Thiếu tướng Vũ Ngọc Nhạ - Huyền thoại tình báo làm cố vấn cho 3 đời Tổng thống VNCH không bị phát hiện

Vũ Ngọc Nhạ, tên thật là Vũ Xuân Nhã, sinh năm 1928 tại huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình cũ. Ông được biết đến là một trong những nhà tình báo chiến lược tiêu biểu của Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, với khả năng xây dựng vỏ bọc, phát triển quan hệ và khai thác thông tin từ bên trong bộ máy chính quyền Việt Nam Cộng hòa.

Năm 15 tuổi, ông theo cha vào Huế, theo học tại Trường Trung học Thuận Hóa. Chính trong những năm tháng này, chàng thanh niên quê Thái Bình sớm tiếp xúc với tư tưởng yêu nước, từng bước giác ngộ lý tưởng cách mạng. Sau đó, ông được giới thiệu tham gia Mặt trận Việt Minh và chính thức kết nạp vào Đảng ngày 20/6/1947.

Năm 1952, với bí danh Vũ Ngọc Kép, ông tham gia đoàn đại biểu quân sự tỉnh Thái Bình dự Hội nghị chiến tranh du kích Bắc Bộ tổ chức tại chiến khu Việt Bắc, dưới sự chủ trì của Đại tướng Võ Nguyên Giáp và Tổng Tham mưu trưởng Hoàng Văn Thái. Tại sự kiện này, ông được Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp trực tiếp giao một trọng trách đặc biệt: “Nhiệm vụ của chú là phải bằng mọi cách để biết được Mỹ đang làm gì, Mỹ sẽ làm gì và Mỹ đã làm gì”.

Sở hữu tư duy sắc bén, khả năng quan sát tinh tường cùng tinh thần không ngừng học hỏi, Vũ Ngọc Nhạ từng bước tích lũy kiến thức sâu rộng trên nhiều lĩnh vực, từ quân sự, kinh tế đến tôn giáo và ngoại giao. Vốn hiểu biết phong phú, kết hợp với sự khéo léo trong giao tiếp và ứng xử, giúp ông tạo dựng uy tín, giành được sự kính trọng và tin cậy của nhiều nhân vật có ảnh hưởng.

Thực hiện nhiệm vụ do tổ chức giao phó, Vũ Ngọc Nhạ vào miền Nam, triển khai kế hoạch thâm nhập sâu vào bộ máy chính quyền Sài Gòn, từng bước tiếp cận những nhân vật giữ vị trí then chốt. Dù có thời gian bị chính quyền Ngô Đình Diệm bắt giam, ông vẫn kiên trì hoạt động, vận dụng sự mưu trí và bản lĩnh để vượt qua những cuộc thử thách khắc nghiệt. Cuối cùng, nhà tình báo đã gây dựng được lòng tin của gia đình họ Ngô, trở thành nhân vật thân cận và đảm nhiệm vai trò cố vấn cho Tổng thống Ngô Đình Diệm.

Sau cuộc đảo chính năm 1963 khiến Ngô Đình Diệm bị lật đổ và sát hại, Vũ Ngọc Nhạ tiếp tục tìm cách tiếp cận các thế lực chính trị mới tại Sài Gòn. Nhờ khả năng thích ứng linh hoạt và nghệ thuật xây dựng quan hệ, ông từng bước tạo được chỗ đứng trong giới cầm quyền, tiếp tục đảm nhiệm vai trò cố vấn dưới thời Nguyễn Văn Thiệu và Dương Văn Minh.

Với các vai trò này, ông trở thành huyền thoại trong lịch sử tình báo Việt Nam khi làm cố vấn cho 3 đời Tổng thống VNCH mà không bị phát hiện.

Từ vị trí đặc biệt ngay trong trung tâm quyền lực của chính quyền Sài Gòn, Vũ Ngọc Nhạ có điều kiện tiếp cận những thông tin quan trọng liên quan đến các quyết sách chính trị, quân sự và ngoại giao.

Ông đồng thời xây dựng mạng lưới tình báo chiến lược A22, quy tụ những cộng sự giữ vị trí đáng kể trong bộ máy chính quyền đương thời. Thông qua hệ thống này, nhiều nguồn tin có giá trị chiến lược được thu thập, góp phần phục vụ công tác chỉ đạo và hoạch định chủ trương của cách mạng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Chính vì thế, biệt danh “Ông cố vấn” gắn liền với vai trò đặc biệt mà Vũ Ngọc Nhạ tạo dựng tại Sài Gòn. Dưới vỏ bọc một giáo dân Công giáo, ông từng bước tiếp cận giới chức, các nhân vật có ảnh hưởng trong cộng đồng Công giáo và những người hoạt động trong bộ máy chính quyền. Nhờ đó, ông có điều kiện thu thập thông tin về tình hình chính trị, quân sự cũng như những chủ trương quan trọng của đối phương.

Theo tư liệu giới thiệu về Vũ Ngọc Nhạ trước đó, ông từng làm thư ký tại Bộ Công Chánh. Đây là một trong những bước đầu giúp ông xây dựng các mối quan hệ xã hội, tạo dựng vị trí và phát triển vỏ bọc hoạt động.

Sau khi bị bắt vào năm 1958 và được trả tự do năm 1961, ông trở lại Sài Gòn, tiếp tục mở rộng quan hệ trong giới Công giáo di cư. Bằng cách xây dựng hình ảnh một người có khả năng kết nối, am hiểu các vấn đề tôn giáo và chính trị, ông dần tiếp cận được những nhân vật có vị trí trong chính trường.

Dưới thời Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu, vai trò cố vấn về các vấn đề liên quan đến Công giáo giúp Vũ Ngọc Nhạ duy trì những mối quan hệ có giá trị đối với hoạt động tình báo. Biệt danh “Ông cố vấn” từ đó trở thành tên gọi gắn liền với câu chuyện hoạt động bí mật của ông.

Đằng sau hình ảnh “Ông cố vấn” là hoạt động của cụm tình báo chiến lược A22, mạng lưới có nhiệm vụ thu thập thông tin từ bên trong bộ máy chính quyền Sài Gòn.

Sau năm 1963, Vũ Ngọc Nhạ tiếp tục phát triển các mối quan hệ và tổ chức mạng lưới cơ sở. Những người tham gia hoạt động dưới nhiều vỏ bọc khác nhau, tận dụng vị trí công tác và quan hệ xã hội để tiếp cận các nguồn tin. Phương thức hoạt động này cho phép mạng lưới tìm hiểu tình hình ở nhiều cấp độ, từ các vấn đề chính trị đến những kế hoạch quân sự và bình định.

Mạng lưới A22 đã thâm nhập vào nhiều cơ quan đầu não của chính quyền Việt Nam Cộng hòa.

Hoạt động của A22 diễn ra trong bối cảnh cuộc chiến tranh ngày càng mở rộng, khi việc nắm bắt chủ trương và kế hoạch của đối phương có ý nghĩa quan trọng đối với phía cách mạng. Những thông tin thu thập từ bên trong bộ máy chính quyền Sài Gòn được sử dụng để phục vụ công tác nghiên cứu, đánh giá tình hình và xây dựng phương án hoạt động.

Trong bộ hồ sơ thu được tại Nha Tổng giám đốc cảnh sát quốc gia Nguỵ quyền Sài Gòn, có đoạn viết: “Từ trước đến nay, ngoại trừ những giai thoại giả tưởng trong tiểu thuyết trinh thám, chưa bao giờ có những tổ điệp báo thành công đến như thế. Cụm A22 do ông Vũ Ngọc Nhạ đứng đầu phát triển đều đặn và thi thố nhiều thủ đoạn mà chúng ta phải nhìn nhận là huyền diệu và xuất sắc.

Cụm phát triển một hệ thống điệp vụ vô cùng quan trọng và đã len lỏi vào được nhiều cơ quan đầu não của Việt Nam Cộng hoà. Những tin tức chiến lược mà Cảnh sát Quốc gia biết họ cung cấp, đều có giá trị giúp cho Hà Nội có được những dữ kiện chắc chắn khi ấn định chính sách của họ đối với cuộc chiến tranh”.

Tuy nhiên, đến năm 1969, mạng lưới này bị cơ quan an ninh Việt Nam Cộng hòa phát hiện. Ngày 16/7/1969, một chiến dịch bắt giữ được triển khai, dẫn đến việc nhiều người bị nghi có liên quan đến A22 bị bắt. Số người bị bắt liên quan đến cụm tình báo này lên tới 51 người.

Vụ án gây chấn động chính trường miền Nam thời điểm đó. Quy mô và phương thức hoạt động của tổ chức này khiến ngay cả Tổng nha Cảnh sát Việt Nam Cộng hòa cũng phải thừa nhận: “Cụm A22 hoạt động và phát triển đều đặn suốt từ đó và đã thi thố nhiều thủ đoạn mà chúng ta phải nhìn nhận là huyền diệu và xuất sắc. Với các trưởng lưới như Vũ Ngọc Nhạ, Lê Hữu Thúy và Hoàng Hồ, cụm đã phát triển một hệ thống điệp vụ vô cùng quan trọng và đã len lỏi vào được nhiều cơ quan đầu não của Việt Nam Cộng Hòa”.

Đến tháng 11/1969, vụ án được đưa ra xét xử. Vũ Ngọc Nhạ nhận bản án tù chung thân, ban đầu bị giam giữ tại Sài Gòn, trước khi bị chuyển ra nhà tù Côn Đảo.

Tháng 7/1973, Vũ Ngọc Nhạ được trao trả tại Lộc Ninh trong khuôn khổ thực hiện các thỏa thuận sau Hiệp định Paris. Với những chiến công xuất sắc, sau năm 1975, Vũ Ngọc Nhạ tiếp tục công tác tại Tổng cục II, Bộ Quốc phòng. Tuy nhiên, mãi đến năm 1987, khi cuốn tiểu thuyết “Ông cố vấn - hồ sơ một điệp viên” của nhà văn Hữu Mai xuất bản, thân thế và sự nghiệp của ông mới được công chúng biết tới. Năm 1988, ông được phong hàm Thiếu tướng.

Ông qua đời năm 2002 tại TP.Hồ Chí Minh.