Thời Hoa Lửa

Mùa xuân năm 1975.

Trên khắp đất nước Việt Nam, những cánh rừng Trường Sơn, những dòng sông miền Trung, những cánh đồng Bắc Bộ và những vùng đất đỏ miền Nam đều đang chuyển mình trong những ngày lịch sử.

Chiến tranh đã kéo dài suốt ba mươi năm.

Ba mươi năm ấy, biết bao thế hệ thanh niên đã lớn lên trong tiếng súng.

Biết bao mái nhà tiễn con em ra trận.

Biết bao người mẹ bạc tóc vì chờ đợi.

Biết bao người đã nằm lại nơi chiến trường mà chưa một lần trở về.

Đó là một thời kỳ mà lịch sử sau này gọi bằng nhiều cái tên khác nhau.

Nhưng đối với những người đã sống trong những năm tháng ấy, đó đơn giản là:

Thời Hoa Lửa.

Ở một ngôi làng nhỏ ven sông Lam, cậu bé Nguyễn Văn An sinh ra đúng vào những ngày cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn ác liệt.

Tuổi thơ của An không có nhiều đồ chơi.

Không có những ngày tháng bình yên như trẻ em thời sau.

Tuổi thơ của cậu gắn liền với những hầm trú ẩn.

Những đêm nghe tiếng đại bác vọng về từ xa.

Những lần theo mẹ sơ tán lên vùng núi.

Năm An lên tám tuổi.

Cha cậu hy sinh trong một trận đánh ở Tây Bắc.

Ngày nhận giấy báo tử, mẹ An lặng người.

Bà không khóc.

Chỉ lặng lẽ đặt tờ giấy lên bàn thờ.

Rồi thắp một nén hương.

Từ ngày ấy, An hiểu rằng chiến tranh không còn là điều gì xa lạ.

Nó đã bước vào chính ngôi nhà của mình.

Những năm sau hòa bình lập lại ở miền Bắc, An lớn lên như bao thanh niên khác.

Ban ngày học tập.

Buổi chiều lao động sản xuất.

Buổi tối tham gia các hoạt động đoàn thanh niên.

Đất nước khi ấy còn nghèo.

Nhưng ai cũng mang trong lòng niềm tin vào tương lai.

Thế rồi chiến tranh lại tiếp tục.

Miền Nam vẫn còn bị chia cắt.

Tiếng súng vẫn vang lên ở nhiều nơi.

Năm 1965.

Khi vừa tròn hai mươi tuổi, An viết đơn tình nguyện nhập ngũ.

Mẹ nhìn lá đơn thật lâu.

Bàn tay bà run run.

– Con đã suy nghĩ kỹ chưa?

An gật đầu.

– Cha đã hy sinh vì đất nước. Con cũng muốn góp phần của mình.

Bà im lặng.

Rồi lấy chiếc khăn tay cũ trao cho con trai.

– Mẹ không ngăn con.

Nhưng nhất định phải sống.

An ôm chặt mẹ.

Đó là lần cuối cùng anh nhìn thấy mái tóc còn đen của bà.

Ở một miền quê khác thuộc tỉnh Quảng Nam, cô gái tên Thu cũng bước vào tuổi thanh xuân giữa những năm tháng chiến tranh.

Thu không cầm súng.

Nhưng cô là thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn.

Công việc của cô và đồng đội là san lấp hố bom.

Mở đường cho xe vận tải đi qua.

Có những ngày bom vừa dứt.

Các cô đã lao ra mặt đường.

Cuốc đất.

Khiêng đá.

Lấp hố.

Mồ hôi hòa cùng bụi đỏ.

Có khi chưa kịp nghỉ ngơi, máy bay địch lại quay trở lại.

Nhưng không ai lùi bước.

Thu thường nói:

– Xe ra tiền tuyến được thì bộ đội mới có đạn đánh giặc.

Chúng tôi sợ chứ.

Nhưng đất nước cần.

Ở đồng bằng sông Cửu Long, cậu học sinh Lê Thành mới mười sáu tuổi đã tham gia lực lượng giao liên.

Ngày ngày Thành chèo xuồng trên những con rạch chằng chịt.

Chuyển thư từ.

Dẫn đường cho cán bộ.

Có lần bị địch truy đuổi.

Cậu nhảy xuống dòng nước đục ngầu.

Ngậm ống tre để thở suốt nhiều giờ.

Khi trở về căn cứ, toàn thân tím tái vì lạnh.

Nhưng tài liệu vẫn nguyên vẹn.

Người chỉ huy nhìn cậu xúc động:

– Cháu giỏi lắm.

Thành chỉ cười.

– Cháu làm được việc nhỏ thôi.

Ngoài kia còn nhiều người hy sinh hơn cháu.

Trên dãy Trường Sơn hùng vĩ.

An gặp Thu trong một lần đơn vị dừng chân.

Một người là chiến sĩ bộ binh.

Một người là thanh niên xung phong.

Họ chỉ gặp nhau vài lần.

Nhưng giữa chiến tranh, những tình cảm giản dị luôn trở nên đặc biệt.

Một buổi tối bên bếp lửa.

Thu hỏi:

– Sau hòa bình anh sẽ làm gì?

An nhìn lên bầu trời đầy sao.

– Tôi muốn trở về làm giáo viên.

Còn cô?

Thu cười.

– Tôi muốn mở một lớp học cho trẻ em trong làng.

Hai người cùng bật cười.

Giữa bom đạn.

Ước mơ của họ giản dị đến lạ.

Chiến tranh ngày càng ác liệt.

Những cuộc hành quân kéo dài.

Những trận đánh liên tiếp.

Những đoàn xe xuyên đêm trên tuyến lửa.

Những người mẹ tiễn con.

Những người vợ tiễn chồng.

Những đứa trẻ lớn lên trong khói lửa.

Tất cả tạo thành bức tranh rộng lớn của một dân tộc đang chiến đấu để giành độc lập.

Có những người trở về.

Có những người mãi mãi nằm lại.

Mùa khô năm 1968.

Trong một trận đánh ác liệt ở miền Nam, An bị thương nặng.

Nhiều đồng đội hy sinh.

May mắn anh được cứu sống.

Nhưng người bạn thân nhất của anh đã không trở về.

Đêm ấy, An ngồi bên ngọn đèn dầu.

Lặng lẽ viết vào cuốn sổ tay:

"Nếu ngày mai tôi ngã xuống, mong đất nước sẽ hòa bình để trẻ em được đến trường, để không còn tiếng bom rơi."

Những dòng chữ ấy sau này được tìm thấy khi chiến tranh kết thúc.

Năm 1972.

Trong một đợt đánh phá dữ dội trên Trường Sơn, Thu và đồng đội đang san lấp hố bom thì máy bay bất ngờ quay lại.

Tiếng còi báo động vang lên.

Mọi người chạy tìm nơi trú ẩn.

Thu nhìn thấy một đồng đội bị thương còn nằm giữa mặt đường.

Không kịp suy nghĩ.

Cô lao tới kéo bạn vào hầm.

Đúng lúc ấy.

Một quả bom nổ gần đó.

Khói bụi mù trời.

Khi đồng đội tỉnh lại.

Thu đã nằm bất động.

Cô ra đi ở tuổi hai mươi ba.

Trong túi áo vẫn còn bức thư chưa kịp gửi về cho mẹ.

Ngày 30 tháng 4 năm 1975.

Tin chiến thắng vang lên trên khắp đất nước.

Tiếng reo hò dậy lên từ Bắc vào Nam.

Người dân đổ ra đường.

Những lá cờ đỏ sao vàng tung bay rực rỡ.

Những giọt nước mắt hạnh phúc lăn dài trên bao gương mặt.

An lúc ấy đang ở gần Sài Gòn.

Khi nghe tin chiến thắng.

Anh đứng lặng rất lâu.

Rồi nhìn lên bầu trời xanh.

Trong khoảnh khắc ấy.

Anh nhớ đến cha mình.

Nhớ đến người bạn thân đã hy sinh.

Nhớ đến Thu.

Nhớ đến hàng triệu người đã góp phần làm nên ngày hôm nay.

Chiến tranh kết thúc rồi.

Nhưng chiến thắng ấy được xây dựng bằng biết bao máu xương.

Nhiều năm sau.

Đất nước đổi thay từng ngày.

Những cánh đồng xanh hơn.

Những nhà máy mọc lên.

Những ngôi trường đầy tiếng trẻ thơ.

An thực hiện được ước mơ năm nào.

Anh trở thành giáo viên.

Mỗi khi đứng trên bục giảng, anh thường kể cho học sinh nghe về những năm tháng chiến tranh.

Không phải để khơi gợi đau thương.

Mà để các em hiểu giá trị của hòa bình.

Một lần, một học sinh hỏi:

– Thưa thầy, thời chiến tranh có đáng sợ không?

An im lặng vài giây rồi trả lời:

– Có.

Rất đáng sợ.

Nhưng trong những năm tháng ấy cũng có những con người đẹp nhất.

Những người sẵn sàng hy sinh vì người khác.

Vì Tổ quốc.

Vì tương lai.

Đó là lý do thầy gọi những năm tháng ấy là Thời Hoa Lửa.

– Vì sao lại là hoa lửa hả thầy?

An mỉm cười.

Ánh mắt hướng về phía xa.

– Vì giữa bom đạn vẫn nở những bông hoa đẹp nhất của lòng yêu nước, của sự hy sinh và của tuổi trẻ Việt Nam.

Cả lớp im lặng.

Ngoài sân trường.

Những cánh phượng đỏ đang nở rực dưới nắng hè.

Giống như những ngọn lửa nhỏ.

Nhắc nhớ về một thế hệ đã sống hết mình cho Tổ quốc.

Một thế hệ đã biến tuổi thanh xuân thành những đóa hoa bất tử trong lịch sử dân tộc.

Và dù thời gian có trôi qua bao lâu.

Dù những người năm ấy đã già đi.

Thì ký ức về Thời Hoa Lửa vẫn mãi sáng ngời trong trái tim người Việt Nam.