THỜI HOA LỬA: KHI THANH XUÂN TẠC VÀO DÁNG ĐỨNG QUỐC GIA

THỜI HOA LỬA: KHI THANH XUÂN TẠC VÀO DÁNG ĐỨNG QUỐC GIA

Có những vùng ký ức không bao giờ ngủ yên dưới lớp bụi của thời gian, cũng như có những trang sử không bao giờ khép lại dù tiếng súng đã tắt lịm từ nửa thế kỷ trước. Tôi đang muốn nói về “Thời hoa lửa” – một khái niệm không nằm trong từ điển định nghĩa thông thường, mà nằm trong lồng ngực thổn thức của một dân tộc đã đi qua bao bão giông để tìm lại hình hài đất nước. Đó là thời đại mà cái chết chỉ là một sự “hóa thân”, nơi những tâm hồn trẻ tuổi đã chọn cách rực rỡ nhất để hiến dâng, để rồi mỗi tấc đất ta đi hôm nay đều thấm đẫm hương thơm lãng mạn của những đóa “Hoa” nở giữa lòng “Lửa”. Khi chạm tay vào những kỷ vật ấy, ta không chỉ thấy quá khứ, mà thấy cả một chân trời lý tưởng rực cháy đến nao lòng.

Chiến tranh, về bản chất bản thể, là sự hủy diệt và tàn khốc. Nhưng trong bối cảnh lịch sử Việt Nam, chiến tranh lại trở thành lò luyện của những tâm hồn lớn. Người ta vẫn thường tự vấn: “Sức mạnh nào đã khiến những chàng trai, cô gái gác lại bút nghiên, từ biệt giảng đường yên ả để dấn thân vào nơi hòn tên mũi đạn?”. Câu trả lời nằm ở hai chữ: Lý tưởng. Với thế hệ ấy, độc lập dân tộc không phải là khái niệm trừu tượng, mà là hơi thở, là lẽ sống. Như nhà văn Nikolai Ostrovsky từng viết trong cuốn sách gối đầu giường của bao thế hệ chiến sĩ — Thép đã tôi thế đấy: "Cái quý nhất của con người ta là sự sống. Đời người chỉ sống có một lần. Phải sống sao cho khỏi xót xa, ân hận vì những năm tháng đã sống hoài, sống phí..."

Lý tưởng ấy chính là ngọn hải đăng giúp họ bước qua bóng tối của sợ hãi. Họ ra đi với tâm thế nhẹ tênh nhưng quyết liệt: "Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước / Mà lòng phơi phới dậy tương lai". Họ coi việc hy sinh là một đặc ân được cống hiến, bởi họ hiểu rằng: "Khi ta ở chỉ là nơi đất ở / Khi ta đi đất đã hóa tâm hồn".Khép lại những trang nhật ký của một thời hoa lửa, ta không thấy bóng tối của sự diệt vong, mà chỉ thấy ánh sáng rực rỡ của niềm tin vào sự bất tử. Những người lính năm ấy đã nằm lại ở tuổi đôi mươi, để tuổi đôi mươi của chúng ta hôm nay được trọn vẹn dưới bầu trời xanh ngắt. Họ không cần chúng ta phải tạc tượng đồng chí cốt, họ chỉ cần chúng ta nhớ rằng: Để có một nhành hoa nở hôm nay, đã từng có một rừng cây phải cháy. “Thời hoa lửa” sẽ mãi là vầng trăng soi chiếu vào lòng mỗi người trẻ, để ta biết sống sâu sắc hơn, biết yêu thương mãnh liệt hơn. Xin hãy giữ cho ngọn lửa ấy luôn cháy trong tim, không phải để đốt cháy hiện tại, mà để sưởi ấm tương lai, để mỗi bước chân ta đi đều xứng đáng với những người đã ngã xuống khi môi còn vương nụ cười và trái tim còn tràn đầy hơi thở của mùa xuân dân tộc.Nhưng "Thời hoa lửa" không chỉ có những khúc tráng ca hào hùng, nó còn là những khoảng lặng đầy chất thơ. Đó là vẻ đẹp của đóa hồng nở trên báng súng, là tiếng hát át tiếng bom. Giữa những cơn mưa bom bão đạn tại Ngã ba Đồng Lộc hay Thành cổ Quảng Trị, người ta vẫn thấy những nụ cười trắng lóa, những tình yêu chớm nở qua những lá thư tay vội vã. Cái khắc nghiệt của bệnh tật, của lán trại không ngăn được cái nhìn lãng mạn hướng về một ngày mai hòa bình. Đúng như lời liệt sĩ Đặng Thùy Trâm đã viết trong nhật ký:

"Hãy giữ vững tinh thần của người cộng sản... Đừng bao giờ khuất phục trước khó khăn, đừng bao giờ sờn lòng trước gian khổ."

Sự hy sinh của họ mang vẻ đẹp của sự vô danh. Họ là những người lính không tên tuổi, những bà mẹ âm thầm tiễn con đi rồi mòn mỏi đợi chờ bên bậu cửa. Họ biến nỗi đau thành sức mạnh, biến hy sinh thành bất tử. Trong sự tàn khốc của bom đạn, tình đồng chí hiện lên như một điểm tựa vững chãi nhất. Chính cái "chất thơ" trong cái "chất thép" ấy đã khiến cuộc chiến của dân tộc không chỉ là cuộc đấu trí về vũ khí, mà là cuộc đấu tranh cho phẩm giá con người.

Thời hoa lửa đã lùi xa vào quá khứ, nhưng dư châm của nó vẫn vang vọng đến tận hôm nay. Những nấm mồ vô danh, dòng sông Thạch Hãn lờ lững trôi mang theo linh hồn của bao người lính trẻ là lời nhắc nhở đắt giá về cái giá của hòa bình. Vị lãnh tụ kính yêu Hồ Chí Minh đã khẳng định:

"Không có gì quý hơn độc lập, tự do." Và để có được cái "quý hơn" ấy, một thế hệ đã phải dâng hiến cả thanh xuân của mình vào lửa đỏ. Nếu quá khứ là rễ thì hiện tại là cành lá. Một cái cây không thể xanh tươi nếu tách rời cội rễ. Bài học từ thời hoa lửa hôm nay cần được chuyển hóa thành ngọn lửa của khát vọng sáng tạo, của lòng nhân ái và trách nhiệm kiến thiết quốc gia.