THOẠI NGỌC HẦU VÀ DẤU ẤN MỞ CÕI: TẤM LÒNG NGƯỜI CON LÀNG AN HẢI TRÊN MẢNH ĐẤT QUẢNG NAM - ĐÀ NẴNG

THOẠI NGỌC HẦU VÀ DẤU ẤN MỞ CÕI: TẤM LÒNG NGƯỜI CON LÀNG AN HẢI TRÊN MẢNH ĐẤT QUẢNG NAM - ĐÀ NẴNG

I. Vùng đất An Hải - Mảnh đất địa linh nhân kiệt

Nằm bên bờ sông Hàn thơ mộng và tựa lưng vào bán đảo Sơn Trà hùng vĩ, làng cổ An Hải (nay thuộc quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng) là một vùng đất giàu truyền thống lịch sử và văn hóa của xứ Quảng Nam - Đà Nẵng xưa. Nơi đây không chỉ gắn liền với những chiến công chống ngoại xâm oai hùng năm 1858 tại cửa biển Đà Nẵng, mà còn là quê hương sản sinh ra nhiều bậc danh nhân, anh hùng kiệt xuất. Trong số những người con ưu tú ấy, Danh tướng Thoại Ngọc Hầu (tên thật là Nguyễn Văn Thoại) nổi lên như một biểu tượng sáng ngời về tinh thần mở cõi, lòng kiên trung và đạo lý "uống nước nhớ nguồn" tha thiết đối với quê hương An Hải.  

II. Cuộc đời bôn ba và sứ mệnh mở cõi nơi phương Nam

Nguyễn Văn Thoại sinh năm 1761 tại làng An Hải, huyện Diên Phước, phủ Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam (nay là phường An Hải Tây, quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng). Sinh ra trong thời kỳ đất nước có nhiều biến động, từ năm 16 tuổi, ông đã theo gia đình vào Nam và dấn thân vào chốn binh đao. Trải qua hàng thập kỷ gian nan rèn luyện, bằng tài năng quân sự, tầm nhìn chiến lược và tấm lòng vì dân vì nước, ông nhanh chóng trở thành vị danh tướng trụ cột của triều Nguyễn, được phong chức Thống chế và tước Hầu (Thoại Ngọc Hầu). Ông từng giữ nhiều trọng trách lớn như Trấn thủ Định Tường, Trấn thủ Vĩnh Thanh, Thống chế Bảo hộ Cao Miên kiêm Quản trấn Hà Tiên và Án thủ Châu Đốc đồn.

Ở nơi biên viễn phía Tây Nam của Tổ quốc, tên tuổi của ông gắn liền với những công trình mang tầm vóc lịch sử:

• Kênh Thoại Hà (1818): Nối liền núi Sập (Thoại Sơn) với Rạch Giá, mở ra tuyến giao thông thủy huyết mạch.

III. Tấm lòng đau đáu hướng về cội nguồn An Hải

Dù cuộc đời chủ yếu bôn ba nơi dải đất phương Nam xa xôi hay bận rộn với trọng trách triều đình, Thoại Ngọc Hầu chưa từng một phút nguôi khoai nỗi nhớ về quê cha đất tổ An Hải. Trong tâm khảm của vị tướng già, hình ảnh bến nước, dòng sông Hàn và xóm làng An Hải luôn là điểm tựa tinh thần thiêng liêng. Mỗi khi có dịp, ông lại dùng tài sản cá nhân để đóng góp tôn tạo quê nhà:

• Ông bỏ tiền công đức xây dựng lại Nhà thờ Tiền hiền làng An Hải.

Lòng trung hiếu của ông được ghi khắc đậm nét trên tấm bia đá trắng mang tên "An Hải xã phụng tự bi" do chính ông dựng năm 1825 tại quê nhà. Tấm bia như một lời thề nguyền chân thành của người con xa xứ, dù ở phương trời nào vẫn luôn khắc ghi công ơn sinh thành của mảnh đất An Hải và tiên tổ Quảng Nam - Đà Nẵng.  

IV. Di sản lịch sử và niềm tự hào của tuổi trẻ hôm nay

Trải qua gần hai thế kỷ với bao thăng trầm của lịch sử, Di tích Nhà thờ Tiền hiền làng An Hải và Thoại Ngọc Hầu tại quận Sơn Trà (TP. Đà Nẵng) vẫn đứng vững như một minh chứng lịch sử hào hùng. Năm 2007, công trình đã vinh dự được Nhà nước xếp hạng là Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp Quốc gia. Đứng trước không gian cổ kính của nhà thờ, ngắm nhìn bức tượng bán thân và tấm bia đá trắng của ông, mỗi đoàn viên, thanh niên hôm nay không khỏi bồi hồi, tự hào và biết ơn. Bài học mà Thoại Ngọc Hầu để lại không chỉ là tầm nhìn chí lớn trong việc bảo vệ và mở mang bờ cõi, mà còn là bài học sâu sắc về đạo lý: "Dù đi đâu, làm gì cũng phải nhớ về cội nguồn và hết lòng phụng sự quê hương".  

Là thế hệ trẻ được sống trong hòa bình trên mảnh đất Đà Nẵng anh hùng, chúng tôi nguyện tiếp bước tinh thần của các bậc tiền nhân, ra sức học tập, rèn luyện, đóng góp tri thức và sức trẻ để xây dựng quê hương An Hải cũng như thành phố Đà Nẵng ngày càng giàu đẹp, văn minh và hiện đại.