THPT ĐỒNG XOÀI (222)
Ngô Quyền (khoảng 898–944) là vị vua sáng lập nhà Ngô và là một trong những nhân vật có ảnh hưởng sâu sắc nhất trong lịch sử Việt Nam. Ông nổi tiếng với chiến thắng trên sông Bạch Đằng năm 938 trước quân Nam Hán, sự kiện thường được xem là mốc mở đầu cho thời kỳ độc lập lâu dài của quốc gia sau nhiều thế kỷ Bắc thuộc.
Sự nghiệp và chiến thắng Bạch Đằng
Ngô Quyền là bộ tướng, đồng thời là con rể của Dương Đình Nghệ. Sau khi Dương Đình Nghệ bị Kiều Công Tiễn sát hại năm 937, Ngô Quyền đem quân tiêu diệt Kiều Công Tiễn và chuẩn bị đối phó với cuộc xâm lược của quân Nam Hán. Ông tận dụng địa hình và quy luật thủy triều trên sông Bạch Đằng, cho đóng cọc gỗ dưới lòng sông để nhử chiến thuyền đối phương vào bãi cọc rồi phản công, giành thắng lợi quyết định năm 938.
Xây dựng nhà nước độc lập
Sau chiến thắng, mùa xuân năm 939, Ngô Quyền xưng vương, lập nên nhà Ngô và chọn Thành Cổ Loa làm kinh đô thay vì Đại La. Ông tổ chức triều đình, đặt quan chế và nghi lễ, tạo nền tảng cho một nhà nước tự chủ của người Việt. Dù chỉ trị vì đến năm 944, những quyết định này được xem là bước khởi đầu quan trọng của nền quân chủ độc lập ở Việt Nam.
Di sản lịch sử
Các sử gia Việt Nam qua nhiều thời kỳ đều đánh giá rất cao vai trò của Ngô Quyền. Ông thường được xem là người khôi phục nền độc lập dân tộc, còn chiến thắng Bạch Đằng trở thành biểu tượng của nghệ thuật quân sự Việt Nam, kết hợp hiệu quả giữa địa hình, thủy triều và chiến thuật. Tên ông hiện được đặt cho nhiều tuyến đường, trường học và địa danh trên cả nước; đền và lăng thờ ông tại Đường Lâm là một trong những di tích tưởng niệm quan trọng.
