NGƯỜI CHÉP LỊCH SỬ BẰNG ỐNG KÍNH GIỮA MƯA BOM

NGƯỜI CHÉP LỊCH SỬ BẰNG ỐNG KÍNH GIỮA MƯA BOM

• Thể loại: Chân dung phóng viên chiến trường / Ký ức thời hoa lửa.

1. Cuộc đào tẩu ngược dòng vào "chảo lửa" Quảng Trị

Vào mùa hè năm 1972, khi hỏa lực của Mỹ trút xuống mảnh đất chưa đầy 6km² của Thành cổ Quảng Trị tương đương với 7 quả bom nguyên tử, lệnh từ Ban Chỉ huy vô cùng nghiêm ngặt: Phóng viên chỉ được tác nghiệp ở bờ Bắc sông Thạch Hãn. Việc băng qua sông vào trung tâm Thành cổ được xem là "nhiệm vụ bất khả thi" vì tỷ lệ tử vong quá cao.

Nhưng với dòng máu rực cháy của một nhà báo chiến trường, ông Đoàn Công Tính tự nhủ: "Nếu không vào tận nơi, làm sao thế giới thấy được sự kiên cường của bộ đội ta?" Nghĩ là làm, ông lén giấu tòa soạn, tìm cách móc nối với một đơn vị tân binh vượt sông đêm. Đeo trên cổ chiếc máy ảnh cơ và vài cuộn phim, ông hòa vào dòng người, chèo xuồng đối mặt với pháo sáng và bom tọa độ để lọt vào lòng Thành cổ đổ nát.

2. Sự thật trần trụi dưới hầm sâu và khoảnh khắc tạo nên lịch sử

Khi đặt chân vào Thành cổ, thứ đập vào mắt người phóng viên không phải là những công sự kiên cố, mà là một đống gạch vụn khổng lồ nồng nặc mùi thuốc súng và khói khét. Bộ đội ta phải rải ra sống và chiến đấu dưới những hầm hố chật hẹp, sũng nước lũ và bùn đất. [1, 2]

Tại một căn hầm đổ nát ngay sát mép chiến tuyến, ông Đoàn Công Tính bắt gặp một nhóm chiến sĩ trẻ thuộc Trung đoàn 48 (Sư đoàn 320B). Họ vừa trải qua một trận đánh ác liệt, mặt mũi nhem nhuốc đầy sực mùi thuốc súng, quần áo rách bươm, có người còn đang mang vết thương rỉ máu.

Nhìn thấy phóng viên từ Hà Nội vào, các anh không hề than thở, ngược lại còn cười rất tươi. Ông Tính lập tức nâng máy bấm máy. Giữa lằn ranh mong manh của sự sống và cái chết, một ánh chớp lóe lên, thu trọn nụ cười rạng rỡ, hàm răng trắng muốt và ánh mắt ngập tràn tinh thần lạc quan của những người lính trẻ. Bức ảnh "Nụ cười Thành cổ" ra đời từ khoảnh khắc định mệnh đó.

“Đó là nụ cười của những người biết mình có thể hy sinh vào ngày mai, nhưng hôm nay họ vẫn sống và chiến đấu bằng một tâm thế kiên cường nhất. Tinh thần thép ấy không bom đạn nào nghiền nát được.”
— Đại tá Đoàn Công Tính bồi hồi kể lại.

3. Bảo vệ những cuộn phim quý hơn mạng sống

Tác nghiệp xong, thử thách lớn nhất là làm sao mang được những thước phim này ra ngoài an toàn. Trên đường rút chạy qua sông Thạch Hãn dưới làn pháo kích, chiếc thuyền của ông bị lật. Trong giây phút cận kề cái chết, phản xạ đầu tiên của ông không phải là tìm phao bơi, mà là hai tay giơ cao chiếc túi nylon bọc kín những cuộn phim lên khỏi mặt nước để giữ cho phim không bị ướt.

Nhiều đồng đội đã dìu ông, che chắn cho ông bằng chính thân thể của họ để đưa "người giữ lửa lịch sử" trở lại bờ Bắc an toàn. Những cuộn phim của ông sau đó được gửi gấp về Hà Nội bằng đường giao liên tốc hành. Khi bức ảnh "Nụ cười Thành cổ" được đăng tải, nó đã làm chấn động dư luận trong nước và quốc tế, bẻ gãy mọi luận điệu tuyên truyền của đối phương về việc quân ta kiệt quệ ý chí.

4. Giá trị của hòa bình nhìn từ những chứng tích bằng ảnh

Chiến tranh khép lại, bức ảnh của ông Đoàn Công Tính trở thành một trong những di sản vô giá của nền nhiếp ảnh chiến tranh Việt Nam. Nhiều chiến sĩ xuất hiện trong bức ảnh năm ấy đã vĩnh viễn nằm lại ở tuổi mười tám, đôi mươi dưới màu cỏ non Thành cổ.

Mỗi lần lật lại những tấm ảnh cũ, người cựu phóng viên già lại rơm rớm nước mắt. Những tác phẩm của ông không chỉ là những tác phẩm nghệ thuật, mà là "biên bản bằng hình ảnh" chứng minh cho thế giới thấy cái giá cực kỳ đắt của hai chữ "Hòa bình" mà dân tộc Việt Nam đã đổi bằng xương máu.