THPT NGUYỄN DU (178)
Nguyễn Viết Xuân (1933–1964 theo một số nguồn, hoặc 1934–1964 theo nhiều tài liệu lịch sử) là một quân nhân của Quân đội nhân dân Việt Nam, được biết đến rộng rãi với khẩu lệnh “Nhằm thẳng quân thù, bắn!”. Ông trở thành một biểu tượng về tinh thần chiến đấu trong chiến tranh Việt Nam và được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Sự nghiệp quân ngũ
Nguyễn Viết Xuân sinh tại xã Ngũ Kiên (nay thuộc tỉnh Vĩnh Phúc) trong một gia đình nông dân nghèo. Ông nhập ngũ vào tháng 11 năm 1952, ban đầu là chiến sĩ trinh sát, sau đảm nhiệm các vị trí như tiểu đội trưởng trinh sát, trung đội trưởng pháo cao xạ và chính trị viên đại đội. Ông từng tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ trước khi chiến đấu trong lực lượng phòng không bảo vệ miền Bắc.
Khẩu lệnh nổi tiếng
Ngày 18 tháng 11 năm 1964, trong một trận đánh với máy bay Hoa Kỳ tại phía tây Quảng Bình, Nguyễn Viết Xuân bị thương rất nặng nhưng vẫn tiếp tục chỉ huy đơn vị. Theo các tư liệu lịch sử của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, ông đã hô lớn: “Nhằm thẳng quân thù, bắn!” để động viên đồng đội tiếp tục chiến đấu. Câu nói này về sau trở thành khẩu hiệu nổi tiếng gắn liền với lực lượng phòng không trong thời kỳ chiến tranh.
Ghi nhận và ảnh hưởng
Sau khi hy sinh, Nguyễn Viết Xuân được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cùng nhiều phần thưởng khác. Tên của ông được đặt cho nhiều tuyến đường, trường học và công trình công cộng trên khắp Việt Nam, phản ánh sự ghi nhận đối với đóng góp và hình tượng của ông trong ký ức lịch sử.
Di sản
Hình tượng Nguyễn Viết Xuân xuất hiện trong sách giáo khoa, các tác phẩm văn học, âm nhạc và triển lãm lịch sử. Về năm sinh, các nguồn hiện nay có khác biệt: dữ liệu từ Wikidata và một số tài liệu ghi 20/1/1933, trong khi nhiều tài liệu lịch sử và bảo tàng ghi 1934; tuy nhiên các nguồn đều thống nhất rằng ông hy sinh ngày 18/11/1964 và gắn liền với khẩu lệnh “Nhằm thẳng quân thù, bắn!”.
