THPT ĐỒNG XOÀI (225)
Nguyễn Trãi (1380–1442), hiệu Ức Trai, là một nhà chính trị, quân sự, ngoại giao và nhà thơ kiệt xuất của Việt Nam thời đầu Lê sơ. Ông nổi tiếng với vai trò mưu sĩ của Lê Lợi trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn và là tác giả của nhiều tác phẩm có ảnh hưởng sâu rộng đến lịch sử, văn học và tư tưởng Việt Nam.
Vai trò lịch sử
Nguyễn Trãi thi đỗ Thái học sinh năm 1400 và từng làm quan dưới triều Hồ. Sau khi nhà Minh xâm lược Đại Việt, ông tham gia khởi nghĩa Lam Sơn, dâng Bình Ngô sách và trở thành một trong những chiến lược gia quan trọng nhất của nghĩa quân. Bên cạnh việc tham mưu quân sự, ông còn nổi bật trong ngoại giao và văn thư chính luận, góp phần thuyết phục nhiều lực lượng đối phương đầu hàng, giảm tổn thất cho cả hai bên.
Tác phẩm và tư tưởng
Chính LuậnThơ NômThơ HánĐịa LýTrong các trước tác của mình, Nguyễn Trãi nhấn mạnh tư tưởng "nhân nghĩa" và "lấy dân làm gốc", kết hợp ảnh hưởng của Nho giáo với thực tiễn quản trị đất nước. Bình Ngô đại cáo thường được xem là một trong những áng văn chính luận tiêu biểu của văn học Việt Nam, còn Quốc âm thi tập là cột mốc quan trọng trong sự phát triển của thơ chữ Nôm.
Vụ án Lệ Chi Viên
Năm 1442, sau khi vua Lê Thái Tông qua đời tại Lệ Chi Viên, Nguyễn Trãi và gia quyến bị kết tội trong vụ án nổi tiếng của lịch sử Việt Nam và chịu án tru di tam tộc. Hơn hai thập kỷ sau, năm 1464, vua Lê Thánh Tông ban chiếu minh oan, phục hồi danh dự cho ông và cho sưu tầm, gìn giữ các tác phẩm còn lại.
Di sản
Nguyễn Trãi được xem là một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn nhất trong lịch sử Việt Nam, vừa là anh hùng dân tộc, vừa là danh nhân văn hóa. Năm 1980, UNESCO ghi nhận việc kỷ niệm 600 năm ngày sinh của ông, khẳng định giá trị quốc tế của những đóng góp về văn hóa và tư tưởng. Di sản của ông tiếp tục được nghiên cứu trong các lĩnh vực lịch sử, văn học, chính trị và triết học Việt Nam.
