THÔI HỮU – NGUYỄN ĐẮC GIỚI: NGƯỜI CHIẾN SĨ CẦM BÚT GỬI TUỔI XUÂN VÀO CUỘC KHÁNG CHIẾN - PHẦN VIII
“Lên Cấm Sơn” – tiếng thơ từ những gian khó
Trong các sáng tác của Thôi Hữu, bài thơ Lên Cấm Sơn là tác phẩm được nhiều thế hệ bạn đọc biết đến. Bài thơ được ông viết năm 1948 tại Việt Bắc và đăng trên báo Vệ quốc quân, số 21, ngày 15 tháng 4 năm 1948.
Tác phẩm ra đời trong những năm đầu cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, khi bộ đội phải đối mặt với nhiều thiếu thốn về lương thực, quần áo, thuốc men và điều kiện sinh hoạt. Những chuyến đi lên vùng núi, những ngày hành quân trong thời tiết khắc nghiệt đã trở thành một phần đời sống thường nhật của người chiến sĩ.
Lên Cấm Sơn ghi lại những gian khổ ấy bằng những hình ảnh cụ thể. Trong thơ có cái đói, cái rét, quần áo rách nát và những bữa ăn đạm bạc. Nhưng bên cạnh hiện thực khắc nghiệt là tình đồng đội, tinh thần lạc quan và niềm tin vào cuộc kháng chiến.
Thôi Hữu không che giấu sự thiếu thốn của người lính. Chính việc phản ánh những khó khăn một cách chân thực làm nổi bật hơn ý chí vượt lên hoàn cảnh của họ. Người chiến sĩ hiện lên không phải như những hình tượng xa cách đời thường, mà là những con người bằng xương bằng thịt, chịu đói rét, mệt nhọc nhưng vẫn giữ vững tinh thần chiến đấu.
Những câu thơ của ông thể hiện rõ tình cảm dành cho đồng đội. Tác giả muốn ghi lại cuộc sống của những người lính mà ông gặp gỡ, cùng sống và cùng chia sẻ khó khăn. Bởi vậy, cảm xúc trong bài thơ không chỉ là sự ngợi ca từ bên ngoài mà còn xuất phát từ trải nghiệm và sự đồng cảm của người viết.
Bài thơ Lên Cấm Sơn được in trong Tập Văn cách mạng và kháng chiến, do Hội Văn nghệ Việt Nam xuất bản năm 1949. Tác phẩm trở thành một dấu ấn quan trọng trong sự nghiệp thơ ca của Thôi Hữu, góp phần khẳng định vị trí của ông trong dòng thơ kháng chiến buổi đầu.
Đọc Lên Cấm Sơn, người đọc hôm nay không chỉ thấy hình ảnh người lính trong những năm tháng gian lao mà còn nhận ra một quan niệm sáng tác của Thôi Hữu: văn chương phải đi từ cuộc sống, hiểu con người trong hoàn cảnh thực tế và tìm thấy sức mạnh tinh thần ngay giữa những thiếu thốn, gian khổ.
