THỜI HOA LỬA: TRẦN VĂN ƠN – NGỌN LỬA TIÊN PHONG CỦA TUỔI TRẺ HỌC ĐƯỜNG

Vào những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp quay trở lại xâm lược nước ta, không khí sục sôi yêu nước không chỉ lan tỏa trên các chiến trường rừng núi hiểm trở mà còn sục sôi mãnh liệt tại các đô thị lớn, đặc biệt là Sài Gòn - Chợ Lớn. Giữa tâm điểm của những phong trào đấu tranh cách mạng ấy, cái tên Trần Văn Ơn nổi lên như một biểu tượng sáng ngời của thế hệ thanh niên học sinh đô thị.

Trần Văn Ơn sinh năm 1931 tại Châu Đốc (nay thuộc An Giang), là một học sinh chăm ngoan, học giỏi của trường Trương Vĩnh Ký (Sài Gòn). Sớm có lòng yêu nước nồng nàn, anh tham gia vào phong trào học sinh, sinh viên cứu quốc, hoạt động bí mật để tuyên truyền và tổ chức các cuộc đấu tranh đòi quyền dân sinh, dân chủ, chống lại ách cai trị bạo tàn của thực dân và chính quyền tay sai.

Ngày 9 tháng 1 năm 1950, một cuộc biểu tình lớn với sự tham gia của hơn 2.000 học sinh, sinh viên các trường cùng đông đảo giáo viên và đồng bào Sài Gòn - Chợ Lớn đã nổ ra. Đoàn biểu tình kéo đến dinh Phủ Thủy (nay là khu vực dinh Độc Lập) để đưa yêu sách thả ngay những học sinh, sinh viên bị bắt bớ trái phép và đòi đảm bảo an ninh cho việc học tập.

Trước khí thế hừng hực và lòng quả cảm của đoàn người, nhà cầm quyền thực dân và tay sai hoảng sợ, huy động lực lượng cảnh sát, binh lính đàn áp dã man. Chúng dùng vòi rồng xịt nước cực mạnh, dùng gậy gộc, dùi cui và cả súng đạn để tấn công đoàn biểu tình tay không.

Giữa lằn ranh sinh tử, khi cảnh sát lao vào đánh đập một nữ sinh đang cầm cờ, Trần Văn Ơn không ngần ngại lao đến che chở, hứng chịu những đòn roi tàn bạo của kẻ thù. Bất chấp hiểm nguy, anh đứng chắn ngay tuyến đầu để bảo vệ các em học sinh nhỏ tuổi hơn. Kẻ thù điên cuồng nổ súng, và một viên đạn tàn độc đã xuyên qua ngực người học sinh trẻ tuổi. Trần Văn Ơn ngã xuống trên đường phố Sài Gòn khi tuổi đời vừa tròn 19, để lại máu thấm đỏ khoảng sân trước cổng trường.

Đám tang của Trần Văn Ơn vào ngày 12 tháng 1 năm 1950 đã biến thành một cuộc biểu dương lực lượng khổng lồ chưa từng có với sự tham gia của hàng chục vạn người dân khắp Nam Bộ. Sự hy sinh anh dũng của anh đã thắp lên ngọn lửa đấu tranh kiên cường trong lòng các thế hệ học sinh, sinh viên miền Nam, góp phần viết nên những trang sử hào hùng, bi tráng của dân tộc trong thời kỳ đầu lửa đạn. Để tưởng nhớ anh, ngày 9 tháng 1 hằng năm đã trở thành Ngày truyền thống Học sinh, Sinh viên Việt Nam.