THPT ĐỒNG XOÀI (199)
Phan Đình Phùng (1847–1895) là chí sĩ yêu nước, nhà thơ và lãnh tụ cuộc khởi nghĩa Hương Khê trong phong trào Cần Vương chống thực dân Pháp cuối thế kỷ XIX. Ông được xem là biểu tượng của tinh thần kiên trung, liêm khiết và lòng yêu nước bất khuất của tầng lớp sĩ phu Việt Nam.
Xuất thân và con đường khoa cử
Phan Đình Phùng sinh trong một gia đình nho học, cha là Phó bảng Phan Đình Tuyến. Ông nổi tiếng học giỏi, đỗ cử nhân năm 1876 và năm sau đỗ Đình nguyên Tiến sĩ, được bổ làm tri huyện Yên Khánh (Ninh Bình), rồi làm Ngự sử trong triều vua Tự Đức. Ông được ca ngợi là quan liêm chính, thẳng thắn và có tinh thần trách nhiệm cao.
Lãnh tụ khởi nghĩa Cần Vương
Sau khi vua Hàm Nghi ban chiếu Cần Vương (1885), Phan Đình Phùng từ bỏ quan lộ, tập hợp nghĩa sĩ khắp các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Bình để chống Pháp. Ông tổ chức lực lượng theo mô hình quân sự chặt chẽ, xây dựng căn cứ tại Vụ Quang – địa hình hiểm trở thích hợp cho chiến tranh du kích. Dưới sự trợ giúp của tướng Cao Thắng, nghĩa quân Hương Khê trở thành lực lượng mạnh nhất của phong trào Cần Vương.
Tư tưởng và nhân cách
Phan Đình Phùng nổi tiếng kiên cường, không khuất phục dù người Pháp bắt thân nhân và san phẳng mồ mả tổ tiên. Câu nói “Tôi chỉ có một nấm mồ lớn là đất nước Việt Nam” thể hiện rõ tinh thần trung nghĩa và ý chí “vị quốc vong thân” của ông. Cuộc khởi nghĩa tuy thất bại, song kéo dài suốt mười năm, làm chậm bước xâm lược của Pháp và khơi dậy tinh thần yêu nước trong cả nước.
Di sản và tưởng niệm
Tên ông được đặt cho nhiều đường phố, trường học trên khắp Việt Nam, tiêu biểu như phố Phan Đình Phùng ở Hà Nội và tượng đài tại Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh. Ông được các thế hệ sau, trong đó có Phan Bội Châu và Hồ Chí Minh, tôn vinh là tấm gương yêu nước sáng ngời, biểu tượng cho truyền thống bất khuất của dân tộc Việt Nam
