THỜI HOA LỬA – CHUYỆN NGƯỜI LÍNH MÔNG LY A SÙNG

Những ngày đầu đông, gió từ dãy núi cao thổi về bản Tổng Kim hun hút, lùa qua mái nhà vách gỗ cũ của Ly A Sùng, khiến khói bếp bay nghiêng như dải khăn mây trên nương. Ông Sùng ngồi bên bếp lửa, đôi bàn tay sạm đen vì nắng gió run nhẹ, nhưng đôi mắt thì vẫn sáng như sao khuya trên trời.

1. Ngày rời bản, bước vào đời lính

Ly A Sùng sinh năm 1959 tại Si Ma Cai, Lào Cai, đến năm 1976- khi mới tròn mười bảy tuổi. Thanh niên Mông trong bản thường chỉ quen nương ngô, quen dốc đá, quen tiếng khèn gọi bạn tình. Vậy mà nghe tiếng loa gọi thanh niên lên đường, trái tim chàng trai trẻ bỗng như tiếng khèn dập dồn.

Mẹ nắm tay anh thật chặt, căn dặn bằng tiếng Mông: “Con đi giữ biên giới, giữ núi giữ rừng, giữ đất của tổ tiên mình. Đi mạnh khỏe, A Sùng nhé.”

Thế là chàng trai người Mông rời Si Ma Cai, khoác ba lô theo đơn vị lên đường nhận nhiệm vụ. Lần đầu xuống quân trường, A Sùng ngỡ ngàng trước thế giới rộng lớn: tiếng hô, tiếng chân chạy, tiếng súng vang. Nhưng anh bảo: “Núi rèn sức cho người Mông rồi, chỉ cần quyết tâm là làm được.”

2. Những năm lửa đạn trên phên dậu Tổ quốc

Cuối thập niên 1970, biên giới bùng lên ngọn lửa chiến tranh. A Sùng cùng đồng đội chốt giữ trên những điểm cao toàn đá tai mèo sắc nhọn. Mưa rét, sương dày như tấm chăn ướt, nhiều hôm quần áo không kịp khô. Trong hầm trú ẩm thấp, họ chia nhau từng củ sắn, từng nắm cơm, từng miếng lương khô. Ngoài kia, tiếng súng vọng từ khe núi sang, tiếng pháo giật cả mặt đất. Có lần, giữa lúc giao tranh căng thẳng, một đồng đội bị thương nặng. A Sùng lao ra giữa làn đạn, cõng bạn chạy qua sườn núi đá. Lưng ướt máu, chân trượt trên bãi đá, nhưng anh cắn răng không ngã. Sau này, anh chỉ cười: “Kéo nó về được là may rồi. Người Mông đã coi nhau là anh em thì sống chết cũng không bỏ.”

Với sự dũng cảm ấy, A Sùng được tặng Huân chương Kháng chiến hạng Ba. Tấm huân chương bằng đồng cũ, nay được ông gói trong mảnh vải lanh thêu của vợ, cất kĩ trong hòm nhỏ– để nhớ ngày mình đứng nơi đầu sóng ngọn gió.

3. Trở về với núi rừng, trở về làm người Mông của bản

Năm 1981, xuất ngũ. Dãy núi trước nhà vẫn đứng nguyên vẹn, nhưng người lính trẻ ngày nào đã mang trong mình những vết thương không nói thành lời.

Ông lập gia đình và chuyển về bản Nặm Mược, xã Nghĩa Đô sinh sống. Nhà còn nhiều khó khăn: vài mảnh nương ngô, mấy con gà, con trâu bé như con bê.

Nhưng khó khăn vậy, chứ lòng ông chẳng hẹp bao giờ. Trong bản ai hỏng mái nhà, thiếu cái cột, A Sùng lại xắn tay vào giúp. Thấy trẻ con không biết tiếng Mông, ông bảo chúng: “Tiếng của tổ tiên mình, phải nhớ. Cũng như nhớ đất biên giới nơi ông đã đứng.”

4. Ngọn lửa người lính già chưa bao giờ tắt

Mỗi dịp kỷ niệm truyền thống Bộ đội, ông lại mặc bộ quân phục đã bạc màu. Tấm huân chương kháng chiến sáng lên dưới ánh lửa bếp. Trẻ con trong bản háo hức quây quanh, nghe ông kể chuyện thời hoa lửa. Ông kể về đêm hành quân dưới trăng, tiếng chim lợn kêu trên đỉnh núi, đồng đội chia nhau từng miếng sắn ăn cho có sức mà chiến đấu. Kể về những ngày giữ chốt giữa băng giá, áo mỏng nhưng lòng nóng như lửa. Kể về những người đã nằm lại nơi núi đá – nơi hoa rừng mỗi mùa vẫn nở trắng như sương.

Rồi ông hay nhìn lên núi mà nói khe khẽ: “Người lính Mông sống cho đất, chết cũng gửi thân vào núi.”

Gió qua mái nhà, tiếng khèn của đám thanh niên vọng từ xa, hòa vào tiếng cười khàn của ông. Dẫu cuộc sống còn khó khăn, dẫu mái nhà vẫn gió lùa, nhưng trong ngực người lính già – ngọn lửa tuổi hai mươi năm nào vẫn cháy âm ỉ.

Đó là thời hoa lửa của Ly A Sùng, người con H’Mông bền bỉ, người lính một thời đứng dưới biên cương Tổ quốc, nay sống giản dị giữa Nặm Mược – nhưng vẫn sừng sững như chính những ngọn núi quê mình.