Thời hoa lửa trên sông Lô

Thời hoa lửa trên sông Lô

Những năm tháng chiến tranh, Phú Thọ không chỉ là miền trung du yên bình với đồi cọ, nương chè, mà còn là hậu phương đỏ lửa của miền Bắc. Bom đạn không dội xuống dày đặc như ở tuyến lửa, nhưng chiến tranh hiện diện trong từng nhịp thở, từng chuyến đò, từng con đường đất đỏ.

Bên bến sông Lô, làng nhỏ ven nước ngày ấy luôn mờ sương mỗi sáng. Sông vẫn chảy hiền hòa, nhưng trên mặt nước không chỉ có bóng tre soi mình, mà còn in hình những chiếc thuyền chở lương thực, vũ khí vượt sông vào chiến trường. Ban ngày, sông lặng. Ban đêm, tiếng mái chèo khua khẽ hòa vào tiếng côn trùng, đưa những chuyến hàng bí mật đi xa.

Lan – cô gái tuổi mười tám – là dân quân tự vệ của xã. Ban ngày, cô lên nương cấy lúa, hái chè. Đêm xuống, Lan cùng các chị em thay nhau gác sông, quan sát bầu trời, sẵn sàng báo động khi có máy bay địch. Ánh đuốc lập lòe trong đêm tối, soi gương mặt còn rất trẻ, nhưng ánh mắt đã cứng cỏi hơn tuổi.

Có những đêm bom nổ xa, mặt đất rung lên khe khẽ. Lan siết chặt cây súng trường, tim đập thình thịch. Cô nghĩ đến anh trai đang hành quân ở miền Nam, nghĩ đến lời mẹ dặn:

“Còn người là còn làng, còn sông là còn nước.”

Phú Thọ những năm ấy là nơi hội tụ của những chuyến xe không biển số, của các kho hàng giấu dưới tán cọ xanh, của những lớp học sơ tán nơi trẻ em vẫn ê a đánh vần giữa tiếng máy bay gầm rú. Chiến tranh không dập tắt được tiếng cười trẻ nhỏ, chỉ làm nó trở nên trong và quý hơn.

Ngày hòa bình, bến sông Lô trở lại yên ả. Lan giờ đã là một người phụ nữ trung niên, tóc điểm sợi bạc. Mỗi chiều đi ngang bến nước xưa, bà vẫn nhớ những đêm không trăng, nhớ ánh đuốc, nhớ tiếng gọi nhau khe khẽ trong bóng tối.

Thời hoa lửa đã qua, nhưng ký ức thì còn đó – như dòng sông Lô, lặng lẽ chảy qua bao thế hệ, mang theo câu chuyện về một Phú Thọ kiên cường, bình dị mà anh hùng.