THỜI HOA LỬA: NGUYỄN THỊ KIM – NGƯỜI CON GÁI VIỆT NAM TRÊN ĐẤT CAMPUCHIA

Khi nhắc đến chiến trường Campuchia, người ta thường nhớ đến những đoàn quân hành quân qua biên giới, những trận chiến kéo dài giữa rừng núi và những người lính phải xa quê nhiều năm. Nhưng phía sau những đoàn quân ấy còn có những con người lặng lẽ làm những công việc ít được nhắc đến. Họ là những nữ quân nhân, những cán bộ hậu cần, quân y và những người phục vụ chiến trường. Không phải ai cũng cầm súng, không phải ai cũng đứng ở tuyến đầu, nhưng họ đều phải đối mặt với những khó khăn của chiến tranh và sự xa cách quê nhà.

Trong những năm đất nước Campuchia từng bước hồi sinh sau ngày 7/1/1979, lực lượng Việt Nam tiếp tục ở lại cùng lực lượng cách mạng Campuchia để truy quét tàn quân Khmer Đỏ, củng cố chính quyền và giúp nhân dân khôi phục cuộc sống. Đây là một nhiệm vụ kéo dài, gian khổ và đòi hỏi sự hy sinh của rất nhiều người.

Trong số những người sang Campuchia khi ấy có những cô gái tuổi đời còn rất trẻ. Họ rời gia đình trong những năm tháng mà chiến tranh vẫn chưa thực sự khép lại. Có người vừa tốt nghiệp, có người mới bước vào quân ngũ, có người đang có một cuộc sống bình thường thì nhận nhiệm vụ lên đường. Đối với họ, Campuchia lúc ấy là một vùng đất xa lạ, nhưng khi đã đặt chân đến đó, họ nhanh chóng hiểu rằng những con người đang sống trên mảnh đất này cũng đang cần được giúp đỡ.

Công việc của họ thường bắt đầu từ những điều rất giản dị. Chăm sóc thương binh, lo thuốc men, chuẩn bị lương thực, phục vụ đơn vị, giúp đỡ người dân, liên lạc với cơ sở và hỗ trợ những công việc cần thiết trong điều kiện chiến trường. Những việc ấy không tạo nên những tiếng vang lớn, nhưng nếu thiếu họ, rất nhiều hoạt động của đơn vị sẽ không thể duy trì.

Chiến tranh vốn đã khắc nghiệt với người lính, với những người phụ nữ lại càng có những thử thách riêng. Xa nhà hàng trăm, hàng nghìn cây số, sống trong điều kiện thiếu thốn, không biết ngày nào được trở về, họ phải học cách mạnh mẽ hơn tuổi đời của mình. Có những cô gái ngày hôm trước còn sống trong gia đình, được cha mẹ chăm sóc, hôm nay đã phải tự mình thích nghi với cuộc sống quân ngũ giữa một đất nước xa lạ.

Điều khiến người ta trân trọng họ chính là sự bình dị. Họ không nghĩ mình đang làm một điều phi thường. Họ chỉ nghĩ rằng mình đang làm nhiệm vụ của mình, đồng đội cần mình thì mình phải cố gắng, người bị thương cần chăm sóc thì phải chăm sóc, đơn vị cần người thì phải có mặt.

Nhưng chính từ những điều bình dị ấy đã hình thành nên một phần sức mạnh của lực lượng làm nhiệm vụ tại Campuchia.

Những người lính khi bị thương cần người chăm sóc. Những người dân bị bệnh cần thuốc. Những đơn vị ở xa cần lương thực, nước uống và các điều kiện sinh hoạt tối thiểu. Trong những hoàn cảnh ấy, những người phụ nữ đã góp phần giữ cho cuộc sống của đơn vị không bị đứt gãy.

Có những ngày họ phải làm việc trong điều kiện thiếu thốn. Có những đêm không được ngủ trọn giấc. Có những lúc vừa hoàn thành công việc này đã phải bắt đầu một nhiệm vụ khác. Nhưng điều họ mong đợi nhất vẫn là những người bên cạnh mình được an toàn.

Đằng sau mỗi người lính được cứu chữa, mỗi đồng đội được chăm sóc, mỗi đơn vị hoàn thành nhiệm vụ đều có sự đóng góp của rất nhiều con người mà lịch sử đôi khi ít nhắc đến.

Và cũng giống như những người lính trực tiếp chiến đấu, những người phụ nữ ấy phải sống với nỗi nhớ gia đình.

Có những lá thư từ quê nhà được giữ rất lâu. Có những lần nghe tin cha mẹ đau yếu mà không thể về. Có những người đến ngày cưới của bạn bè cũng chỉ biết gửi lời chúc từ xa. Có người nhiều năm không được nhìn thấy gia đình.

Tuổi trẻ của họ cứ thế trôi qua giữa đất bạn.

Có người trở về khi đã trưởng thành hơn rất nhiều so với ngày lên đường. Có người mang theo những kỷ niệm mà suốt đời không thể quên. Và cũng có những người đã hy sinh trong khi đang làm nhiệm vụ.

Đằng sau mỗi sự hy sinh ấy vẫn là một gia đình ở quê nhà.

Một người mẹ chờ con.

Một người cha mong con.

Một người chồng chờ vợ.

Một đứa trẻ chờ mẹ.

Đó là những mất mát rất riêng nhưng lại tạo thành một phần của sự hy sinh chung trong những năm tháng ấy.

Nhìn lại lịch sử, chúng ta thường nhớ đến những ngày chiến thắng, những chiến dịch lớn và những dấu mốc quan trọng. Nhưng để có được những ngày tháng ấy là sự góp sức của rất nhiều con người bình thường. Họ không phải lúc nào cũng có tên trong những câu chuyện lớn, nhưng sự hiện diện của họ là điều không thể thiếu.

Những người phụ nữ Việt Nam từng làm nhiệm vụ tại Campuchia cũng vậy.

Họ đã mang đến đó sự tận tụy, lòng nhân hậu và sự bền bỉ của người phụ nữ Việt Nam. Họ chăm sóc đồng đội, giúp đỡ nhân dân và cùng mọi người vượt qua những năm tháng gian khổ. Trong một đất nước vừa thoát khỏi thảm họa diệt chủng, sự hiện diện của họ còn mang theo một ý nghĩa khác: đó là sự chăm sóc và tình người giữa những con người đã trải qua quá nhiều đau thương.

Ngày 7/1/1979 đã mở ra một thời kỳ mới đối với Campuchia, nhưng sau đó vẫn còn nhiều năm khó khăn. Quân tình nguyện Việt Nam và lực lượng cách mạng Campuchia tiếp tục chiến đấu, đồng thời hỗ trợ quá trình khôi phục đất nước. Nhiều cán bộ, chiến sĩ Việt Nam đã hy sinh hoặc để lại một phần xương máu trên đất bạn.

Bởi vậy, khi nhắc đến những người từng làm nhiệm vụ tại Campuchia, chúng ta không nên chỉ nhớ đến những trận đánh. Cần nhớ cả những con người đã âm thầm đứng phía sau chiến trường, trong đó có những người phụ nữ đã dành những năm tháng đẹp nhất của tuổi trẻ cho nhiệm vụ.

Hơn bốn mươi năm đã trôi qua. Những cô gái năm nào nay nhiều người đã trở thành những người mẹ, người bà. Có người vẫn giữ những kỷ vật cũ của thời quân ngũ. Có người vẫn gặp lại đồng đội mỗi khi có dịp. Có người khi nhắc đến Campuchia vẫn nhớ những con đường, những phum sóc, những đồng đội và những người dân đã từng gặp trong những năm tháng ấy.

Có lẽ ký ức đẹp nhất đối với họ không phải là mình đã làm được điều gì lớn lao, mà là đã từng có một thời cùng đồng đội sống và làm nhiệm vụ trong một hoàn cảnh đặc biệt. Có những người bạn đã trở về. Có những người không trở về. Và có những cái tên đến hôm nay vẫn được nhắc bằng sự kính trọng.

Đất nước Campuchia hôm nay đã hồi sinh và phát triển. Quan hệ Việt Nam – Campuchia tiếp tục được vun đắp trên nền tảng tình hữu nghị, đoàn kết và hợp tác. Những người từng trải qua chiến tranh có thể đã già, nhưng ký ức về những năm tháng ấy vẫn còn giá trị đối với các thế hệ sau.

Nhìn lại một thời đã qua, điều đáng quý nhất không phải là kể lại chiến tranh bằng những lời quá hào hùng, mà là nhớ đến những con người đã sống trong chiến tranh bằng một tấm lòng chân thành. Họ cũng biết sợ, biết nhớ nhà, biết mong ngày trở về. Nhưng khi nhiệm vụ đến, họ vẫn lên đường và cố gắng hoàn thành phần việc của mình.

Vì thế, những người phụ nữ từng làm nhiệm vụ tại Campuchia cũng xứng đáng được nhắc đến trong câu chuyện về một thế hệ đã hy sinh cho Tổ quốc và nghĩa vụ quốc tế.

Xin trân trọng nhớ đến những người đã trở về và mang theo ký ức của một thời tuổi trẻ. Xin cúi đầu trước những người đã hy sinh trên đất bạn. Và xin biết ơn những người phụ nữ đã âm thầm góp sức trong những năm tháng gian khổ ấy.

Họ có thể không để lại những câu chuyện quá lớn lao, nhưng chính những điều bình dị họ đã làm đã góp phần làm nên sức mạnh của cả một thế hệ. Và khi nhìn lại hôm nay, chúng ta càng hiểu rằng lịch sử không chỉ được viết bởi những người đứng ở nơi nổi bật nhất, mà còn được viết bởi rất nhiều con người lặng lẽ, đã đem tuổi trẻ của mình đặt vào những năm tháng mà đất nước và nhân dân cần họ nhất.