Thời hoa lửa của cựu chiến binh Nguyễn Hải Đăng

Nguyễn Hải Đăng kể rằng, ngày lên đường nhập ngũ, ông không kịp nói với mẹ một lời dài. “Chỉ kịp dặn bà khóa cửa cẩn thận, đừng ra ngõ nhiều,” ông cười hiền, rồi lặng đi. Năm 1966, đất nước đang ở giai đoạn ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ. Thanh niên làng Hạ Vũ 1 lúc ấy, ai cũng xác định: đã đi là có thể không về. Nhưng vẫn đi, bởi phía sau là quê hương.

Ông được biên chế vào Đại đội 20, đơn vị chiến đấu cơ động của tỉnh Thanh Hóa, huấn luyện cấp tốc rồi hành quân vào chiến trường miền Đông Nam Bộ. Nhiệm vụ của ông khi đó là chiến sĩ trực tiếp chiến đấu, kiêm bảo vệ đường hành lang và kho tàng hậu cần giữa rừng sâu. Ông bảo: “Hồi ấy, tụi tôi không gọi là ‘nhiệm vụ lớn’, chỉ biết trên giao thì dưới làm, làm cho tròn.”

Chiến trường B đối với ông là những cánh rừng già bạt ngàn ở khu vực rừng Mã Đà – nơi bom đạn cày xới ngày đêm, nơi dấu chân lính in lên đất đỏ rồi nhanh chóng bị xóa bởi mưa rừng và pháo kích. Những năm đầu, đơn vị ông thường xuyên đụng độ các cuộc càn quét quy mô lớn của đối phương. Có trận, đại đội phải bám trụ suốt ba ngày liền trong rừng, không có cơm, chỉ chia nhau từng ngụm nước suối.

“Cái khổ nhất không phải đói,” ông kể, giọng chậm lại, “mà là không được ho. Ho một tiếng là pháo nó dập xuống liền.” Nhiều đêm, cả tổ nằm im như gốc cây, nghe tiếng máy bay trinh sát gầm trên đầu, chỉ mong trời mau sáng để còn di chuyển. Có đồng đội bị thương, ông và anh em phải thay nhau cõng, đi từng bước một, tránh để lại dấu vết.

Kỷ niệm mà ông nhớ nhất là một trận đánh vào cuối năm 1968. Đơn vị ông được giao chốt giữ một tuyến đường vận chuyển quan trọng. Địch phát hiện, dùng pháo và bộ binh tấn công liên tục. Suốt gần một ngày đêm, đại đội chiến đấu trong thế giằng co, vừa đánh vừa giữ trận địa. “Tôi lúc đó chỉ nghĩ một điều,” ông nói, “là nếu mình rút, đường này hỏng, anh em phía sau không vào được.”

Trong trận ấy, nhiều đồng đội ngã xuống. Khi tiếng súng tạm lắng, ông cùng vài người còn lại đi thu vũ khí, tìm thương binh. “Có thằng bạn quê Nga Sơn, trạc tuổi tôi,” ông nghẹn giọng, “nó nắm tay tôi, bảo: ‘Nếu tao không qua, mày về nói hộ với mẹ tao là tao đi làm nhiệm vụ.’” Ông dừng lại rất lâu khi kể đến đó.

Những năm sau, đơn vị ông tiếp tục làm nhiệm vụ bảo vệ căn cứ, vận chuyển hàng hóa, phối hợp đánh nhỏ, đánh lẻ. Không phải lúc nào cũng là những trận đánh lớn, nhưng ngày nào cũng căng thẳng, cũng đối mặt với cái chết. Ông bảo, chính những ngày bình lặng hiếm hoi bên bếp lửa rừng, chia nhau nắm cơm vắt, kể chuyện quê nhà, mới là thứ giúp người lính đứng vững.

Năm 1973, sau Hiệp định Paris, ông được xuất ngũ, trở về quê trong lặng lẽ. Không kèn trống, không lễ lạt. “Về tới đầu làng, tôi đứng nhìn một lúc mới dám bước vào,” ông cười, “sợ mình mơ.” Bảy năm quân ngũ đã để lại trong ông những vết thương không nhìn thấy, nhưng cũng trao cho ông một niềm tự hào âm thầm.

Với những đóng góp trong chiến đấu và phục vụ chiến trường miền Nam, ông được đơn vị và Nhà nước ghi nhận bằng Huân chương Chiến sĩ Giải phóng hạng Ba cùng nhiều giấy khen trong thời gian công tác. Nhưng với ông, phần thưởng lớn nhất là được sống, được trở về, và được kể lại cho con cháu nghe về một thời “hoa lửa” – nơi tuổi trẻ của ông đã cháy hết mình cho đất nước.

“Chiến tranh qua rồi,” ông nói khẽ, “nhưng ký ức thì không bao giờ mất. Nó nằm yên đó, như một phần đời mình.”