Thói quen tự sửa chữa đồ gia dụng và tâm hồn của một người thợ máy trọn đời

Tiếng gọi của thanh xuân từ hòm đồ nghề mộc mạc Người ta thường mặc định rằng, khi một con người bước lên đỉnh cao của quyền lực, trở thành nguyên thủ của một quốc gia, họ sẽ vĩnh viễn gác lại những công việc tay chân lấm lem bùn đất hay dầu mỡ. Thế nhưng, với Chủ tịch Tôn Đức Thắng, chân lý ấy dường như bị đảo ngược. Đằng sau bộ quần áo lụa giản dị và cương vị Chủ tịch nước cao quý, mạch máu cuộn chảy trong ông vẫn là mạch máu của một người thợ cơ khí lành nghề từ xưởng Ba Son năm xưa.

Trong góc phòng nghỉ của Bác Tôn tại Hà Nội, giữa những món đồ đạc hết sức đơn sơ, luôn có một vật dụng được Bác nâng niu và cất giữ cẩn thận như một báu vật vô giá: đó là một chiếc hòm đồ nghề bằng gỗ đã sờn cũ. Bên trong chiếc hòm ấy là cơ man nào là kìm, búa, cờ-lê, tua-vít, mỏ lết, đinh ốc... được xếp đặt ngăn nắp. Đó không phải là những vật trưng bày, mà là những "người bạn" thường xuyên được Bác lấy ra sử dụng.

Tiếng búa cộc cạch giữa trưa hè Phủ Chủ tịch Có một câu chuyện mà những đồng chí phục vụ trong Phủ Chủ tịch vẫn thường rưng rưng kể lại. Đó là vào một buổi trưa mùa hè Hà Nội nóng như đổ lửa. Tiếng ve kêu râm ran dọc những hàng cây sấu cổ thụ. Trong phòng làm việc, chiếc quạt bàn cũ kỹ mang nhãn hiệu Marelli mà Bác Tôn vẫn thường dùng bỗng nhiên kêu khùng khục rồi dừng hẳn, lồng quạt im lìm không chịu quay. Thấy vậy, đồng chí thư ký vội vàng bước vào, định đưa tay rút phích cắm và thưa: "Bác nghỉ tay xơi nước, để cháu gọi anh em kỹ thuật lên sửa hoặc mang đổi cho Bác chiếc quạt mới cho mát ạ".

Nghe vậy, Bác Tôn khẽ xua tay, nụ cười đôn hậu rạng rỡ trên khuôn mặt hằn sâu nếp nhăn. Bác nhẹ nhàng cản lại: "Chú cứ để mặc nó cho tôi. Chuyện nhỏ xíu thế này, gọi anh em thợ thuyền đến làm gì cho phiền phức, họ còn bao nhiêu việc lớn phải lo. Căn bệnh của cái quạt này, để 'lão thợ già' này trị là khỏi ngay".

Nói rồi, Bác đứng lên, cẩn thận lấy chiếc kính lão đeo lên mắt, tự tay kéo chiếc hòm đồ nghề bằng gỗ ra giữa nhà. Hình ảnh vị Chủ tịch nước luống tuổi, tóc bạc phơ, mồ hôi rịn lấm tấm trên trán, đang cẩn thận tháo từng con ốc, rút từng cuộn dây đồng, tra từng giọt dầu máy vào trục quạt đã chạm đến tầng sâu thẳm nhất của sự cảm động. Đôi bàn tay của Bác, dù đã run run vì tuổi tác và những trận đòn thù năm xưa ở Côn Đảo, nhưng khi cầm vào cờ-lê, tua-vít lại trở nên linh hoạt, thoăn thoắt và điêu luyện đến lạ kỳ. Chỉ chưa đầy nửa giờ đồng hồ sau, chiếc quạt đã quay tít, phả ra làn gió mát rượi. Bác nhìn chiếc quạt, ánh mắt ánh lên niềm vui sướng và tự hào vô bờ bến – niềm vui của một người lao động chân chính khi thấy thành quả từ chính đôi bàn tay mình tạo ra.

Triết lý sống không bao giờ rời xa cội nguồn Không chỉ sửa quạt, hễ trong nhà có chiếc ghế gỗ lỏng đinh, bản lề cửa kêu cót két, hay chiếc xe đạp bị tuột xích, Bác đều tự tay hý hoáy sửa chữa. Những lúc ấy, Bác không còn là một nguyên thủ quốc gia uy nghi, mà thực sự trở lại là "Anh Hai Thắng" của anh em công nhân Sài Gòn thủa nào. Việc tự sửa chữa đồ đạc đối với Bác Tôn không đơn thuần chỉ là thói quen tiết kiệm. Sâu xa hơn, đó là một triết lý sống. Bác muốn giữ cho đôi bàn tay mình không bị "quan liêu hóa", giữ cho tâm hồn mình luôn gắn kết với giai cấp công nhân. Bác luôn tâm niệm rằng: Lao động là thước đo nhân phẩm của con người. Một người cán bộ dù ở chức vụ cao đến đâu, nếu rời xa lao động, quên đi sự vất vả của người thợ, thì sớm muộn cũng sẽ xa rời nhân dân. Tiếng búa cộc cạch vắt ngang những trưa hè ấy đã trở thành một khúc nhạc êm đềm, ngợi ca nhân cách của một vị lãnh tụ trọn đời thuộc về nhân dân lao động.