THPT NGUYỄN DU (176)
Tô Vĩnh Diện (1924–1954) là một chiến sĩ của Quân đội Nhân dân Việt Nam, được biết đến rộng rãi nhờ hành động hy sinh để cứu khẩu pháo trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và trở thành một biểu tượng về tinh thần dũng cảm, trách nhiệm và hy sinh trong lịch sử quân sự Việt Nam.
Sự nghiệp và bối cảnh
Sinh năm 1924 tại Thanh Hóa trong một gia đình nông dân nghèo, Tô Vĩnh Diện tham gia dân quân địa phương năm 1946 và nhập ngũ năm 1949. Năm 1953, ông được điều về lực lượng pháo cao xạ mới thành lập, huấn luyện tại Nam Ninh (Trung Quốc), sau đó trở về tham gia chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ với cương vị Tiểu đội trưởng pháo cao xạ 37 mm thuộc Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn 367.
Hành động được ghi nhớ
Trong đợt kéo pháo tại Điện Biên Phủ vào đêm 1/2/1954, khi dây tời bị đứt khiến khẩu pháo lao xuống dốc, Tô Vĩnh Diện đã lao vào chèn bánh pháo bằng chính cơ thể mình để giúp đồng đội giữ lại khẩu pháo và tránh thiệt hại lớn. Ông hy sinh ngay sau đó; theo nhiều tư liệu, lời hỏi cuối cùng của ông là: “Pháo có việc gì không?” Hành động này trở thành một trong những biểu tượng nổi bật về sự hy sinh trong chiến dịch.
Ghi nhận và di sản
Sau khi hy sinh, Tô Vĩnh Diện được truy tặng Huân chương Chiến công hạng Nhất, Huân chương Quân công hạng Nhì và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào năm 1956. Hài cốt của ông hiện được an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Đồi A1. Tên ông được đặt cho nhiều tuyến đường và trường học trên cả nước; các hiện vật gắn với ông được lưu giữ tại Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ, góp phần lưu giữ ký ức về chiến dịch và con người đã gắn liền với sự kiện này.
