THỜI HOA LỬA: NHỮNG NGƯỜI LÍNH VIỆT NAM TRÊN ĐẤT CAMPUCHIA – MỘT PHẦN TUỔI XUÂN GỬI LẠI ĐẤT BẠN

Lịch sử có những giai đoạn khi nhìn lại, người ta không chỉ cần nhớ đến những sự kiện đã diễn ra, mà còn cần nhớ đến những con người đã góp phần làm nên những sự kiện ấy.

Đối với Campuchia, những năm cuối thập niên 1970 là một giai đoạn đặc biệt đau thương. Đất nước rơi vào thảm họa dưới chế độ Khmer Đỏ. Cuộc sống của nhân dân bị đảo lộn nghiêm trọng; nhiều gia đình bị chia lìa, nhiều người dân bị sát hại, cơ sở vật chất và đời sống xã hội bị tàn phá nặng nề.

Trong hoàn cảnh đó, lực lượng cách mạng Campuchia đã đứng lên đấu tranh chống chế độ Khmer Đỏ. Đồng thời, Việt Nam cũng phải đối mặt với những cuộc tiến công, xâm phạm lãnh thổ ở khu vực biên giới Tây Nam.

Những người lính Việt Nam một lần nữa lên đường.

Sau những năm tháng chiến đấu bảo vệ Tổ quốc, họ tiếp tục nhận nhiệm vụ ở một chiến trường mới. Đó là đất nước Campuchia, nơi có những cánh rừng rộng lớn, những vùng biên giới xa xôi và những con đường mà trước đó họ chưa từng biết đến.

Phía sau mỗi người lính là một quê hương.

Có người vừa rời gia đình.

Có người còn mẹ già ở quê.

Có người có người vợ trẻ và những đứa con còn nhỏ.

Có người tuổi đời mới ngoài đôi mươi, chưa kịp sống hết những ước mơ bình dị của tuổi trẻ.

Nhưng khi Tổ quốc và nhiệm vụ gọi tên, họ lên đường.

Hành trang của người lính khi ấy không có nhiều.

Một chiếc ba lô.

Một khẩu súng.

Một vài vật dụng cá nhân.

Và trong sâu thẳm mỗi người là nỗi nhớ quê hương không dễ gọi thành lời.

Trên đất Campuchia, những người lính Việt Nam đã trải qua những tháng ngày gian khổ. Điều kiện chiến đấu, sinh hoạt thiếu thốn; địa hình phức tạp; khí hậu khắc nghiệt; nguy hiểm luôn hiện hữu.

Nhưng điều khiến họ day dứt không chỉ là chiến tranh.

Đó còn là hình ảnh những người dân Campuchia phải sống trong cảnh khốn cùng.

Những mái nhà vắng bóng người.

Những gia đình không còn đủ thành viên.

Những đứa trẻ thiếu sự chăm sóc của cha mẹ.

Những người dân mong muốn được sống một cuộc sống bình thường, được làm ruộng, được đến trường, được trở về với gia đình.

Chính trong những hoàn cảnh ấy, tình cảm giữa người lính Việt Nam với nhân dân Campuchia được hình thành từ những điều rất giản dị.

Một phần lương thực được chia sẻ.

Một ngụm nước được trao đi.

Một người dân được giúp đỡ.

Một đứa trẻ được bảo vệ.

Những việc làm ấy có thể rất nhỏ bé nếu đặt giữa một cuộc chiến tranh rộng lớn, nhưng lại có ý nghĩa rất lớn đối với những con người đang cần được chở che.

Ngày 7/1/1979, Phnom Penh được giải phóng, chế độ Khmer Đỏ bị lật đổ. Đối với nhân dân Campuchia, đây là một dấu mốc đặc biệt quan trọng, mở ra thời kỳ mới trong quá trình khôi phục đất nước và cuộc sống.

Tuy nhiên, đối với những người lính Việt Nam, nhiệm vụ chưa kết thúc.

Sau ngày Phnom Penh được giải phóng, nhiều cán bộ, chiến sĩ và chuyên gia Việt Nam tiếp tục ở lại Campuchia trong những năm tiếp theo. Họ phối hợp với lực lượng Campuchia chống lại tàn quân Khmer Đỏ, đồng thời tham gia giúp đỡ nhân dân Campuchia từng bước khôi phục đời sống.

Đó là một chặng đường kéo dài và không ít gian khổ.

Có những người lính đã trở về quê hương sau khi hoàn thành nhiệm vụ.

Nhưng cũng có những người mãi mãi không trở về.

Họ hy sinh ở những cánh rừng, những vùng biên giới, những địa bàn xa xôi của Campuchia.

Tuổi trẻ của họ dừng lại ở đó.

Một người lính hy sinh, phía sau anh là một gia đình mất đi người con, người chồng, người cha.

Có những người mẹ Việt Nam đã chờ con trong nhiều năm.

Có những người vợ giữ lại những kỷ vật của chồng như giữ lại một phần ký ức của gia đình.

Có những đứa trẻ lớn lên mà hình ảnh về người cha chỉ còn qua những tấm ảnh cũ.

Vì vậy, khi nhắc đến những người lính Việt Nam đã chiến đấu và hy sinh trên đất Campuchia, chúng ta không thể chỉ nói bằng những con số.

Đằng sau mỗi con số là một cuộc đời.

Đằng sau mỗi cái tên trên bia mộ là một gia đình.

Đằng sau mỗi phần mộ liệt sĩ là một tuổi trẻ đã gửi lại cho đất nước.

Và đằng sau những trang lịch sử là sự hy sinh mà các thế hệ hôm nay có trách nhiệm ghi nhớ.

Thời gian đã trôi qua.

Những cánh rừng ngày trước đã thay đổi.

Những con đường chiến tranh ngày nào nay có thể đã trở thành những con đường dân sinh.

Những người lính năm xưa cũng đã có người trở về với mái tóc bạc.

Nhưng ký ức về những năm tháng ấy vẫn còn nguyên trong lòng họ.

Có người không muốn kể nhiều về mình.

Họ chỉ nhắc đến đồng đội.

Nhắc đến những người đã nằm lại.

Nhắc đến những người chưa tìm được hài cốt.

Nhắc đến những người đã cùng mình đi qua những tháng ngày gian khổ nhưng không có cơ hội nhìn thấy ngày trở về.

Có lẽ đó chính là điều đáng trân trọng nhất ở những người lính từng đi qua chiến tranh.

Họ không xem sự hy sinh của mình là điều để kể công.

Họ chỉ coi đó là trách nhiệm của một người lính đối với Tổ quốc và đối với nhiệm vụ được giao.

Nhưng với thế hệ hôm nay, sự hy sinh ấy cần được ghi nhớ bằng tất cả lòng biết ơn.

Bởi hòa bình không tự nhiên mà có.

Những ngày tháng bình yên hôm nay được xây dựng từ biết bao mồ hôi, nước mắt và máu của những thế hệ đi trước.

Trên đất Campuchia, nhiều người lính Việt Nam đã gửi lại tuổi xuân.

Có người trở về.

Có người mang thương tật suốt đời.

Có người mãi mãi nằm lại nơi đất bạn.

Nhưng tất cả họ đều đã góp một phần của mình vào một giai đoạn lịch sử đặc biệt của hai dân tộc.

Nhìn lại chặng đường ấy, chúng ta càng thấu hiểu giá trị của hòa bình, tình hữu nghị và sự đoàn kết giữa nhân dân Việt Nam và Campuchia.

Và hơn hết, xin được dành sự tri ân chân thành đến những người lính đã lên đường khi tuổi đời còn rất trẻ; đến những người mẹ, người vợ, người thân đã âm thầm chịu đựng mất mát; đến những người đã trở về và mang theo ký ức của cả một thời hoa lửa.

Tên tuổi của nhiều người có thể không được nhắc đến trong những trang sách lớn.

Nhưng sự hy sinh của họ không bao giờ là vô nghĩa.

Bởi có những con người đã đi qua chiến tranh và để lại phía sau mình không phải những lời kể về chiến công, mà là một đất nước được hồi sinh, những gia đình được đoàn tụ và những thế hệ trẻ được lớn lên trong hòa bình.

Đó là giá trị mà thời gian không thể xóa nhòa.

Và đó cũng là món nợ ân tình mà các thế hệ hôm nay luôn cần ghi nhớ.