia hoạt động cách mạng và trưởng thành qua nhiều nhiệm vụ trong những năm kháng chiến.

Những năm tháng hoạt động trong điều kiện chiến tranh đã rèn luyện ở ông khả năng tổ chức, sự kiên trì và tinh thần chịu trách nhiệm trước những nhiệm vụ khó khăn.

Đó cũng là những phẩm chất sau này trở nên đặc biệt quan trọng khi ông được giao một công việc chưa từng có tiền lệ: tổ chức một tuyến vận chuyển bí mật xuyên Trường Sơn để đưa người và vật chất chi viện cho cách mạng miền Nam.

Ngày nhận một nhiệm vụ chưa có sẵn con đường

Ngày 5/5/1959, Võ Bẩm được giao phụ trách một đoàn công tác quân sự đặc biệt, có nhiệm vụ nghiên cứu, khảo sát và tổ chức tuyến vận chuyển qua Trường Sơn.

Đây không phải là một nhiệm vụ đơn giản.

Lúc ấy, chưa có những tuyến đường rộng lớn dành cho xe cơ giới. Cũng chưa có một hệ thống kho trạm, giao liên và vận tải hoàn chỉnh như sau này.

Phía trước là núi rừng.

Phía trước là một chiến trường cần được chi viện.

Và giữa hai nơi ấy là một bài toán chưa có sẵn lời giải.

Ngày 19/5/1959, nhiệm vụ được chính thức triển khai. Đoàn 559 ra đời, mở đầu cho quá trình xây dựng tuyến chi viện chiến lược xuyên Trường Sơn.

Từ thời điểm ấy, một hành trình đặc biệt bắt đầu.

Những bước chân đầu tiên giữa đại ngàn

Những ngày đầu của tuyến Trường Sơn không có những đoàn xe nối dài.

Có những chuyến hàng được vận chuyển bằng sức người.

Có những cán bộ, chiến sĩ phải đi khảo sát từng lối mòn, tìm đường qua núi, qua rừng, xác định những hướng có thể tổ chức giao liên và vận chuyển.

Mỗi cung đường đều gắn với những yêu cầu khắt khe về bí mật và an toàn.

Người đi trước phải tìm đường cho người đi sau.

Người làm công tác giao liên phải nối những điểm tưởng như cách biệt giữa núi rừng.

Người vận chuyển phải đưa được hàng đến nơi cần đến.

Và người chỉ huy phải tính toán để toàn bộ hệ thống có thể vận hành liên tục.

Võ Bẩm đứng trước bài toán ấy trong những ngày đầu.

Mở được đường đã khó.

Giữ được đường còn khó hơn.

Đưa được người và hàng qua một lần là chưa đủ. Tuyến chi viện phải tồn tại, phát triển và đáp ứng ngày càng lớn yêu cầu của chiến trường.

Từ những lối mòn đến một tuyến chi viện chiến lược

Trường Sơn không phải lúc nào cũng cho phép con người đi theo đúng kế hoạch ban đầu.

Địa hình hiểm trở, điều kiện thời tiết khắc nghiệt và yêu cầu giữ bí mật buộc lực lượng tổ chức tuyến phải thường xuyên điều chỉnh phương án.

Có hướng gặp khó khăn thì phải tìm hướng khác.

Có cung đường không còn phù hợp thì phải mở đường mới.

Có cách vận chuyển không đáp ứng yêu cầu thì phải tìm cách tổ chức khác.

Chính quá trình liên tục thích nghi ấy đã làm cho tuyến Trường Sơn từng bước phát triển.

Từ những lối đi nhỏ dành cho người gùi hàng, tuyến đường dần hình thành một mạng lưới giao liên và vận tải rộng lớn. Về sau, hệ thống ấy tiếp tục được mở rộng, phát triển nhiều phương thức vận chuyển và trở thành một trong những tuyến chi viện chiến lược quan trọng của cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Nhưng đằng sau sự phát triển ấy là công sức của rất nhiều lực lượng.

Đó là những người lính vận tải, bộ đội công binh, giao liên, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến và đông đảo lực lượng phục vụ trên tuyến.

Mỗi cung đường được mở ra đều là kết quả của nhiều con người cùng góp sức.

Võ Bẩm là một trong những người đặt những bước chân đầu tiên trên hành trình ấy.

Người mở đường không đi một mình

Nhìn lại lịch sử đường Trường Sơn, rất dễ hình dung về một con đường được tạo nên bởi những người chỉ huy và những quyết định lớn.

Nhưng trên thực tế, không có một tuyến đường nào được hình thành chỉ bằng một vài con người.

Sau mỗi quyết định là hàng nghìn, hàng vạn bước chân.

Sau mỗi cung đường là những người khảo sát, mở đường, vận chuyển, giao liên, bảo vệ và sửa chữa.

Có người đi rồi trở lại.

Có người ở lại giữa núi rừng.

Có những thế hệ nối tiếp nhau để giữ cho dòng chi viện không bị ngắt quãng.

Bởi vậy, vai trò của Võ Bẩm trong những ngày đầu có thể được nhìn nhận như vai trò của một người đặt nền móng: nhận nhiệm vụ, tổ chức lực lượng, tìm phương án và mở đầu cho một hệ thống về sau được xây dựng ở quy mô lớn hơn rất nhiều.

Khi không có “bản thiết kế” cho con đường phía trước

Có lẽ điều đáng suy ngẫm nhất từ câu chuyện của Võ Bẩm không chỉ nằm ở những con số hay những mốc thời gian.

Năm 1959, khi nhiệm vụ bắt đầu, không ai có thể nhìn thấy đầy đủ hình dáng của tuyến Trường Sơn trong tương lai.

Không có một bản thiết kế hoàn chỉnh để chỉ cần làm theo.

Con đường được hình thành từng bước.

Khảo sát rồi điều chỉnh.

Thử nghiệm rồi hoàn thiện.

Gặp trở ngại thì tìm phương án khác.

Mỗi khó khăn lại đặt ra một yêu cầu mới đối với người tổ chức.

Đó là cách một tuyến đường lớn được hình thành từ những bước chân ban đầu.

Và cũng chính ở đây, câu chuyện của Võ Bẩm vượt ra ngoài phạm vi lịch sử quân sự để trở thành một câu chuyện về tinh thần tiên phong.

Người mở đường và bài học cho thế hệ trẻ

Trong cuộc sống hôm nay, thế hệ trẻ có nhiều điều kiện thuận lợi hơn những người đi trước rất nhiều.

Có bản đồ để tìm đường.

Có công nghệ để kết nối.

Có những mô hình đã được xây dựng và kiểm nghiệm.

Nhưng không phải nhiệm vụ nào cũng có sẵn một công thức hoàn chỉnh.

Trong học tập, công việc hay hoạt động cộng đồng, vẫn có những vấn đề mới đòi hỏi người trẻ phải chủ động tìm cách giải quyết.

Khi ấy, tinh thần “mở đường” vẫn còn nguyên giá trị.

Đó là dám nhận việc khó.

Là không chờ đợi mọi điều kiện hoàn hảo mới bắt đầu.

Là biết khảo sát thực tế, tìm giải pháp, chấp nhận điều chỉnh và kiên trì theo đuổi mục tiêu.

Võ Bẩm cùng những người đồng đội của mình đã từng đứng trước một Trường Sơn chưa có con đường hoàn chỉnh.

Họ bắt đầu từ những bước chân đầu tiên.

Một con đường bắt đầu từ những bước chân

Ngày nay, đường Hồ Chí Minh đã trở thành một phần quan trọng của không gian giao thông và ký ức lịch sử đất nước.

Nhưng để có một tuyến đường được biết đến như một biểu tượng của ý chí và sức mạnh con người, đã có những ngày đầu rất khác.

Không có những cung đường rộng.

Không có những phương tiện hiện đại.

Chỉ có núi rừng, những lối mòn và những con người nhận nhiệm vụ rồi tìm cách hoàn thành.

Trong câu chuyện ấy, Thiếu tướng Võ Bẩm là một cái tên gắn với những bước chân đầu tiên của tuyến chi viện Trường Sơn.

Từ quê hương Quảng Ngãi, ông đến với một nhiệm vụ lớn của đất nước và cùng đồng đội đặt nền móng cho một tuyến đường đặc biệt.

Một con đường lớn bắt đầu từ những lối đi nhỏ.

Một hành trình dài bắt đầu từ những bước chân đầu tiên.

Và câu chuyện Võ Bẩm để lại một thông điệp giản dị cho thế hệ hôm nay:

Tiên phong không phải lúc nào cũng là đi nhanh hơn người khác.

Nhiều khi, tiên phong là dám bước vào nơi chưa có đường – và kiên trì tìm cách mở đường cho những người đi sau.