THỜI KỲ PHÁP THUỘC (1858–1945) – GIAI ĐOẠN BIẾN ĐỘNG LỚN TRONG LỊCH SỬ VIỆT NAM
Thời kỳ Pháp thuộc từ năm 1858 đến năm 1945 là một trong những giai đoạn đầy biến động và đau thương trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Đây là thời kỳ đất nước rơi vào ách thống trị của thực dân Pháp, nhân dân phải chịu nhiều áp bức, bóc lột, nhưng cũng chính trong hoàn cảnh đó đã bùng lên tinh thần yêu nước mãnh liệt và các phong trào đấu tranh giành độc lập dân tộc.
Năm 1858, liên quân Pháp – Tây Ban Nha nổ súng tấn công vào Đà Nẵng, mở đầu cho quá trình xâm lược Việt Nam. Sau nhiều năm chiến tranh và các hiệp ước bất bình đẳng, triều đình nhà Nguyễn từng bước nhượng bộ, để rồi đến cuối thế kỷ XIX, Việt Nam hoàn toàn trở thành thuộc địa của Pháp.
Dưới ách cai trị của thực dân, đất nước bị chia thành ba kỳ với ba chế độ quản lý khác nhau: Bắc Kỳ, Trung Kỳ và Nam Kỳ. Mục tiêu của Pháp là dễ bề cai trị, chia rẽ dân tộc và khai thác tối đa nguồn lợi kinh tế. Người dân Việt Nam phải chịu sưu cao thuế nặng, mất ruộng đất, bị bóc lột sức lao động và sống trong cảnh nghèo đói kéo dài.
Không chỉ khai thác tài nguyên, thực dân Pháp còn áp đặt hệ thống giáo dục, văn hóa và pháp luật nhằm phục vụ lợi ích cai trị. Tuy nhiên, bên cạnh mặt tiêu cực, giai đoạn này cũng chứng kiến sự du nhập của một số yếu tố hiện đại như đường sắt, cầu cảng, đô thị và kỹ thuật phương Tây. Dẫu vậy, tất cả chủ yếu phục vụ cho bộ máy cai trị và khai thác thuộc địa chứ không nhằm phát triển đất nước Việt Nam.
Trong bối cảnh ấy, tinh thần yêu nước của nhân dân ta chưa bao giờ tắt. Nhiều phong trào đấu tranh đã nổ ra khắp cả nước. Từ phong trào Cần Vương, khởi nghĩa Yên Thế, đến các phong trào Đông Du, Duy Tân, rồi những cuộc vận động cách mạng theo khuynh hướng mới – tất cả đều thể hiện khát vọng giành lại độc lập cho dân tộc.
Đặc biệt, đầu thế kỷ XX, dưới ảnh hưởng của chủ nghĩa Mác – Lênin, phong trào cách mạng Việt Nam bước sang giai đoạn mới. Năm 1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đã mở ra con đường đấu tranh đúng đắn cho dân tộc. Từ đây, phong trào cách mạng được tổ chức chặt chẽ và có định hướng rõ ràng hơn.
Đỉnh cao của cuộc đấu tranh là Cách mạng Tháng Tám năm 1945, khi toàn dân vùng lên giành chính quyền trên cả nước. Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình, Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, chấm dứt hơn 80 năm đô hộ của thực dân Pháp và hàng nghìn năm chế độ phong kiến.
Thời kỳ Pháp thuộc là một chương lịch sử đầy đau thương nhưng cũng rất hào hùng. Đó là giai đoạn nhân dân Việt Nam phải sống trong cảnh mất nước, nhưng cũng là thời kỳ hun đúc tinh thần đoàn kết, ý chí quật cường và khát vọng tự do.
Nhìn lại thời kỳ này, chúng ta càng thêm trân trọng giá trị của hòa bình, độc lập hôm nay. Đồng thời, đây cũng là lời nhắc nhở cho các thế hệ mai sau về trách nhiệm giữ gìn chủ quyền, xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, xứng đáng với những hy sinh to lớn của cha ông.
