Thời hoa lửa – Hồi ức về Mẹ Việt Nam Anh hùng Đinh Thị Trất
Có những ngọn lửa không bao giờ tắt, dù năm tháng có phủ bụi thời gian. Đó là ngọn lửa của lòng yêu nước, của đức hy sinh thầm lặng và tình mẫu tử bao la. Và trong trái tim tôi, ngọn lửa ấy mang tên Mẹ Việt Nam Anh hùng Đinh Thị Trất – người mẹ bình dị của mảnh đất xã Sơn Hà tỉnh Quảng Ngãi, nhưng cuộc đời mẹ lại là một bản hùng ca rực sáng giữa những năm tháng “hoa lửa” của dân tộc.
Giữa thời chiến tranh khốc liệt khi đất nước chìm trong khói bom, khi từng mái nhà, từng ngọn núi đều mang vết thương của đạn lửa, có biết bao con người đã âm thầm sống, chiến đấu và hy sinh cho độc lập tự do. Họ là những người lính nơi chiến hào, những thanh niên xung phong, những bà mẹ nơi hậu phương. Trong muôn vàn con người ấy, mẹ Đinh Thị Trất chính là một biểu tượng đẹp đẽ, giản dị mà vĩ đại và là người phụ nữ đã góp phần thắp sáng niềm tin cho cách mạng bằng cả cuộc đời mình.
Sinh năm 1930, giữa lúc quê hương còn oằn mình trong ách đô hộ, mẹ lớn lên giữa nắng gió miền Trung khắc nghiệt. Cả tuổi thơ mẹ gắn với ruộng đồng, với những ngày đói nghèo triền miên. Mẹ không được đến trường, nhưng trong tâm hồn người phụ nữ quê nghèo ấy lại ẩn chứa một trí tuệ giản dị và một trái tim lớn, trái tim của người yêu nước. Mẹ hiểu rằng, để Tổ quốc được độc lập, mỗi người dân dù nhỏ bé cũng phải góp phần vun đắp.
Những năm kháng chiến chống Mỹ, mẹ không ra chiến trường nhưng lại là “người chiến sĩ” nơi hậu phương. Mẹ nấu cơm phục vụ bộ đội, gùi gạo, giao liên chuyển thuốc men vượt qua rừng núi hiểm trở. Đêm đêm, trong ánh trăng mờ mẹ lặng lẽ bước đi trên những con đường đất đỏ, vai gùi nặng trĩu nhưng lòng nhẹ bẫng vì mẹ biết, mỗi gói cơm, mỗi hũ muối mình mang đi là một phần sức mạnh gửi ra tiền tuyến. Có lần, bom đạn ập xuống, mẹ phải ẩn mình dưới rặng tre, ôm chặt gùi lương thực để tránh đạn lạc. Dù bị thương nhẹ, mẹ vẫn tiếp tục đi, sợ rằng các chiến sĩ ngoài mặt trận thiếu cơm, thiếu muối. Mẹ từng nói: “Con mình ngoài chiến trường đói thì sao mình ăn nổi miếng cơm.”
Câu nói ấy khiến tôi nghẹn lòng mỗi lần đọc lại. Trong chiến tranh, có lẽ sức mạnh của lòng mẹ còn lớn hơn cả vũ khí. Chính tình thương ấy đã tiếp sức cho những người con ra trận, để họ tin rằng sau lưng mình vẫn có những tấm lòng âm thầm như mẹ kiên cường, bền bỉ và vô cùng nhân hậu. Rồi một ngày, giữa khói lửa ngút trời, mẹ nhận được tin dữ: người con trai duy nhất của mẹ – liệt sĩ Đinh BLát đã anh dũng hy sinh. Nỗi đau ấy tưởng như không thể nói thành lời. Nhưng mẹ không gục ngã. Lau dòng nước mắt, mẹ chỉ nói khẽ: “Nó chết cho Tổ quốc, mẹ không khóc nữa. Mẹ chỉ mong đất nước sớm hòa bình để con yên lòng nơi suối vàng.”
Tôi vẫn nhớ mãi câu nói ấy, một câu nói như ngọn đuốc rực sáng, thể hiện sức mạnh phi thường của người mẹ Việt Nam. Từ trong nỗi đau mất con, mẹ hóa thân thành biểu tượng của lòng yêu nước. Mẹ không chỉ là mẹ của một liệt sĩ, mà còn là người mẹ của bao người lính, người mẹ của cả quê hương Sơn Hà.
Sau ngày đất nước hòa bình, mẹ trở lại với ruộng vườn, với cuộc sống giản dị thường ngày. Dù tuổi cao sức yếu nhưng mẹ vẫn giữ trong lòng một ngọn lửa ấm, ngọn lửa của niềm tin và lòng tự hào. Mỗi năm, các đoàn thể, học sinh, chiến sĩ địa phương lại tìm về thăm mẹ, nghe mẹ kể chuyện những năm tháng chiến tranh. Trong những dòng lưu bút của họ, luôn có lời tri ân chân thành: “Cảm ơn mẹ – người đã giữ lửa cho Tổ quốc.”
Năm 1996, Nhà nước phong tặng mẹ danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng – phần thưởng cao quý nhất dành cho người phụ nữ đã dâng hiến tất cả cho đất nước. Ngày ấy, cả thôn Làng Bồ rộn ràng, ai cũng tự hào vì quê hương mình có một người mẹ anh hùng như thế. Tấm bằng danh hiệu ấy, con cháu mẹ vẫn trân trọng treo giữa gian nhà, nơi hương khói mỗi ngày vẫn nghi ngút trên bàn thờ người con liệt sĩ.
Rồi đến năm 2023, mẹ lặng lẽ ra đi, mang theo cả một “thời hoa lửa” vào cõi vĩnh hằng. Nhưng tôi tin rằng, mẹ không hề mất đi. Bởi hình ảnh người mẹ Việt Nam anh hùng ấy vẫn sống mãi trong lòng mỗi người con đất Việt – trong từng câu chuyện kể, từng trang sử, từng nén hương tri ân thắp lên mỗi độ tháng Bảy về.
Đọc lại câu chuyện cuộc đời mẹ, tôi không khỏi xúc động và tự hỏi: Liệu thế hệ hôm nay, những người được sống trong hòa bình đã thật sự hiểu hết giá trị của độc lập, tự do và những người hy sinh như mẹ Trất chưa? Câu hỏi như lời nhắc nhở thầm lặng, thôi thúc tôi phải sống có trách nhiệm hơn, biết yêu thương hơn và biết quý cuộc sống hôm nay, bởi sau sự bình yên này là biết bao máu xương, nước mắt và tấm long như mẹ. Mẹ Đinh Thị Trất là người phụ nữ nông dân chân chất đã viết nên một trang sử lặng lẽ nhưng đầy tự hào. Mẹ không cầm súng, nhưng chiến đấu bằng tình yêu nước; mẹ không ra trận, nhưng nuôi dưỡng cả một thế hệ chiến sĩ. Cuộc đời mẹ là bản anh hùng ca không lời, là ngọn nến sáng trong ký ức dân tộc.
Ngày nay, giữa cuộc sống hiện đại hối hả, mỗi khi nhớ đến mẹ, tôi lại thấy lòng mình lắng lại. Bóng dáng người mẹ ấy như hiện lên giữa khói hương, hiền từ và rạng rỡ. Mẹ đã đi xa nhưng ngọn lửa mẹ thắp lên, ngọn lửa của lòng yêu nước, của đức hy sinh và niềm tin son sắt sẽ còn cháy mãi với thời gian.
