THÔI HỮU – NGUYỄN ĐẮC GIỚI: NGƯỜI CHIẾN SĨ CẦM BÚT GỬI TUỔI XUÂN VÀO CUỘC KHÁNG CHIẾN - PHẦN IX
Người viết giữa cuộc kháng chiến và sự hy sinh năm 1950
Bên cạnh thơ, Thôi Hữu còn để lại những tác phẩm văn xuôi, ký sự và phóng sự gắn với cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
Trong số đó có Đợi giờ chết, viết sau trận Cự Đà ngày 27 tháng 3 năm 1947, phản ánh cuộc chiến đấu của quân dân trên mặt trận Hà Nội. Tác phẩm được Nhà xuất bản Vệ quốc quân in năm 1949. Ông còn viết Tù binh trên đường số 4, ghi lại những vấn đề của chiến tranh và số phận con người trong hoàn cảnh đối đầu giữa hai bên.
Các tác phẩm cho thấy Thôi Hữu có khả năng quan sát, ghi chép và chuyển tải những sự kiện của cuộc kháng chiến thành những trang viết giàu sức gợi. Người lính trong tác phẩm của ông hiện lên giữa những tình huống cụ thể, với sự gian khổ, lòng dũng cảm và những phẩm chất được tôi luyện qua thực tế chiến đấu.
Trong những năm ở Việt Bắc, ông tiếp tục công việc tại các cơ quan báo chí kháng chiến. Đó là thời kỳ các nhà báo phải bám sát tình hình, đi đến những địa bàn khác nhau và làm việc trong điều kiện chiến tranh luôn tiềm ẩn nguy hiểm.
Ngày 16 tháng 12 năm 1950, Thôi Hữu hy sinh trên chiến trường Việt Bắc trong một vụ máy bay Pháp ném bom. Cuộc đời người chiến sĩ cầm bút kết thúc khi ông mới ngoài hai mươi tuổi theo cách tính của một số tư liệu ghi năm sinh 1921; các nguồn lớn như Bảo tàng Lịch sử Quốc gia và Báo Quân đội nhân dân ghi ông sinh năm 1919.
Sự hy sinh ấy để lại khoảng trống trong đội ngũ văn nghệ sĩ, nhà báo kháng chiến. Ông ra đi khi đang tiếp tục hoạt động, khi khả năng sáng tác vẫn còn nhiều triển vọng và khi cuộc kháng chiến của dân tộc chưa đi đến thắng lợi cuối cùng.
Sau khi ông mất, nhà báo Thép Mới đã viết bài Thương nhớ Thôi Hữu, đăng trên Tạp chí Văn nghệ năm 1950. Những dòng tưởng niệm của người đồng nghiệp là một ghi nhận đương thời đối với nhân cách và tình yêu văn chương của ông.
Cuộc đời Thôi Hữu dừng lại giữa chiến tranh, nhưng những trang viết ông để lại vẫn tiếp tục lưu giữ hình ảnh của một thời kỳ lịch sử, nơi người làm báo và người làm thơ cùng chia sẻ những khó khăn, hiểm nguy với bộ đội và nhân dân.
