THỜI HOA LỬA : CÓ MỘT NGƯỜI ĐI TÌM LẠI TUỔI THANH XUÂN

THỜI HOA LỬA : CÓ MỘT NGƯỜI ĐI TÌM LẠI TUỔI THANH XUÂN 

Khi chiến tranh đã đi qua

          Những con đường từng hứng chịu bom đạn dần được nối lại. Những vùng đất từng chìm trong khói lửa trở về với cuộc sống bình thường.Nhưng có những người đã không thể trở về.Tại Ngã ba Đồng Lộc, mười nữ thanh niên xung phong thuộc Tiểu đội 4, Đại đội 552 đã nằm lại khi tuổi đời còn rất trẻ. Các chị trở thành những người con của lịch sử.

          Thế nhưng, lịch sử không chỉ cần được ghi nhớ bằng những tấm bia hay những trang sách. Lịch sử còn cần được gìn giữ bằng những kỷ vật, những câu chuyện và ký ức của những người đã từng sống cùng thời đại ấy. Và có một người đã dành nhiều năm tháng của cuộc đời để làm công việc lặng thầm ấy.

          Đó là Đặng Thị Yến – người sau này được mọi người trìu mến gọi là “Cô gái thứ 11” của Ngã ba Đồng Lộc.

Một chiếc xe đạp và hành trình đi tìm ký ức

          Năm 1977, sau khi học xong ngành bảo tàng, Đặng Thị Yến về công tác tại Nhà văn hóa huyện Can Lộc. Từ đây, bà bắt đầu dành nhiều tâm sức cho việc sưu tầm những tư liệu, hiện vật và câu chuyện về những người đã hy sinh tại Ngã ba Đồng Lộc.

          Những năm sau chiến tranh, kỷ vật của các liệt sĩ nằm rải rác ở nhiều gia đình. Một bức ảnh được người thân gìn giữ. Một lá thư nằm trong chiếc hộp cũ. Một món đồ từng gắn bó với người đã khuất được gia đình nâng niu qua năm tháng.Muốn tìm lại những điều ấy, phải đi đến từng nơi, gặp từng người, lắng nghe và xác minh.

          Trong vòng ba năm, với chiếc xe đạp, Đặng Thị Yến cùng đồng đội đã đi hàng nghìn kilômét và thu thập hơn 140 hiện vật. Trong số đó có những tư liệu quý, như bức thư cuối cùng của Võ Thị Tần gửi về cho mẹ ngày 19-7-1968.

          Những hiện vật ấy không chỉ là đồ vật. Chúng là những dấu vết còn lại của một thế hệ đã sống, chiến đấu và hy sinh.

Người ở lại để nhớ thay người đã khuất

          Có lẽ điều khiến câu chuyện về Đặng Thị Yến trở nên đặc biệt chính là sự bền bỉ.Bà không phải là một trong mười cô gái đã hy sinh tại Đồng Lộc. Bà thuộc về thế hệ sau – thế hệ được sống trong hòa bình. Nhưng bà đã chọn một cách rất riêng để tri ân những người đi trước: đi tìm lại những gì thời gian có thể làm thất lạc.

          Một tấm ảnh.

          Một lá thư.

          Một chiếc áo.

          Một chiếc đồng hồ.

          Một cuốn sổ.

          Mỗi kỷ vật được tìm thấy lại giúp một con người từng sống ở Đồng Lộc hiện diện rõ hơn trong ký ức của hôm nay.

          Đặng Thị Yến còn gắn bó với khu di tích, chăm sóc khu mộ và quan tâm đến gia đình của các liệt sĩ. Chính sự gắn bó lâu dài ấy khiến mọi người gọi bà bằng một cái tên rất đặc biệt: “Cô gái thứ 11”.

Những điều còn lại sau một cuộc chiến

          Điều quý giá nhất mà Đặng Thị Yến tìm kiếm có lẽ không chỉ nằm trong những hiện vật. Đằng sau mỗi kỷ vật là một người mẹ từng chờ con. Một gia đình từng có người con gái. Một người đồng đội từng sát cánh. Một tuổi trẻ đã gửi lại nơi chiến trường. Nhờ những người âm thầm lưu giữ, những con người ấy không chỉ còn là những cái tên trên bia tưởng niệm.

          Họ có một khuôn mặt.

          Có một cuộc đời.

          Có những người thân.

          Có những ước mơ chưa kịp hoàn thành.

          Và có một tuổi thanh xuân mãi dừng lại ở Ngã ba Đồng Lộc.

Lời kết – Khi ký ức trở thành trách nhiệm

          Có những người đi qua chiến tranh bằng chính tuổi trẻ của mình. Có những người đi qua hòa bình bằng việc gìn giữ ký ức về họ. Mười cô gái Đồng Lộc đã gửi lại tuổi thanh xuân cho đất nước. Còn Đặng Thị Yến dành những năm tháng sau chiến tranh để tìm lại từng dấu vết của tuổi thanh xuân ấy.

          Bởi vậy, câu chuyện về “Cô gái thứ 11” không chỉ là câu chuyện về một người sưu tầm hiện vật.

          Đó là câu chuyện về lòng biết ơn.

          Biết ơn đôi khi không cần những điều thật lớn lao.

          Đó có thể chỉ là giữ lại một bức ảnh.

          Trân trọng một lá thư.

          Gìn giữ một kỷ vật.

          Thắp một nén hương.

          Và kể lại câu chuyện của những người đã khuất cho thế hệ hôm nay.

          Chiến tranh có thể lùi xa theo năm tháng, nhưng ký ức về những con người đã hy sinh thì không được phép lùi vào quên lãng.

Bởi khi một người còn được nhớ đến, một phần của họ vẫn còn sống trong lòng những thế hệ mai sau.