Thông cáo đặc biệt trong ngày đại thắng
Thông cáo đặc biệt trong ngày đại thắngBảo tàng Quân đoàn 2 lưu giữ nhiều hiện vật có ý nghĩa lịch sử về ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất Tổ quốc, trong đó có bản “Thông cáo số 1” (số đăng ký BTQĐ2:25/Gi-25) do Bộ Tư lệnh Quân đoàn 2 soạn thảo, nhằm báo cáo với toàn thể đồng bào: “Quân giải phóng đã làm chủ hoàn toàn thành phố Sài Gòn - Gia Định lúc 11 giờ 30 phút ngày 30/4/1975. Chính quyền Sài Gòn đã phải đầu hàng vô điều kiện…”.
Vào lúc 11 giờ 30 phút ngày 30/4/1975, hai chiếc xe tăng mang số hiệu 390 và 843 của Quân đoàn 2 đã húc đổ cánh cổng Dinh Độc Lập, tiến vào bắt sống toàn bộ nội các chính quyền ngụy Sài Gòn, sau đó Tổng thống Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng vô điều kiện. Trong bối cảnh đó, nhằm ổn định trật tự ở thành phố Sài Gòn vừa được giải phóng, Bộ Chỉ huy Chiến dịch Hồ Chí Minh ra lệnh cho Bộ Tư lệnh Quân đoàn 2 ra “Thông cáo số 1”[1]. 
Thông cáo đặc biệt trong ngày đại thắng. Ngày 30/4/1975, tại Dinh Độc Lập, Đại tá Nguyễn Công Trang, Phó Chính ủy Quân đoàn viết Thông cáo số 1. Sau khi viết xong, đồng chí chuyển cho các đồng chí Nguyễn Hữu An, Tư lệnh; Hoàng Đan, Phó Tư lệnh Quân đoàn và phái viên Nam Long góp ý sửa chữa cho hoàn chỉnh. Sau đó, đúng 13 giờ ngày 30/4/1975, bản thông cáo được đọc trên đài phát thanh và cứ 15 phút phát lại một lần cho đến tối. Nội dung cơ bản của bản “Thông cáo số 1” gồm: 1. Quy định sĩ quan, binh sĩ, cảnh sát, tình báo, mật vụ lực lượng vũ trang ngụy quyền Sài Gòn phải ra trình diện và nộp vũ khí tại Ủy ban Quân quản. 2. Công chức các cấp không được phá hoại công sở, sẵn sàng nhận lệnh. Các ngành điện nước, bưu điện, truyền thanh, vệ sinh công cộng phải điều hành công việc bình thường. Công nhân phải giữ vững máy móc xí nghiệp. 3. Nghiêm cấm mọi hành động phá rối trật tự trị an, mọi luận điệu chiến tranh tâm lý gây hoang mang, chia rẽ, không được gây tiếng nổ, bắn súng bừa bãi. 4. Ai ở đâu, ở đó. Từ 18 giờ tối 30/4 đến 6 giờ sáng ngày 01/5 không ai được đi lại trong thành phố. Mọi nhà phải treo cờ Mặt trận Dân tộc giải phóng để chào mừng chiến thắng. Cùng với bản tuyên bố đầu hàng của Tổng thống Chính quyền Sài Gòn Dương Văn Minh và bản chấp nhận tuyên bố đầu hàng của Quân Giải phóng, bản “Thông cáo số 1” là văn bản thứ hai được phát đi sau khi Sài Gòn được giải phóng. Đây là một trong những văn bản quan trọng, được soạn thảo, thể hiện sự nhạy bén về nhãn quan chính trị, nắm bắt tình hình kịp thời. Sự ra đời của bản “Thông cáo số 1” góp phần cho thành phố Sài Gòn ổn định sau giải phóng, nhân dân yên tâm lao động sản xuất. Sau năm 1975, “Bản thông cáo số 1” được Thủ trưởng Bộ Tư lệnh Quân đoàn giao cho Ban Bảo mật Quân đoàn lưu trữ và bảo quản. Năm 1995, “Bản thông cáo số 1” được chuyển giao cho Bảo tàng Quân đoàn lưu giữ và trưng bày. Trải qua 47 năm kể từ khi ra đời “Bản thông cáo số 1” đã được trưng bày trong nhiều cuộc triển lãm và đón hàng vạn lượt khách đến thăm quan, nghiên cứu và học tập. Đặc biệt, năm 2015 nhân kỷ niệm 40 ngày giải phóng hoàn toàn Miền Nam thống nhất tổ quốc, “Bản thông cáo số 1” được vinh dự tham gia trưng bày tại Dinh Độc Lập. Năm 2019, nhân kỷ 75 ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam và 30 năm ngày Hội Quốc phòng toàn dân “Bản thông cáo số 1” là một trong những hiện vật tiêu biểu được lựa chọn tham dự triển lãm. “Bản thông cáo số 1” là nguồn sử liệu quý để các nhà nghiên cứu lịch sử, học sinh, sinh viên đến nghiên cứu, tham quan và học tập.
Cán bộ bảo tàng đang giới thiệu “Thông cáo số 1” Nhằm phát huy giá trị lịch sử đặc biệt của bản “Thông cáo số 1”, những năm qua, cán bộ, nhân viên Bảo tàng Quân đoàn 2 đã gìn giữ, bảo quản và tuyên truyền, giáo dục cho cán bộ, chiến sĩ và du khách đến tham quan, học tập để hiểu rõ hơn về Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước./.
Thông cáo đặc biệt trong ngày đại thắng. Ngày 30/4/1975, tại Dinh Độc Lập, Đại tá Nguyễn Công Trang, Phó Chính ủy Quân đoàn viết Thông cáo số 1. Sau khi viết xong, đồng chí chuyển cho các đồng chí Nguyễn Hữu An, Tư lệnh; Hoàng Đan, Phó Tư lệnh Quân đoàn và phái viên Nam Long góp ý sửa chữa cho hoàn chỉnh. Sau đó, đúng 13 giờ ngày 30/4/1975, bản thông cáo được đọc trên đài phát thanh và cứ 15 phút phát lại một lần cho đến tối. Nội dung cơ bản của bản “Thông cáo số 1” gồm: 1. Quy định sĩ quan, binh sĩ, cảnh sát, tình báo, mật vụ lực lượng vũ trang ngụy quyền Sài Gòn phải ra trình diện và nộp vũ khí tại Ủy ban Quân quản. 2. Công chức các cấp không được phá hoại công sở, sẵn sàng nhận lệnh. Các ngành điện nước, bưu điện, truyền thanh, vệ sinh công cộng phải điều hành công việc bình thường. Công nhân phải giữ vững máy móc xí nghiệp. 3. Nghiêm cấm mọi hành động phá rối trật tự trị an, mọi luận điệu chiến tranh tâm lý gây hoang mang, chia rẽ, không được gây tiếng nổ, bắn súng bừa bãi. 4. Ai ở đâu, ở đó. Từ 18 giờ tối 30/4 đến 6 giờ sáng ngày 01/5 không ai được đi lại trong thành phố. Mọi nhà phải treo cờ Mặt trận Dân tộc giải phóng để chào mừng chiến thắng. Cùng với bản tuyên bố đầu hàng của Tổng thống Chính quyền Sài Gòn Dương Văn Minh và bản chấp nhận tuyên bố đầu hàng của Quân Giải phóng, bản “Thông cáo số 1” là văn bản thứ hai được phát đi sau khi Sài Gòn được giải phóng. Đây là một trong những văn bản quan trọng, được soạn thảo, thể hiện sự nhạy bén về nhãn quan chính trị, nắm bắt tình hình kịp thời. Sự ra đời của bản “Thông cáo số 1” góp phần cho thành phố Sài Gòn ổn định sau giải phóng, nhân dân yên tâm lao động sản xuất. Sau năm 1975, “Bản thông cáo số 1” được Thủ trưởng Bộ Tư lệnh Quân đoàn giao cho Ban Bảo mật Quân đoàn lưu trữ và bảo quản. Năm 1995, “Bản thông cáo số 1” được chuyển giao cho Bảo tàng Quân đoàn lưu giữ và trưng bày. Trải qua 47 năm kể từ khi ra đời “Bản thông cáo số 1” đã được trưng bày trong nhiều cuộc triển lãm và đón hàng vạn lượt khách đến thăm quan, nghiên cứu và học tập. Đặc biệt, năm 2015 nhân kỷ niệm 40 ngày giải phóng hoàn toàn Miền Nam thống nhất tổ quốc, “Bản thông cáo số 1” được vinh dự tham gia trưng bày tại Dinh Độc Lập. Năm 2019, nhân kỷ 75 ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam và 30 năm ngày Hội Quốc phòng toàn dân “Bản thông cáo số 1” là một trong những hiện vật tiêu biểu được lựa chọn tham dự triển lãm. “Bản thông cáo số 1” là nguồn sử liệu quý để các nhà nghiên cứu lịch sử, học sinh, sinh viên đến nghiên cứu, tham quan và học tập.
Cán bộ bảo tàng đang giới thiệu “Thông cáo số 1” Nhằm phát huy giá trị lịch sử đặc biệt của bản “Thông cáo số 1”, những năm qua, cán bộ, nhân viên Bảo tàng Quân đoàn 2 đã gìn giữ, bảo quản và tuyên truyền, giáo dục cho cán bộ, chiến sĩ và du khách đến tham quan, học tập để hiểu rõ hơn về Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước./.
