THỜI HOA LỬA TRONG RỪNG TRÀM MỸ PHƯỚC

Mùa mưa năm 1947, rừng tràm Mỹ Phước, thuộc ấp Phước An B, xã Mỹ Phước, huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng (cũ), chìm trong màn sương dày và mùi bùn non ngai ngái. Ít ai ngờ rằng, giữa vùng đầm lầy heo hút ấy, một trung tâm đầu não của phong trào cách mạng Sóc Trăng đang dần hình thành.

1. Những ngày đầu vào rừng

Sau khi thực dân Pháp nổ súng tái chiếm Nam Bộ, tình hình Sóc Trăng trở nên vô cùng căng thẳng. Các thị xã, trục lộ lớn bị địch kiểm soát gắt gao. Trước yêu cầu bảo toàn lực lượng và duy trì sự lãnh đạo liên tục của Đảng, tháng 9 năm 1947, Tỉnh ủy Sóc Trăng quyết định rút cơ quan lãnh đạo về rừng tràm Mỹ Phước, huyện Mỹ Tú.

Cuộc hành quân vào rừng diễn ra trong đêm. Những chiếc xuồng ba lá lặng lẽ trôi trên kênh Mười Thước, kênh Ba Rinh. Cán bộ, chiến sĩ mang theo tài liệu, máy đánh chữ, nồi niêu, gạo muối — tất cả là gia tài của một cơ quan lãnh đạo tỉnh trong chiến tranh. Khi đặt chân đến rừng tràm, việc đầu tiên là dựng chòi, đào hầm, làm lán, từng bước hình thành Khu căn cứ Tỉnh ủy Sóc Trăng.

Rừng tràm Mỹ Phước khi ấy rộng hàng trăm hecta, lau sậy um tùm, nước ngập quanh năm. Ban ngày muỗi dày như khói, ban đêm đỉa bám đầy chân. Nhưng chính điều đó lại trở thành “lá chắn tự nhiên” bảo vệ căn cứ trước những cuộc càn quét của địch.

2. Gian khổ và bền gan

Cuộc sống trong căn cứ vô cùng thiếu thốn. Gạo phải chở từ xa vào, mỗi cán bộ chỉ được ăn độn khoai, củ năn, bông súng, có khi nhiều ngày liền không thấy hạt cơm trắng. Nước uống phải lọc từ nước phèn. Thuốc men khan hiếm, sốt rét rừng hoành hành, nhiều đồng chí ngã bệnh ngay trong lán họp.

Thế nhưng, giữa gian khó, tinh thần cách mạng chưa bao giờ nguội lạnh. Ngay trong rừng tràm Mỹ Phước, Tỉnh ủy đã tổ chức nhiều hội nghị quan trọng, đề ra chủ trương phát triển lực lượng vũ trang, xây dựng cơ sở quần chúng tại các xã của Mỹ Tú, Long Phú, Thạnh Trị.

Năm 1946–1947, tại căn cứ hình thành Công binh xưởng Sóc Trăng, quy tụ hơn 20 thợ rèn và cán bộ kỹ thuật. Dưới những mái lá đơn sơ, họ ngày đêm chế tạo mác, giáo, lựu đạn tự tạo, chông mìn để trang bị cho du kích. Tiếng búa đập trên đe vang lên đều đặn, như nhịp tim của cuộc kháng chiến.

3. Bom đạn và lòng dân

Không ít lần, địch phát hiện dấu vết và mở các cuộc càn quét lớn vào Mỹ Tú. Máy bay Pháp quần thảo, ném bom xuống rừng tràm, nhiều khu vực bị cháy rụi. Có những trận càn kéo dài 3–5 ngày, địch lội bùn, lùng sục từng bờ mương, từng gốc tràm.

Trong những thời khắc hiểm nghèo ấy, nhân dân xã Mỹ Phước trở thành chỗ dựa vững chắc cho căn cứ. Người dân che giấu cán bộ trong hầm bí mật, dẫn đường qua lối mòn, tiếp tế gạo muối, cá khô. Có gia đình cả nhà bị địch tra khảo nhưng vẫn một lòng giữ kín bí mật.

Nhiều cán bộ, chiến sĩ đã ngã xuống trên mảnh đất này. Máu của họ thấm vào bùn rừng, hòa cùng nước phèn, nuôi dưỡng ý chí chiến đấu cho những người ở lại.

4. Niềm vui từ chiến thắng Điện Biên

Đầu tháng 6 năm 1954, giữa rừng tràm Mỹ Phước, tin chiến thắng Điện Biên Phủ ngày 7/5/1954 được truyền về. Ngày 5/6/1954, cán bộ và nhân dân trong căn cứ tổ chức mít-tinh mừng chiến thắng. Không loa phóng thanh, không cờ lớn, chỉ có những lá cờ may vội, tiếng trống tự chế, nhưng niềm vui thì vỡ òa.

Nhiều người đã khóc — khóc vì sau chín năm kháng chiến, máu xương bỏ ra không uổng phí. Rừng tràm Mỹ Tú hôm ấy rộn ràng như ngày hội.

5. Tiếp lửa trong kháng chiến chống Mỹ

Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ, đất nước tạm thời chia cắt, rừng tràm Mỹ Phước tiếp tục là căn cứ quan trọng trong kháng chiến chống Mỹ (1954–1975). Tại đây, Đảng bộ Sóc Trăng bàn thảo nhiều nghị quyết quan trọng, lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị kết hợp vũ trang, chống “ấp chiến lược”, chống “bình định”.

Bom đạn Mỹ trút xuống ngày càng ác liệt. Chất độc hóa học làm nhiều cánh rừng chết trắng. Nhưng căn cứ vẫn tồn tại, bền bỉ suốt gần 30 năm chiến tranh.

6. Ngày toàn thắng và dấu ấn lịch sử

Ngày 30/4/1975, miền Nam hoàn toàn giải phóng. Tin chiến thắng đến với Mỹ Tú trong niềm xúc động nghẹn ngào. Khu căn cứ rừng tràm Mỹ Phước hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình.

Sau chiến tranh, nơi đây được gìn giữ, trùng tu. Ngày 11/6/1992, Khu căn cứ Tỉnh ủy Sóc Trăng tại Mỹ Tú được công nhận là Di tích lịch sử cách mạng cấp Quốc gia. Tại khu di tích hiện nay còn lưu giữ hàng trăm hình ảnh, hiện vật và ghi danh hơn 14.000 liệt sĩ của tỉnh Sóc Trăng — trong đó có nhiều người đã chiến đấu, hy sinh vì căn cứ này.

Kết

Rừng tràm Mỹ Tú hôm nay đã xanh trở lại. Con đường đất năm xưa nay đã trải nhựa. Nhưng mỗi gốc tràm, mỗi con kênh vẫn như thì thầm câu chuyện của một thời hoa lửa — nơi con người sống giữa bùn lầy, bom đạn mà vẫn giữ trọn niềm tin vào độc lập, tự do.