THỜI HOA LỬA: 12 THÁNG 7 – NGÀY VỊ XUYÊN GỌI TÊN NHỮNG NGƯỜI NẰM LẠI

Nhắc đến Vị Xuyên, người ta không chỉ nhớ đến một vùng đất nơi địa đầu Tổ quốc, mà còn nhớ đến một thế hệ người lính đã đi qua những năm tháng khắc nghiệt nhất của tuổi trẻ. Trong ký ức của những người từng chiến đấu tại đây, Vị Xuyên có những ngọn núi, những trận địa, những ngày tháng gian khổ và trên hết là những người đồng đội đã cùng họ sống, chiến đấu rồi có người mãi mãi nằm lại.

Năm 1984, những người lính Sư đoàn 356 được điều động vào mặt trận Vị Xuyên. Phần lớn họ còn rất trẻ. Có người vừa rời quê hương, có người mới nhập ngũ chưa lâu, có người còn chưa kịp lập gia đình. Họ mang theo ba lô, súng đạn và những vật dụng rất đỗi bình thường của một người lính, nhưng trong hành trang ấy còn có một thứ không thể nhìn thấy: nỗi nhớ quê nhà.

Ở hậu phương là những người mẹ ngày ngày ngóng tin con, những người cha âm thầm dõi theo từng tin tức từ chiến trường, những người vợ trẻ chờ chồng và những đứa trẻ có thể chưa hiểu vì sao cha mình phải đi xa đến thế. Những người lính khi ấy cũng không biết cuộc chiến sẽ kéo dài bao lâu, càng không biết số phận của mình rồi sẽ đi về đâu. Họ chỉ biết mình đang đứng ở một nơi mà mỗi tấc đất đều gắn với nhiệm vụ bảo vệ biên cương.

Chiến trường Vị Xuyên khắc nghiệt hơn những gì người lính có thể hình dung trước ngày lên đường. Địa hình núi đá hiểm trở, điều kiện sinh hoạt thiếu thốn, việc vận chuyển lương thực, nước uống và thương binh gặp rất nhiều khó khăn. Trong hoàn cảnh ấy, điều giúp người lính có thêm sức mạnh chính là những người đồng đội ở bên cạnh.

Họ cùng nhau chia sẻ từng ngụm nước, từng phần lương thực, cùng động viên nhau vượt qua những ngày chiến đấu căng thẳng. Có những tình bạn được bắt đầu từ quê hương, nhưng cũng có những tình đồng đội được hình thành ngay giữa chiến trường và trở thành sự gắn bó suốt cả cuộc đời. Khi một người gặp nguy hiểm, những người khác không bỏ lại. Khi một người bị thương, đồng đội tìm mọi cách đưa về. Và khi một người hy sinh, những người còn lại mang theo ký ức về người ấy tiếp tục chiến đấu.

Có lẽ trong chiến tranh, không có thứ tình cảm nào thiêng liêng hơn tình đồng đội. Bởi họ không chỉ cùng chiến đấu mà còn cùng chứng kiến những mất mát của nhau. Họ biết người bên cạnh mình thích ăn món gì, quê ở đâu, có mẹ hay cha đang chờ ở nhà, có người vợ trẻ hay đứa con thơ nào đang mong ngày trở về. Chính vì biết những điều bình dị ấy, sự hy sinh của một người càng trở nên đau đớn đối với những người còn sống.

Sau mỗi trận chiến, điều khiến người lính đau lòng nhất đôi khi không phải những gian khổ mà chính là việc điểm danh và nhận ra một cái tên không còn được gọi nữa. Người đồng đội vừa mới cùng mình trò chuyện, cùng chia nhau một ngụm nước, cùng nhắc về quê nhà, giờ đã nằm lại nơi chiến trường. Không phải ai cũng có một cuộc chia tay trọn vẹn. Có những người chỉ kịp được đồng đội đặt một nén hương, một lời tiễn biệt vội vàng rồi những người còn lại phải trở về vị trí.

Những người lính Sư đoàn 356 đã trải qua những ngày tháng như thế. Họ chiến đấu trong điều kiện vô cùng gian khổ và chịu những tổn thất lớn. Đằng sau mỗi người lính hy sinh là một gia đình ở hậu phương. Đó là điều mà những con số trong lịch sử đôi khi không thể nói hết.

Một người lính hy sinh không chỉ là một cái tên được ghi trong danh sách. Đó là một người con không trở về với mẹ, một người chồng không trở về với vợ, một người cha không có cơ hội nhìn thấy con trưởng thành. Có những gia đình đã chờ đợi hàng chục năm để biết người thân của mình nằm lại ở đâu. Có những người mẹ mang nỗi chờ đợi ấy đến tận cuối cuộc đời.

Và cũng có những người lính trở về sau chiến tranh nhưng trong lòng họ luôn có một khoảng trống không thể lấp đầy. Họ trở về quê hương, xây dựng gia đình, làm việc và sống cuộc đời bình thường như bao người khác. Nhưng trong những ngày đồng đội được nhắc đến, ký ức về Vị Xuyên lại trở về. Những khuôn mặt năm xưa vẫn còn trong tâm trí họ. Những cái tên tưởng như đã thuộc về quá khứ vẫn được họ nhớ từng người một.

Có người đã dành nhiều năm sau chiến tranh để tìm kiếm đồng đội. Họ trở lại những nơi từng chiến đấu, tìm từng thông tin, từng dấu vết, mong đưa những người đã hy sinh về với quê hương. Đó không chỉ là trách nhiệm mà còn là một lời hứa giữa những người lính với nhau. Khi còn sống, họ đã từng cùng nhau chiến đấu. Khi một người không còn, những người ở lại vẫn muốn làm điều cuối cùng cho đồng đội của mình.

Hơn bốn mươi năm đã trôi qua kể từ những ngày tháng ấy. Nhiều người lính năm xưa giờ đã bước sang tuổi xế chiều. Mái tóc đã bạc, sức khỏe không còn như trước, nhưng ký ức về Vị Xuyên vẫn còn nguyên vẹn. Đối với họ, những người đã nằm lại không phải là những cái tên xa lạ trong lịch sử. Đó là những người bạn từng sống bên nhau, từng chia nhau gian khổ và từng có những ước mơ rất đỗi bình thường.

Hôm nay, Vị Xuyên đã mang một diện mạo khác. Những vùng đất từng chịu bom đạn đã trở lại màu xanh. Cuộc sống của người dân ngày càng đổi thay. Những đứa trẻ được đến trường, những con đường được mở rộng, những bản làng ngày một khang trang. Đó chính là điều mà những người lính năm xưa đã chiến đấu để bảo vệ.

Có thể họ không bao giờ được nhìn thấy một Vị Xuyên bình yên như hôm nay. Có thể nhiều người đã mãi mãi dừng lại ở tuổi đôi mươi. Nhưng sự hy sinh của họ không mất đi. Nó trở thành một phần của lịch sử, một phần của ký ức dân tộc và là lời nhắc nhở đối với những thế hệ sau về giá trị của hòa bình.

Mỗi khi nhắc đến Sư đoàn 356, chúng ta không chỉ nhắc đến một đơn vị quân đội đã từng chiến đấu tại Vị Xuyên. Chúng ta hãy nhớ đến những con người cụ thể, những chàng trai đã rời quê hương khi tuổi đời còn rất trẻ và đã đặt lợi ích của Tổ quốc lên trên sự bình yên của chính mình.

Xin được tri ân những người đã trở về với những vết thương trên cơ thể và trong ký ức. Xin được tri ân những gia đình đã âm thầm chịu đựng mất mát suốt hàng chục năm. Và hơn hết, xin được cúi đầu trước những người lính đã mãi mãi nằm lại nơi biên cương.

Thời gian có thể làm những dấu vết chiến tranh dần phai trên núi đá, nhưng không thể xóa đi ký ức về những người đã hy sinh. Vị Xuyên hôm nay bình yên chính là câu trả lời đẹp nhất cho những năm tháng mà họ đã chiến đấu.

Những người lính Sư đoàn 356 năm ấy đã đi qua tuổi trẻ của mình bằng những ngày tháng gian khổ. Có người trở về để kể lại câu chuyện của đồng đội, có người ở lại với đất mẹ. Nhưng dù ở đâu, họ đều xứng đáng được nhớ đến bằng lòng biết ơn chân thành nhất.

Bởi có những người đã dành cả tuổi xuân để giữ lấy bình yên cho Tổ quốc, và điều chúng ta có thể làm hôm nay là sống xứng đáng với sự hy sinh ấy.