Thiếu tướng Vũ Văn Cẩn – Người xây dựng những bệnh viện trong lòng đất ở Điện Biên Phủ
Thiếu tướng, bác sĩ Vũ Văn Cẩn là Cục trưởng Cục Quân y đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, từng giữ chức Bộ trưởng Bộ Y tế. Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, ông trực tiếp tổ chức hệ thống bệnh viện ngầm, góp phần cứu chữa hàng nghìn thương binh, bệnh binh và bảo đảm sức chiến đấu cho bộ đội.
Thiếu tướng Vũ Văn Cẩn sinh năm 1915, được đào tạo chuyên ngành nhãn khoa dưới thời Pháp thuộc. Từ khi còn trẻ, ông đã tích cực tham gia phong trào sinh viên yêu nước, viết báo tuyên truyền kiến thức y học, vệ sinh và vận động nhân dân học chữ Quốc ngữ, góp phần nâng cao dân trí và chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông gia nhập Quân đội, đảm nhiệm công tác tổ chức quân y. Ngày 25/3/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh bổ nhiệm ông làm Cục trưởng Cục Quân y đầu tiên. Dưới sự lãnh đạo của ông, ngành Quân y từng bước phát triển, đáp ứng yêu cầu cứu chữa thương binh và bảo đảm y tế trong các chiến dịch lớn.
Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, bác sĩ Vũ Văn Cẩn được giao làm Trưởng ban Quân y chiến dịch. Khi phương châm tác chiến chuyển sang “đánh chắc, tiến chắc”, ông chủ động nghiên cứu phương án đưa các đội điều trị đến gần hỏa tuyến, đồng thời đề xuất xây dựng những bệnh viện trong lòng đất để bảo vệ thương binh và nhân viên y tế trước bom đạn.
Dưới sự chỉ đạo của ông, các đơn vị quân y đào hầm mổ, kho thuốc, hầm thay băng và hàng trăm hầm nhỏ dành cho thương binh. Đến đầu tháng 3/1954, các đội điều trị tuyến đầu đã hoàn thành hệ thống bệnh viện ngầm, được trang bị phòng mổ, bàn phẫu thuật và những tuyến hào kết nối với trận địa.
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Nhờ tổ chức cứu chữa khoa học, thương binh có thể được băng bó ngay sau khi bị thương, nhanh chóng chuyển đến y tá, phòng mổ và các đội điều trị chuyên sâu. Khi Chiến dịch Điện Biên Phủ mở màn ngày 13/3/1954, hệ thống quân y đã phát huy hiệu quả, góp phần cứu sống nhiều cán bộ, chiến sĩ. Ông đặc biệt xúc động trước những tấm gương tận tụy như y tá Lương Văn Vọng, người nhiều lần bị thương vẫn kiên quyết cứu chữa đồng đội.
Cuộc đời Thiếu tướng Vũ Văn Cẩn gắn liền với sự trưởng thành của ngành Quân y và nền y tế Việt Nam. Những đóng góp của ông trong Chiến dịch Điện Biên Phủ không chỉ thể hiện tài năng tổ chức, chỉ huy mà còn khẳng định tinh thần hết lòng vì thương binh, vì sự sống của người chiến sĩ. Ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, ghi nhận những cống hiến đặc biệt đối với Quân đội và đất nước.
