Thời Hoa Lửa

Ông Hoàng Văn Khóa sinh năm 1949, tại một làng nhỏ ven sông thuộc miền Trung Việt Nam. Tuổi thơ ông lớn lên giữa những năm tháng đất nước còn chia cắt sau Hiệp định Genève 1954. Khi tiếng súng của cuộc chiến tranh sau đó – mà lịch sử gọi là Chiến tranh Việt Nam – bắt đầu lan rộng, cậu bé Khóa mới chỉ vừa tròn mười sáu.

Năm 1965, khi Chiến tranh Việt Nam bước vào giai đoạn khốc liệt với sự tham chiến ồ ạt của quân đội Hoa Kỳ, làng quê ông không còn yên bình. Máy bay gầm rú trên bầu trời, những cánh đồng lúa chín vàng nhiều lần hóa thành tro bụi. Người thanh niên Hoàng Văn Khóa khi ấy vừa tròn mười tám, rời mái nhà tranh, theo tiếng gọi của quê hương.

Ông gia nhập lực lượng thanh niên xung phong, làm nhiệm vụ vận chuyển lương thực và đạn dược dọc theo tuyến đường Trường Sơn – con đường mà sau này cả thế giới biết đến với tên gọi Đường mòn Hồ Chí Minh. Những ngày hành quân xuyên rừng sâu, sốt rét rừng hành hạ, bom đạn rải thảm bất cứ lúc nào, nhưng trong ánh mắt của chàng trai hai mươi tuổi vẫn ánh lên niềm tin mãnh liệt.

Khóa từng kể rằng, điều giữ ông đứng vững không chỉ là lý tưởng, mà còn là những cánh thư từ người mẹ già ở quê nhà. Mỗi lần đơn vị dừng chân, ông lại lấy bức thư đã sờn góc ra đọc. Trong đó, mẹ chỉ viết giản dị: “Giữ mình con nhé. Hết giặc rồi, về cày ruộng với mẹ.”

Mùa xuân năm 1975, khi chiến dịch cuối cùng mở màn và tin chiến thắng lan về khắp nơi, Hoàng Văn Khóa khi ấy đã là một người đàn ông hai mươi sáu tuổi, gầy đi nhiều so với ngày rời làng. Ngày 30 tháng 4 năm 1975, thời khắc lịch sử mà sau này được gọi là Sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, ông đang ở một đơn vị hậu cần. Tin miền Nam hoàn toàn giải phóng khiến cả đơn vị ôm nhau khóc giữa rừng.

Trở về quê sau hơn mười năm “hoa lửa”, ông không còn là chàng trai năm nào. Mái nhà cũ vẫn đó, dòng sông vẫn chảy, nhưng thời gian đã in hằn trên gương mặt người mẹ và trên chính trái tim ông. Ông lập gia đình, làm thầy giáo làng, dạy học cho những đứa trẻ sinh ra trong hòa bình – điều mà thế hệ ông đã đánh đổi bằng tuổi trẻ.

Mỗi khi kể lại “thời hoa lửa”, ông không nói nhiều về chiến công. Ông nói về đồng đội đã nằm lại giữa rừng sâu, về những đêm mưa rừng lạnh buốt, về nỗi nhớ nhà đến quặn lòng. Nhưng trên hết, ông nói về giá trị của hòa bình.

Với Hoàng Văn Khóa, “thời hoa lửa” không chỉ là những năm tháng chiến tranh. Đó là quãng đời tuổi trẻ cháy hết mình cho một niềm tin – để sau này, khi nhìn lũ trẻ tung tăng đến trường, ông có thể mỉm cười và biết rằng những hy sinh ấy không vô nghĩa.