THỜI HOA LỬA: MẶT TRẬN 579 – NHỮNG NĂM THÁNG KHÔNG QUÊN Ở ĐÔNG BẮC CAMPUCHIA

Sau ngày 7-1-1979, tình hình Campuchia bước sang một giai đoạn mới. Chế độ diệt chủng Khmer Đỏ bị lật đổ, nhưng đất nước Campuchia vẫn phải đối mặt với rất nhiều khó khăn. Lực lượng Khmer Đỏ tiếp tục hoạt động ở một số khu vực, trong khi chính quyền cách mạng Campuchia còn non trẻ, cơ sở vật chất bị chiến tranh và chế độ diệt chủng tàn phá nặng nề. Trong hoàn cảnh đó, nhiệm vụ của Quân tình nguyện Việt Nam không dừng lại ở việc phối hợp chiến đấu mà còn mở rộng sang giúp nhân dân và chính quyền nước bạn khôi phục cuộc sống.

Ngày 18-7-1981, Bộ Quốc phòng quyết định thành lập Bộ tư lệnh Mặt trận 579 thuộc Quân khu 5, hoạt động trên địa bàn 4 tỉnh Đông Bắc Campuchia. Lực lượng của Mặt trận gồm các đơn vị quân đội Việt Nam cùng những đoàn quân sự, chuyên gia thực hiện nhiệm vụ giúp bạn xây dựng lực lượng, củng cố chính quyền và bảo vệ địa bàn. Đến ngày 23-9-1989, Mặt trận 579 hoàn thành việc rút quân về nước.

Địa bàn Đông Bắc Campuchia những năm ấy rất rộng và điều kiện hoạt động hết sức khó khăn. Rừng núi, đường sá thiếu thốn, thời tiết khắc nghiệt, trong khi tình hình an ninh còn phức tạp. Người lính Việt Nam phải thường xuyên di chuyển xa đơn vị, bám địa bàn và phối hợp với lực lượng vũ trang Campuchia.

Nhưng điều đáng nói là công việc của họ không chỉ diễn ra trên chiến trường.

Ở những vùng dân cư nghèo, cán bộ, chiến sĩ Việt Nam cùng chính quyền và nhân dân địa phương sửa chữa đường sá, dựng lại nhà cửa, xây dựng trường học, bệnh xá, hỗ trợ sản xuất và phòng chống dịch bệnh. Những công việc tưởng như bình thường ấy lại có ý nghĩa rất lớn đối với một đất nước vừa trải qua nhiều năm chiến tranh và thảm họa.

Có những người lính trước đó chỉ quen với nhiệm vụ quân sự, nhưng khi sang Campuchia lại phải học cách gần dân, hiểu dân và giúp dân. Họ đến từng địa bàn, tiếp xúc với người dân, nắm tình hình đời sống và cùng cán bộ địa phương giải quyết những khó khăn trước mắt.

Trong những ngôi làng nghèo, hình ảnh người lính Việt Nam sửa đường, giúp dựng nhà, hỗ trợ trường học hay chăm sóc người dân không phải là điều xa lạ.

Chính những việc làm cụ thể ấy đã tạo nên sự gắn bó giữa bộ đội Việt Nam và nhân dân Campuchia.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng của Mặt trận 579 là giúp bạn xây dựng lực lượng và củng cố chính quyền cách mạng. Muốn đất nước ổn định lâu dài, không thể chỉ dựa vào sự hỗ trợ từ bên ngoài. Người Campuchia phải từng bước tự tổ chức, tự quản lý và tự bảo vệ cuộc sống của mình. Vì vậy, bên cạnh nhiệm vụ quân sự, cán bộ Việt Nam còn tham gia đào tạo, bồi dưỡng cán bộ và giúp xây dựng các cơ sở của chính quyền bạn.

Trường Quân chính Mặt trận 579 được thành lập ngày 16-7-1982 cũng xuất phát từ yêu cầu đó. Những cán bộ, giáo viên từng giảng dạy trong nhà trường vừa làm nhiệm vụ đào tạo, vừa trực tiếp tham gia công tác trên chiến trường. Đây là một công việc đặc biệt, bởi người thầy trong hoàn cảnh ấy không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn phải giúp học viên có đủ khả năng đảm nhiệm công việc khi trở về địa phương.

Nhìn lại những năm tháng ấy, có thể thấy nhiệm vụ của người lính Việt Nam trên đất Campuchia rất nặng nề. Họ phải hoàn thành nhiệm vụ quân sự trong điều kiện khó khăn, đồng thời phải giúp một đất nước đang từng bước khôi phục sau thảm họa.

Đó cũng là lý do nhiều cựu chiến binh Mặt trận 579 sau hàng chục năm vẫn nhớ rất rõ những địa danh, những người dân và những đồng đội từng cùng mình trải qua những năm tháng ấy.

Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Trung Thu là một trong những người từng có hơn 8 năm thực hiện nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia, với cương vị Tham mưu trưởng Đoàn chuyên gia quân sự 5503 thuộc Mặt trận 579. Trong ký ức của ông, những năm tháng tại Campuchia không chỉ có nhiệm vụ chiến đấu mà còn có những câu chuyện về tình đồng đội và trách nhiệm với nhân dân nước bạn.

Có những người sau khi hoàn thành nhiệm vụ đã trở về quê hương, tiếp tục công tác và xây dựng gia đình. Nhưng cũng có những người không thể trở về. Sự hy sinh của họ trở thành một phần của lịch sử Mặt trận 579 và của nhiệm vụ quốc tế mà nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam đã thực hiện.

Năm tháng trôi qua, những người từng ở hai chiến tuyến khác nhau của một thời kỳ lịch sử nay đã có dịp gặp lại nhau. Trong những cuộc gặp mặt cựu chiến binh Mặt trận 579, nhiều cán bộ, sĩ quan Campuchia từng được bộ đội Việt Nam giúp đỡ năm xưa đã nhận ra những người đồng đội cũ. Những cái bắt tay, những cuộc trò chuyện sau hàng chục năm cho thấy ký ức về một thời gian khó vẫn còn được lưu giữ.

Mặt trận 579 đã hoàn thành nhiệm vụ và trở về nước, nhưng những dấu ấn của một thời vẫn còn hiện diện tại Campuchia. Khu lưu niệm Sở chỉ huy Mặt trận 579 được xây dựng tại tỉnh Stung Treng là một trong những địa điểm ghi nhớ những người Việt Nam và Campuchia đã hy sinh vì độc lập, tự do của hai dân tộc.

Đối với thế hệ hôm nay, câu chuyện về Mặt trận 579 không chỉ để nhắc lại một giai đoạn lịch sử. Điều quan trọng hơn là hiểu được giá trị của hòa bình, tình hữu nghị và sự hy sinh của những người đi trước.

Những người lính năm ấy đã dành nhiều năm tuổi trẻ ở một đất nước cách xa quê hương. Họ làm nhiệm vụ trong những điều kiện khó khăn và nhiều người đã không thể trở về. Những người trở về tiếp tục sống cuộc đời bình dị, nhưng ký ức về Campuchia vẫn theo họ đến tận hôm nay.

Đó là một phần lịch sử cần được nhắc lại bằng sự trân trọng và lòng biết ơn. Bởi phía sau những dòng lịch sử về Mặt trận 579 là hàng nghìn con người cụ thể, với tuổi trẻ, gia đình, tình đồng đội và những năm tháng đã cống hiến cho nhiệm vụ quốc tế cao cả.

Thời hoa lửa của Mặt trận 579 đã khép lại từ nhiều thập kỷ trước, nhưng những đóng góp của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ từng làm nhiệm vụ trên đất Campuchia vẫn là một phần đáng trân trọng trong lịch sử quan hệ hữu nghị Việt Nam – Campuchia.