Thiếu tướng Võ Sở - Vị tướng của đường Trường Sơn huyền thoại

Có những con đường được làm bằng đá.

Có những con đường được làm bằng nhựa.

Nhưng cũng có một con đường được làm bằng ý chí, mồ hôi và máu.

Đó là đường Trường Sơn – đường Hồ Chí Minh.

Và cuộc đời của Thiếu tướng Võ Sở gần như gắn trọn với con đường huyền thoại ấy.

Ông từng nói:

"Không một ngày nào ở Trường Sơn là không có bom rơi."

Mỗi lần nhắc lại ký ức ấy, ánh mắt người lính già vẫn ánh lên niềm tự hào.

Năm 1964, khi đang công tác ngoài Bắc, Võ Sở tha thiết xin cấp trên cho trở lại chiến trường miền Nam.

Ông tâm niệm:

"Đồng đội mình đang ở trong đó. Mình không thể đứng ngoài."

Ít lâu sau, ông nhận quyết định vào Đoàn 559.

Đó cũng là thời điểm tuyến đường Trường Sơn bước sang giai đoạn ác liệt nhất.

Đoàn 559 không còn chỉ gùi thồ như những năm đầu.

Những đoàn xe cơ giới bắt đầu nối đuôi nhau vượt núi.

Muốn vậy.

Phải mở thêm đường.

Phải giữ đường.

Phải đánh trả máy bay Mỹ.

Và phải bảo đảm cho từng chuyến xe vượt qua an toàn.

Ngày ấy, bom Mỹ đánh Trường Sơn gần như suốt ngày đêm.

Một trọng điểm có thể hứng hàng trăm quả bom chỉ trong vài giờ.

Rừng bị cày xới.

Đất đá tung lên như bão.

Có đoạn đường vừa san lấp xong thì lại bị đánh sập.

Nhưng hễ máy bay vừa rời đi.

Bộ đội công binh, thanh niên xung phong và lái xe lại lao ra sửa đường.

Võ Sở thường có mặt ngay tại những trọng điểm ác liệt nhất.

Ông không chỉ động viên cán bộ, chiến sĩ.

Ông cùng họ xúc từng xẻng đất.

Kéo từng thân cây.

Lấp từng hố bom.

Ông nói:

"Đường còn thông thì miền Nam còn được tiếp sức."

Một trong những ký ức sâu sắc nhất của ông là mở Đường 20 – Quyết Thắng.

Đó là tuyến đường xuyên núi nhằm phá thế độc tuyến của đường cũ.

Ngày khởi công đúng vào mùng Một Tết Bính Ngọ 1966.

Không có pháo Tết.

Tiếng nổ đầu năm là hàng trăm kilôgam bộc phá phá núi mở đường.

Ông đứng trên công trường, nhìn những chiến sĩ công binh treo mình trên vách đá.

Có người buộc dây ngang lưng.

Đục từng lỗ đá để đặt thuốc nổ.

Có người làm việc liên tục hàng giờ giữa mưa bom.

Ông kể:

"Có những đoạn núi phải dùng gần chục tấn thuốc nổ mới hạ được."

Sau gần hai tháng lao động quên mình, Đường 20 – Quyết Thắng được thông xe, mở thêm một mạch máu chiến lược vào Nam.

Điều khiến Võ Sở khâm phục nhất là sự sáng tạo của những người lính Trường Sơn.

Để tránh máy bay phát hiện.

Họ chế ra đèn gầm "con rùa".

Ánh sáng chỉ đủ soi vài mét phía trước.

Xe nọ nối đuôi xe kia trong đêm tối.

Từ trên cao, máy bay Mỹ gần như không thể phát hiện.

Những sáng kiến tưởng chừng rất nhỏ ấy đã cứu biết bao đoàn xe.

Cứu biết bao sinh mạng.

Ông thường nói:

"Chiến thắng không chỉ đến từ lòng dũng cảm.

Mà còn từ trí tuệ của người lính."

Có những đêm.

Ông đứng bên đường đếm từng đoàn xe.

Xe chở gạo.

Xe chở đạn.

Xe chở xăng dầu.

Xe chở bộ đội.

Đoàn này vừa đi qua.

Đoàn khác lại nối tiếp.

Không ai nhớ nổi đã có bao nhiêu chuyến xe vượt Trường Sơn.

Nhưng ai cũng hiểu.

Mỗi chuyến xe đến được chiến trường là thêm một phần sức mạnh cho miền Nam.

Đầu năm 1975, khi các quân đoàn chủ lực chuẩn bị tiến vào giải phóng miền Nam, nhiều người lo ngại phải mất hàng tháng mới đưa được lực lượng vào chiến trường.

Nhưng Bộ đội Trường Sơn đã làm nên điều kỳ diệu.

Chỉ trong khoảng 20 ngày, tuyến đường được bảo đảm thông suốt, đưa các quân đoàn cơ động thần tốc vào Nam, góp phần quyết định cho Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Sau ngày đất nước thống nhất, Võ Sở tiếp tục công tác tại Binh đoàn 12.

Khi nghỉ hưu, ông không chọn cuộc sống an nhàn.

Ông cùng đồng đội thành lập Hội Truyền thống Trường Sơn – Đường Hồ Chí Minh Việt Nam.

Ông đi khắp mọi miền đất nước.

Gặp lại đồng đội.

Thăm gia đình liệt sĩ.

Kể cho thế hệ trẻ nghe về con đường từng bị bom đạn cày xới nhưng chưa bao giờ bị khuất phục.

Ở tuổi ngoài chín mươi, ông vẫn thuộc từng địa danh trên Trường Sơn.

Từng con dốc.

Từng bến vượt.

Từng trọng điểm.

Ông bảo:

"Tôi nhớ không phải vì trí nhớ tốt.

Mà vì nơi đó có đồng đội của mình."

Có người hỏi:

"Điều gì làm nên huyền thoại Trường Sơn?"

Ông mỉm cười:

"Không phải con đường.

Mà là con người."

Con đường rồi sẽ phủ đầy cây xanh.

Bom đạn rồi sẽ trở thành quá khứ.

Nhưng ý chí của những người lính Trường Sơn.

Sẽ còn mãi với đất nước.